Chileense president zet leger in tegen inheemse bevolking

De Chileense president Sebastián Piñera heeft dinsdag de noodtoestand uitgeroepen in het zuiden van zijn land. Daardoor kan voor een periode van minimaal twee weken het leger worden ingezet tegen de Mapuches, een inheemse bevolkingsgroep die al jarenlang strijdt voor meer zelfbeschikking.

Mapucheprotest in Santiago, de hoofdstad van Chili. Beeld EPA
Mapucheprotest in Santiago, de hoofdstad van Chili.Beeld EPA

Afgelopen zondag sloeg de vlam in de pan toen bij een groot Mapucheprotest een dode viel door een politiekogel. De 71-jarige conservatieve president Piñera, die al langer onder druk staat om een einde te maken aan de gewelddadige protestgolf onder de Mapuches, reageerde daarop door de noodtoestand af te kondigen en het leger naar het zuiden te sturen.

De Mapuchegemeenschap is met 1,7 miljoen mensen de grootste etnische minderheid in Chili. Ze bewonen al honderden jaren de zuidelijke regio Araucanía, die vroeger zowel het Argentijnse als het Chileense deel van Patagonië besloeg. In de negentiende eeuw werden de Mapuches onder de voet gelopen door Argentijnse en Chileense legers. In Chili werd de weinige grond die de oorspronkelijke bewoners overhielden onder de dictatuur van Augusto Pinochet onteigend en verkocht aan land- en bosbouwbedrijven.

Sindsdien zijn de Mapuches er slecht aan toe. Ze verdienen gemiddeld 60 procent minder dan hun landgenoten, velen van hen wonen in kleine, overbevolkte wijken waar niet of nauwelijks toegang is tot schoon water of elektriciteit. Meer dan de helft van de Mapuches heeft geen middelbare schooldiploma.

Omdat die ongelijkheid alleen maar toeneemt, ijveren Mapuche-organisaties al ruim twintig jaar voor meer zelfbeschikking. Bovendien eisen ze de teruggave van hun oorspronkelijke grondgebied. Die pogingen hebben weinig succes. Naast bedrijven en vermogende buitenlanders, bezitten ook veel Chileense notabelen grote stukken ‘Mapucheland’. Onder hen zijn openbare aanklagers, rechters, parlementsleden en gouverneurs die meebeslissen over het lot van de Mapuches. Volgens critici kiezen zij daardoor te vaak de kant van de grootgrondbezitters.

Vanwege die weerstand is de strijd om zelfbeschikking van de Mapuches de afgelopen jaren steeds gewelddadiger geworden. Radicale organisatie zoals de Coordinadora Arauco Malleco plegen met grote regelmaat gewapende overvallen op vrachtwagens, grote boerderijen en goederentreinen. Dat heeft tot gevolg dat de politie ook steeds harder optreedt binnen hun leefgemeenschappen.

‘Deze noodtoestand is puur bedoeld om terrorisme, drugshandel en georganiseerde criminaliteit aan te kunnen pakken en is in geen geval gericht tegen een bepaald volk of een groep vreedzame burgers’, verdedigde de steenrijke president Piñera dinsdag zijn keuze het leger in te zetten tegen zijn eigen bevolking.

Die belofte werd binnen de Mapuchegemeenschap met scepsis ontvangen. Eerder al werd een aantal Mapuche-organisaties formeel door de Chileense overheid als terroristisch aangemerkt. Daardoor kunnen de leden ervan berecht worden op grond van antiterrorismewetten die nog stammen uit de tijd van Pinochet. Deze wetten, die sinds het einde van die dictatuur enkel zijn toegepast op inheemse bevolkingsgroepen, maken het onder meer mogelijk verdachten lange tijd in hechtenis te houden zonder enige vorm van proces.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden