De gidsveganistisch eten

Waarom we vaker plantaardig zouden moeten eten

Beeld Matteo Bal

Deze week staat De Gids in het teken van plantaardig eten. Maar waarom is vaker een veganistische maaltijd op tafel zetten eigenlijk een goed idee? Wel, om drie redenen.

Een week lang leest u op Volkskrant.nl alles over plantaardige voeding. Zo kijkt journalist Teun van de Keuken wat een maand veganistisch eten met zijn lichaam en gemoedstoestand doet en volkskok Pay-Uun Hiu recenseert veganistische kookboeken en deelt smakelijke recepten. Maar eerst: waarom is een veganistisch dieet het overwegen waard?

Voor een beter milieu

Dierlijke voedselproducten belasten het milieu aanzienlijk meer dan plantaardige producten. Gemiddeld genomen kost het produceren van 1 kilo vlees zo’n vijf kilo aan plantaardig voedsel, schrijft voorlichtingsorganisatie Milieucentraal. Daarnaast stoten landbouwdieren met hun methaanscheten ontzettend veel broeikasgas uit. Twee derde van de Nederlandse methaanuitstoot – een veel sterker broeikasgas dan CO2 – is afkomstig van de veeteelt Met name koeien kunnen er wat van, waardoor rundvlees aanzienlijk belastender is voor het milieu dan varkens- of kippenvlees.

Niet alleen vlees, ook kaas scoort opvallend hoog wat betreft milieu-impact. Voor het maken van 1 kilo kaas is namelijk 10 liter melk nodig. Met andere woorden: je hebt relatief veel vervuilende koe nodig voor relatief weinig eten.

Dit betekent niet dat een volledig plantaardige voedingsketen de duurzaamste optie is. ‘Dieren kunnen een nuttige rol vervullen in de voedselproductie door ze te voeden met biomassa die mensen niet kunnen eten zoals snoeiafval en gras’, vertelde Imke de Boer,  hoogleraar dierlijke productiesystemen aan de Wageningen Universiteit, eerder al aan deze krant. Op die manier kun je aardappelschillen en etensresten omzetten in varkensvlees.

Voor minder dierenleed

In 2019 werden in Nederland meer dan 600 miljoen kippen, 16 miljoen varkens en 2 miljoen koeien geslacht. Per dag worden in Nederland ongeveer 1,7 miljoen dieren geslacht. Een groot gedeelte daarvan is bedoeld voor de export.

Vanuit het oogpunt van dierenwelzijn is het eten van minder dierlijke producten ontegenzeggelijk een goede zaak. Dat betekent dus minder vlees, minder vis en minder zuivel. 

Wacht even. Minder zuivel? Zuivel bevat helemaal geen dier dus dat heeft met de slachtindustrie toch niets te maken?

Helaas wel. Koeien geven niet zomaar melk. Daarvoor moeten ze kalveren krijgen. Om de productie zo hoog mogelijk te houden krijgen koeien gemiddeld 1 kalf per jaar. Een gedeelte van die kalfjes gaat later zelf aan de slag als melkkoe, maar een groot gedeelte – in ieder geval de stiertjes – is bestemd voor de slacht. Ook melkkoeien worden doorgaans niet oud: wanneer gezondheidsproblemen optreden of de melkproductie daalt wacht na gemiddeld zo’n vijf jaar het slachthuis. 

Al met al ontstaat bij elke liter melk gemiddeld zo’n 20 gram karkasgewicht aan vlees, vertelde Theun Vellinga, onderzoeker aan de Wageningen Universiteit, eerder al aan de Volkskrant. ‘Dus ja, ook vegetariërs dragen indirect bij aan de vleesindustrie.’

In de eierindustrie gaat het er al niet veel vrediger aan toe. Ongeveer de helft van alle kuikens die als legkip gefokt worden, komt als haantje uit het ei gekropen. Die hebben geen economisch nut. Ook niet voor de slacht want daarvoor ontwikkelen de kuikens te weinig vlees. Gevolg: de haantjes worden al op hun eerste dag vergast. In Nederland gaat dat om ongeveer 40 miljoen kuikens per jaar schat de pluimvee-industrie.

Er zijn wel alternatieven in ontwikkeling. Zo verkoopt de Lidl eieren van Kipster, een bedrijf dat de haantjes niet op dag 1 vergast, maar vetmest voor het vlees. Dat is vanuit het oogpunt van de haantjes ook geen droomscenario, maar daarmee vervullen de dieren in ieder geval wel een rol in de voedselketen en hoeven er minder vleeskippen geslacht te worden. Jumbo verkoopt eieren van RespEGGt. Dit bedrijf gebruikt een techniek om haantjes al in de broedfase te herkennen waardoor ze niet uitgebroed worden.

Voor een betere gezondheid

Hoewel vlees veel eiwitten, mineralen en vitaminen bevat, kan het consumeren van te veel vleesproducten – en met name van te veel rood en bewerkt vlees – het risico verhogen op beroerte, diabetes type 2 en darmkanker, vertelt Lolkje de Vries van het Voedingscentrum. Ook kaas levert belangrijke bouwstoffen, maar bevat vaak veel zout en verzadigd vet.

Daarom propageert het Voedingscentrum een meer plantaardig voedingspatroon. De Vries: ‘Daarbij is het wel van belang dat je die dierlijke producten vervangt voor volwaardige plantaardige alternatieven zoals noten, peulvruchten of sojaproducten.’

Is overstappen op een volledig plantaardig dieet gezonder dan dierlijke producten blijven eten? Niet per se. Vlees en zuivelproducten passen in principe in een gezond voedingspatroon, legt De Vries uit. Wanneer je deze producten uit je dieet schrapt moet je ervoor zorgen dat je de voedingsstoffen die je misloopt op een andere manier alsnog binnenkrijgt. Let goed op dat je voldoende eiwitten, ijzer, calcium en vitamines als B1 en B12 binnenkrijgt. Laatstgenoemde zit alleen in dierlijke producten, daarom raadt het Voedingscentrum aan om als veganist vitamine B12-supplementen te slikken.

Jezelf van ziek naar gezond eten met een plantaardig dieet
Jezelf van een ziekte genezen met een (overwegend) plantaardig dieet. Kan dat? Genezen is misschien een groot woord. Nederland is sowieso terughoudend met dit soort grote claims. Maar soms kan het, ja. In Duitsland wordt voeding ingezet als medicijn tegen reuma. In Amerika vergoeden verzekeraars een leefstijlprogramma met een overwegend plantaardig dieet bij hart- en vaatziekten. In Nederland is ook een voorzichtige eerste stap gezet nu er twee verzekeraars zijn die een dieet tegen diabetes type 2 vergoeden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden