A Hologram for the King is meer geïnteresseerd in sprookjes
©

A Hologram for the King is meer geïnteresseerd in sprookjes

Tom Tykwer maakt de wereld waarin Clay terechtkomt prettig vervreemdend. A Hologram for the King blijkt meer geïnteresseerd in sprookjes dan in een metafoor voor de werkelijkheid.

Voor zakenman Alan Clay is 'sales' eenvoudig. Of je nu fietsen of hologrammen verkoopt, in binnen- of buitenland: je maakt een plan, gebaseerd op schattingen. Soms kom je op een afspraak en blijkt alles anders. En tóch sluit je de deal. Zo werkt het.

In A Hologram for the King komt de Amerikaanse Clay erachter dat je de zaken niet altijd naar je hand kunt zetten. Als hij naar Saoedi-Arabië afreist om een hologramsysteem te verkopen aan de koning, blijkt hij nergens controle over te hebben.

Wachten

Niet over de wifi in de tent waar hij met zijn team moet werken, niet over de airconditioning en al helemaal niet over de agenda van de koning. Hij wacht en wacht en wacht - op een afspraak waar zijn toekomst vanaf hangt maar die misschien wel nooit zal plaatsvinden.

Dankzij het bronmateriaal - de gelijknamige roman uit 2012 van de Amerikaanse auteur Dave Eggers - liggen de dubbele lagen voor het oprapen: misschien staat Clay wel symbool voor de economie. Misschien gaat het wel over de Amerikaanse politiek in het Midden-Oosten. Of over internationalisering, vooruitgang en spraakverwarring.

Prettig vervreemdend

A Hologram for the King (***). Komisch drama. Regie: Tom Tykwer. Met: Tom Hanks, Alexander Black, Sarita Choudhury. 98 min., in 40 zalen.

Maar regisseur Tom Tykwer (Cloud Atlas) maakt er vooral een verhaal van over een man die zijn grip verliest. Die man is Tom Hanks, die wel vaker een personage speelt dat van de omstandigheden gewoon het beste moet maken. Hier zorgt hij er met Alexander Black als zijn chauffeur Yousef voor dat de film niet al te zeer voortkabbelt.

Tykwer maakt de wereld waarin Clay terechtkomt prettig vervreemdend. Veel van A Hologram for the King speelt zich af in een prachtig gefilmde stad in aanbouw, in het midden van de woestijn. Gebouwen met overdreven grote, met marmer beklede ontvangstruimten zeggen meer over ambitie dan over werkelijkheid. In een half afgebouwde flat kan achter de ene muur een illegale bokswedstrijd plaatsvinden tussen Filipijnse bouwvakkers, terwijl achter een andere deur een luxe, tot in de puntjes gedecoreerd appartement schuilt.

Realiteit

Wat is façade? Wat is realiteit? Dat is wat Clay moet ontdekken, ook in die islamitische maatschappij waar drank en overspel strikt verboden zijn - tenzij het achter gesloten deuren gebeurt. Kritisch is de film daar niet over. Tykwer presenteert het als een geinige vermenging van culturen, zoals Clays chauffeur Yousef ook gympjes onder zijn djellaba draagt en naar Amerikaanse muziek luistert.

Als de film dan ook nog een ongeloofwaardige romantische draai maakt, blijkt dat A Hologram for the King uiteindelijk meer geïnteresseerd is in sprookjes dan in een metafoor voor de werkelijkheid.