interviewtom middendorp

700 miljoen euro voor toegangstesten? ‘De sociale nood is hoog, dat is ook wat waard’

Het systeem met sneltesten bij proefevenementen is peperduur. Ondernemers moeten zich halsoverkop voorbereiden. Maar ‘iedereen is het thuiszitten spuugzat’, zegt oud-generaal Tom Middendorp, voorman van de organiserende stichting.

Bij de WK-kwalificatiewedstrijd Nederland - Letland van 27 maart mochten 5.000 toeschouwers aanwezig zijn. Mét een negatieve coronatest. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Bij de WK-kwalificatiewedstrijd Nederland - Letland van 27 maart mochten 5.000 toeschouwers aanwezig zijn. Mét een negatieve coronatest.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Bij de veldronde handboogschieten in Ysselsteyn is zondag plek voor honderd deelnemers, dierentuin Artis mag vijfduizend bezoekers ontvangen. Na maanden voor voorbereidingswerk publiceerde het kabinet dinsdag een kalender met honderden proefevenementen waarbij deze maand zal worden geëxperimenteerd met toegangstesten. Alleen wie een bewijs van een negatief testresultaat van maximaal 40 uur oud kan overleggen (een QR-code in de app CoronaCheck of op papier), is welkom. Met inachtneming van anderhalve meter afstand. Kinderen onder de 12 jaar hoeven niet getest te worden.

Onder aanvoering van oud-generaal Tom Middendorp heeft de Stichting Open Nederland een netwerk van sneltestlocaties aangesloten (niet die van de GGD’s) en een digitale infrastructuur ontwikkeld. ‘We willen evenementen op een verantwoorde manier weer mogelijk maken’, zegt Middendorp. ‘Toegangstesten heeft daarnaast ook een preventief karakter. Bij Nederland – Letland (5.000 bezoekers, red.) hebben we er toch twintig mensen uitgepikt met een positieve test, die anders nog weken hadden rondgelopen. Zo slaan we twee vliegen in één klap.’

Tom Middendorp: ‘Risico’s uitsluiten kun je nooit, maar wel zodanig verkleinen dat ze aanvaardbaar zijn.’ Beeld ANP
Tom Middendorp: ‘Risico’s uitsluiten kun je nooit, maar wel zodanig verkleinen dat ze aanvaardbaar zijn.’Beeld ANP

Het mag wat kosten, dit vertier. Voor vijf maanden is 700 miljoen euro begroot, exclusief de prijs per test, die in de proeffase voor rekening van de overheid komt. Vooralsnog werkt de stichting enkel samen met de commerciële testaanbieder Lead Healthcare, die normaal 75 euro per sneltest rekent. Wat precies het tarief is voor testen voor toegang wil noch Middendorp, noch het ministerie van VWS zeggen. Uitgaande van een marktprijs van 6 euro per test kunnen de kosten van oplopen tot ruim 210 miljoen euro per maand (zo’n 20 euro per deelnemer of bezoeker).

Ziet u het toegangstesten als een symbolische geste om perspectief te bieden, of is het een structurele oplossing?

‘April is voor ons een testmaand. Werkt het voor alle doelgroepen, locaties en evenementen, van klein tot groot, van musea tot pretparken? Alleen zo kunnen we in mei verantwoord opschalen tot 400 duizend tests per dag. Dat gaat dus verder dan de symboliek van vlagvertoon. Tegelijkertijd hopen we natuurlijk dat dit zo kort mogelijk nodig is, tot we straks allemaal gevaccineerd zijn. Maar we kunnen niet uitsluiten dat er nieuwe varianten opduiken waardoor dit ook nog na de zomer nodig is.’

Is het wel de moeite waard om zo’n omvangrijk en duur systeem op te tuigen voor misschien slechts drie maanden?

‘Dat is een politieke afweging die gemaakt is, daar ga ik niet over. Er is een bepaald maatschappelijk belang en een economisch belang. Door activiteiten weer mogelijk te maken, beperk je ook de economische schade.’

Wat vindt u van de principiële weerstand van mensen die vinden dat ze zo indirect gedwongen worden zich te laten testen?

‘Ik beschouw toegangstesten als een veiligheidsmaatregel, om te voorkomen dat je andere mensen besmet. Anderhalve meter afstand houden en een mondkapje dragen zijn ook verplicht – net als een veiligheidsgordel in de auto. Risico’s uitsluiten kun je nooit, maar wel zodanig verkleinen dat ze aanvaardbaar zijn.’

De toegangstesten worden in de proefmaand april bekostigd door de overheid. En daarna?

‘Of de kosten in de toekomst deels worden doorberekend aan de sectoren waarbinnen de toegangstesten worden ingezet, daar gaat het kabinet over en die afweging moet nog worden gemaakt. Mijn rol is de kosten zo laag mogelijk te houden, daar willen we het marktmechanisme voor gebruiken. We zitten op of onder de prijs die de GGD betaalt.’

De aantrekkingskracht van kleinschalige activiteiten, zoals een zwembad bezoeken of een middag turnen, is hun laagdrempeligheid. Is zo’n toegangstest dan geen paardemiddel?

‘Het alternatief is dat niemand kan zwemmen. Het liefst wil je dat het niet nodig is. Maar hier val ik terug op onze opdracht: dingen weer mogelijk maken die nu niet mogelijk zijn. Iedereen is het thuiszitten spuugzat. De sociale nood is hoog. Dat is ook wat waard.’

Bij Squash Utrecht stromen de aanmeldingen binnen

‘We zitten nu al over de honderd reserveringen’, zegt manager Stephan Patz van Squash Utrecht woensdagochtend. Zaterdag mogen circa 565 jongeren tot 27 jaar zich komen uitleven in de hal. ‘Het is spannend en leuk om de eerste binnensportlocatie in Nederland te zijn die weer open mag.’ Nadat de kalender met proefevenementen dinsdag was gepresenteerd, stuurde Patz zijn 1.200 leden een mailtje. Ook squashers van elders zijn welkom. Alleen 26-plussers moest hij dus teleurstellen: anderhalve meter afstand houden is tijdens squashen onmogelijk. ‘Ik kreeg net ook de vraag of iemand die gevaccineerd is zonder test welkom is. Ik neig naar nee, maar dat moet ik nog even checken. Je kunt cynisch zijn, maar als deze proef eraan bijdraagt dat we een week eerder open kunnen, is dat winst.’
JvdB

Zwemmen bij camping De Paal in Bergeijk zit er toch nog niet in

Meerdere instellingen en bedrijven zijn overvallen door hun naam op de toegangstestkalender. In het overdekte zwemparadijs van camping De Paal in het Noord-Brabantse Bergeijk zouden op 15 april honderd kinderen welkom zijn. Maar dat is helaas niet het geval, zegt mede-eigenaar Mirjam Kuijken. ‘Wij zijn twee weken geleden vanuit de sector gevraagd of we wilden meedoen aan een pilot. Graag natuurlijk, een superinitiatief. Maar daarna hebben we niks meer gehoord – tot we dinsdagavond op die kalender stonden. Dat was schrikken. Nu komen er aanvragen binnen per telefoon en mail. Heel vervelend om mensen teleur te moeten stellen. Er zit nog helemaal geen water in het binnenzwembad. De slang kan er vanavond in. Maar om verantwoord open te gaan, moet je wel op tijd goede informatie hebben en de richtlijnen weten.’
JvdB

Hoe de schaarse kaarten te verdelen?, vragen profclubs zich af

De verbazing van clubs in het betaald voetbal is deels gespeeld. ‘Iedereen wist het’, aldus voorzitter Remco Ravenhorst van de supportersvereniging van Feyenoord. Alleen: hoe precies en wie? Hoe zijn de protocollen? Collega Harrie Timmermans van PSV, cryptisch: ‘Je moet haast hebben als je tijd genoeg hebt, dan heb je tijd genoeg als je haast hebt.’ PSV mag 4.000 toeschouwers binnenlaten bij het duel met FC Groningen op 24 april, op 26 duizend seizoenkaarthouders. ‘Op alle vragen over hoe de schaarste te verdelen, is nog geen antwoord. Daar heeft ergens een prop gezeten in de leiding, in het overleg van ministeries, KNVB en gemeenten, naar clubs en supporters toe. Maar dat lossen we wel op.’ Ook Feyenoord is klaar voor de uitdaging, te beginnen met het duel tegen Vitesse op zondag 25 april, met 6.000 toeschouwers.
Willem Vissers

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden