De kitscherige rock nemen we op de koop toe, want We Are X vertelt een aangrijpend verhaal
© RV Alamo Drafthouse Cinema

De kitscherige rock nemen we op de koop toe, want We Are X vertelt een aangrijpend verhaal

Film (documentaire)

We Are X biedt een inkijkje in een genre dat we niet kennen, dat van de Japanse rock, met een pakkend verhaal. De documentaire volgt de band X Japan bij hun poging in Amerika voet aan de grond te krijgen.

We are X

Documentaire (***)
Regie
Stephen Kijak
95 min., in 5 zalen.

Op een van de vragen die de documentaire We Are X (uit 2016, maar pas nu in een aantal Nederlandse bioscopen te zien) opwerpt, te weten de vraag waarom de stadionrockband X Japan nooit echt doorbrak buiten Japan, is het antwoord al gegeven voordat de film goed en wel begonnen is.

Die muziek, te horen in de opening, daar snappen wij Europeanen dus geen bal van: een kitscherig mengsel van Marilyn Manson, Uriah Heep, Kiss en Europe. Maar in Japan verkocht X Japan (1982-1997, herenigd sinds 2007) dertig miljoen platen en zijn ze de vaandeldragers van het genre visual kei, door drummer, songschrijver en nationale superster Yoshiki adequaat vertaald als 'visuele rock met gekke make-up en gekke kleding'.

De Amerikaanse documentairemaker Stephen Kijak besloot de band te volgen in de aanloop naar hun zoveelste poging voet aan de grond te krijgen in de VS: een concert in Madison Square Garden op 11 oktober 2014.

In de aanloop reconstrueert hij het dramatische verhaal van X Japan en Yoshiki in het bijzonder: een jongetje met een broos gestel (hevige astma, chronische nekklachten) dat wordt achtervolgd door de dood. Zijn vader pleegt zelfmoord als hij 10 is en in X Japan doen twee bandleden hetzelfde, eerst hide (1998), later Taiji (2011).

Dat pakt wel, zo'n verhaal over dood en verlies, over twee jeugdvrienden (Yoshiki en zanger Toshi) die samen supersterren worden, maar uit elkaar groeien omdat Toshi in de ban raakt van een enge sekte.

Wat wij geneigd zijn als kitsch te zien, blijkt bol te staan van verwijzingen naar Japanse tradities

Kijak nodigde muziekmensen uit die we hier wél kennen (Gene Simmons van Kiss, Beatles-producer George Martin) en brengt het allemaal mooi in beeld, lineair en een tikje hagiografisch, maar ook ontroerend, wanneer de twee oude vrienden samen praten over vroeger en het graf van Taiji bezoeken.

We Are X biedt een inkijkje in een rockgenre en een popcultuur die we niet kennen. Visual kei heeft gevoelsmatige verwantschap met anime en manga, de muzikanten hebben de status van een soort levende kunstwerken en wat wij geneigd zijn als kitsch te zien, blijkt bol te staan van verwijzingen naar Japanse tradities.

X Japan is immens invloedrijk in Japan. Jonge navolgers verschijnen in beeld en getuigen daarvan: Mucc, Dir En Grey, Luna Sea - en die kennen we inderdaad ook allemaal niet, maar ze staan wel op Spotify, voor wie het aandurft.