De GidsPorter bier

Bij donkere dagen hoort donker bier. Wat is het beste porterbier?

Wintertijd is tijd voor donker bier. Dat hoeft niet altijd bockbier te zijn. V proeft veertien porters, een biertje voor liefhebbers van geroosterde en uitgesproken smaken.

Porter heet Porter omdat porters het drinken. In het 18de-eeuwse Londen was dat duidelijke taal. Maar de porters, de sjouwers die de scheepsladingen vanaf de Theems tot aan de deur brachten en ooit een pijler van de Britse economie vormden, zijn verdwenen. En met hen verdween ook het beroemde bruine bier, dat zijn kleur en smaak (denk aan koffie, chocola, toast, karamel en drop) dankte aan geroosterde mout.

Tot de Amerikaanse craft brewers, kleine ambachtelijke bierbrouwers, eind jaren zeventig van de vorige eeuw die oude bieren opnieuw gingen brouwen, daartoe aangemoedigd door opheffing van het verbod op thuisbrouwen. Wat we dus nu als porter drinken, is in feite een reconstructie, een veronderstelling hoe het bier in die tijd gesmaakt heeft. Al die veronderstellingen hebben eigen namen, flesjes en etiketten gekregen van brouwers die daar hun eigen hoppen, granen en interpretaties op hebben toegepast.

V’s bierpanel, met ditmaal de biersommeliers en leden van het genootschap Bier Bitches Yu Mey Kwee en Jennifer Koelman, plus Volkskrant Magazines bierman Raymond van der Laan, gaat bij veertien merken op zoek naar de typische portersmaak anno 2020. Als gebruikelijk drinken ze uit genummerde glazen en horen ze pas na afloop welk merk bij welk nummer hoort.

‘Ja, dat gaat echt alle kanten uit’, zegt Kwee al na een paar merken. Daarvoor hoef je in feite niet eens te proeven. Alleen al het alcoholpercentage loopt uiteen van 5,2 (Hamer&Sikkel van Brouwerij De Molen) tot 10,7 (Kleiburg Quadrupel Poorter). Terwijl volgens Van der Laan een klassieke porter wel donker van kleur is, maar niet per se veel alcohol bevat, zo’n 5 procent. De zwaardere varianten werden geïntroduceerd onder de naam ‘stout porter’ (stout = sterk). Na verloop van tijd werd stout een soortnaam, waarmee ook de voortdurende spraakverwarring tussen stout en porter in het leven is geroepen.

De enige stout in het gezelschap, door speciaalzaak De Bierkoning aangedragen, blijkt wel een buitenbeentje. Koelman vindt de Espresso Stout van Brouwerij Emelisse in Goes te zoet voor een porter en proeft ook iets van dode gistcellen. Kwee stoort zich aan het hoge alcoholpercentage (9,5 procent), maar vindt hem niet verkeerd. Van der Laan rekent hem wel bij zijn favorieten: ‘zoet, maar niet plakkerig, mondvullend.’

Van de andere hoog alcoholische bieren oogst Export Porter 1750 (10,5 procent) van Brouwerij Kees uit Middelburg de meeste bijval: spicy, een hint van whisky-gelagerd, intens zoet. Howling Wolf van Two Chefs Brewing (8 procent) is favoriet bij Kwee: vol, rond, met roodfruit- en roastsmaak, en mooi schuim. Kleiburg, de brouwerij van het klooster in de Amsterdamse Bijlmer, kan het bij niemand goed doen. Te zoet, eendimensionaal, plakkerig, chemisch en heel dik in de mond. Typerend voor Kleiburg is de mix van stijlen, in dit geval van een quadrupel en een porter, waardoor die buiten de boot valt als een klassieke porter.

Opvallend zijn drie andere bieren waarbij het panel met hoog opgetrokken wenkbrauwen de smaken analyseert. ‘Brouwfout?’, vraagt Koelman zich af bij de porter van Fuller’s, Londense brouwers sinds 1845. Van der Laan houdt het bij een ‘niet cleane smaak’ en Kwee proeft duidelijk diacetyl, een boterachtige bijsmaak. ‘Tegenwoordig komt het vaker voor dat jonge brouwerijen hun brouwproces nog niet onder controle hebben en er daardoor diacetyl in hun bier zit, wat ze niet willen. Dan kan er iets fout zijn gegaan bij het vergistingsproces. Deze Engelse brouwerijen brouwen al jaren zo en dan is het niet meer een fout, als dat het al was, maar een traditie.’ 

Ook de Anchor Porter, van een brouwerij uit San Francisco met Duitse roots uit de 19de eeuw, maakt zijn faam niet helemaal waar. Koelman vindt hem naar cherry coke smaken, Kwee daarentegen kan de ‘rode wijnbal’ best waarderen. Van der Laan proeft bij nader inzien ook wel een lekker chocolaatje.

Het experiment met Obadiah Poundage van Goose Island uit Chicago roept gemengde gevoelens op. Niet heel donker van kleur, licht zurig en met de smaak van wilde gisten die doen denken aan staljongens, paardendekens en mannenzweet. ‘Een reïncarnatie van oud bier’, is de terechte conclusie, want Obadiah Poundage was het pseudoniem van een brouwer die in 1760 voor het eerste de porter beschreef en waarop de makers van Goose Island zich hebben gebaseerd. ‘Als dat de bedoeling was, is het goed gelukt. Als het niet de bedoeling was, is er in het brouwproces een infectie geslopen’, zegt Kwee.

Wat overblijft, is niet direct heel uitgesproken, maar komt wel meer in de richting van het ‘normale’ porterbier. Wispe, Lowlander, Hamer&Sikkel voldoen als ‘prima basic porter’, mooi strak, niet erg spannend, doordrinkbaar maar ook weinig beklijvend. De Chocolate Porter van Meantime is weer iets te licht voor een porter, smaakt volgens Koelman naar Nesquick oploschoco, maar de smaak van tonkabonen charmeert wel weer. Voor een Guinness West Indies Porter kun je terecht bij de supermarkt, maar voor de smaak hoef je het niet te doen: licht weeïg en zuur, en weinig uitnodigend.

Uit Groningen komt de Koud Vuur Smoked Porter van Baxbier die hoog scoort vanwege de lekkere rooksmaak, maar het is ten slotte toch een Londens bier dat volgens de proevers het dichtst bij de oorsprong van de porter komt. De Export India Porter van de Kernel Brewery heeft een fantastische schuimkraag die blijft staan als Epke Zonderland na zijn rekstokoefening op de Olympische Spelen, een chocoladegeur waar je de hele avond aan kunt ruiken en een geroosterd-bittere afdronk. Een terechte favoriet, vindt het panel eensgezind en tevreden.

Geteste porters

Favorieten top-3

1. Export India Porter, The Kernel Brewery London, € 4,20 (33 cl.) 6,1%

2. Koud Vuur Smoked Porter, Baxbier Groningen, € 2, 80 (33 cl.) 6,5%

3. Export Porter 1750, Brouwerij Kees Middelburg, € 3,90 (33 cl.) 10,5%

Overige favorieten:

Chocolate Porter, Meantime Londen, € 3,65 (33 cl.) 6,5%

Howling Wolf, Two Chefs Brewing, Amsterdam, € 3,15 (33 cl.) 8%

Hamer & Sikkel, Brouwerij De Molen, Bodegraven, € 2,10 (33 cl.) 5,2%

Espresso Stout, Brouwerij Emelisse, Goes, € 3,80 (33 cl.) 9,5%

Andere bieren in de test:

Obadiah Poundage, 19th Century London Porter, Goose Island, Chicago,

€ 11,45 (90 cl), 6,3%

Lowlander Poorter, Amsterdam, € 2,49 (33 cl.) 6%

Kleiburg Quadrupel Poorter, Amsterdam, € 4,15 (33 cl.) 10,7%

Fuller’s London Porter, Londen, € 2,40 (33 cl.) 5,4%

Wispe Poorter, Wispe Brouwerij, Weesp, € 2,05 (33 cl.) 6,3%

Anchor Porter, Anchor Brewing, San Francisco, € 3,10 (35,5 cl.) 5,6%

Guinness West Indies Porter, Guinness, Dublin, € 2,89 (50 cl.) 6,0%

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden