nieuws

EU-lidstaten mogen pijn van de energiecrisis verlichten met vouchers of belastingverlaging

De Europese Commissie legt met een ‘gereedschapskist’ voor de energiecrisis de bal terug bij de lidstaten. Die kunnen snelle maatregelen nemen om de pijn door hoge prijzen te verzachten. Op de langere termijn moet de energietransitie plotselinge prijsstijgingen voorkomen.

Voor de langere termijn vindt de commissie de transitie naar hernieuwbare energie de beste verdediging tegen schokkerige gasprijzen.  Beeld Getty
Voor de langere termijn vindt de commissie de transitie naar hernieuwbare energie de beste verdediging tegen schokkerige gasprijzen.Beeld Getty

Energiecommissaris Kadri Simson stelt voor dat landen ‘energie-arme’ huishoudens financieel steunen met bijvoorbeeld energievouchers, of dat ze energiebelastingen verlagen voor specifieke groepen. Volgens hoogleraar energie-economie Machiel Mulder (Rijksuniversiteit Groningen) is dat ‘het enige verstandige dat je nu kunt doen’.

‘Lidstaten keken naar de commissie met de vraag: kunnen jullie de prijzen niet beperken’, legt Mulder uit. ‘Maar interveniëren in de gasprijzen kan slecht uitpakken, zoals in Engeland, waar verkopers van gas zijn omgevallen. Je kunt de prijsstijging niet aanpakken, maar alleen de gevolgen ervan, zoals de commissie nu voorstelt.’

Brussel kan aan de steun aan huishoudens meebetalen vanuit de inkomsten van uitstootrechten voor de industrie. Ook kunnen landen energiebelastingen tijdelijk verlagen en bedrijven steunen, zolang ze daarmee niet ingaan tegen Europese beperkingen op het geven van staatssteun.

Reserves

Voor de langere termijn vindt de Commissie de transitie naar hernieuwbare energie de beste verdediging tegen schokkerige gasprijzen. Maar ze onderkent ook dat gas nog altijd van belang is voor de elektriciteitsproductie en kijkt ook naar minder conventioneel gereedschap: de optie om gezamenlijk werk te maken van strategische gasreserves moet worden onderzocht. In de EU is nu opslagcapaciteit voor eenvijfde van de jaarlijkse gasvraag. Eigenaren zijn niet gedwongen die opslagcapaciteit gevuld te houden.

Hoogleraar Mulder vindt reserves gevuld door de staat geen goed idee. ‘Opslag aanleggen kost veel, en vullen heeft alleen zin als de prijzen laag zijn. Als de markt denkt dat een piek zoals nu nog eens zal voorkomen, zullen commerciële partijen zelf wel meer gaan opslaan.’

De commissie verwacht dat de gasprijzen nog de hele winter hoog blijven en in het voorjaar zullen stabiliseren, maar op een hoger prijsniveau dan de afgelopen jaren.

Donderdag presenteert de commissaris voor energie de plannen aan het Europees Parlement en volgende week bespreken de nationale regeringen de energiecrisis tijdens de Europese Raad.

In Nederland riep de Tweede Kamer het kabinet vorige week per motie op om huishoudens en bedrijven ‘te beschermen’ tegen de hoge energieprijzen. Het kabinet zegde toe daar werk van te zullen maken, maar demissionair minister van Economische Zaken en Klimaat Stef Blok zei dinsdag nog te moeten rekenen aan de uitwerking. Donderdag debatteert een Kamercommissie opnieuw over de aanpak van de hoge energieprijzen.

Bij de uitwerking van de maatregelen moeten dilemma’s worden opgelost. Zo moet de energiebelasting volgens hoogleraar Mulder zeker niet voor iedereen verlaagd worden: ‘Je moet de mensen helpen die het nodig hebben. Als je generiek de lasten verlaagt, blijft de vraag even hoog. Dan zal de prijs ook hoog blijven.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden