Verzekering Arbeidsongeschiktheid

Zzp’ers vormen elkaars vangnet bij ziekte in broodfondsen en collectieven

Het aantal broodfondsen, een alternatief voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering, neemt gestaag toe. De afgelopen tijd verschenen enkele varianten op dit concept die ook gericht zijn op zzp’ers. Wat zijn de overeenkomsten en de verschillen?

Beeld Peter van Hugten

Broodfondsen zijn groepen zelfstandigen die maandelijks geld opzijzetten voor leden die wegens ziekte niet meer ­kunnen werken. Een deel van de inleg wordt geschonken aan deelnemers die arbeidsongeschikt zijn. Als het ziekteverzuim meevalt, hoeven de deelnemers na verloop van tijd steeds minder in te leggen.

Deze broodfondsen zijn een groot succes. ‘In juli gaat het vijfhonderdste fonds van start. Er zijn in totaal zo’n 23 duizend zelfstandigen bij broodfondsen aangesloten’, zegt André ­Jonkers van Broodfondsmakers, het bedrijf dat helpt bij de opzet van zo’n groep en het concept heeft bedacht. De groei gaat volgens Jonkers gestaag door, ondanks de komst van allerlei ­alternatieven.

Geen verzekering

Hoewel een broodfonds lijkt op een verzekering, is het dat niet. Niet een verzekeraar, maar de deelnemers ­dragen het risico. Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen (aov’s) zijn niet populair onder zelfstandigen. Ze zijn duur en veel zelfstandigen hebben weinig vertrouwen in verzekeraars. Gevolg is dat de meerderheid van de zzp’ers geen aov heeft afgesloten. In dat gat zijn de Broodfondsmakers ruim tien jaar geleden gesprongen en in hun kielzog sinds kort onder meer Zelfstandigen Bouw en SharePeople.

In grove lijnen lijken deze voorzieningen op elkaar. De uitkering is netto zo’n 2.000 euro per maand en meestal maximaal twee jaar. Verder kennen al deze collectieven een wachttijd van een tot twee maanden voordat de uitkering van start gaat. De inleg varieert van 100 tot 175 euro (inclusief kosten) per maand en is niet aftrekbaar van de belasting.

Het grote verschil tussen broodfondsen en de collectieven van SharePeople en belangenorganisatie ­Zelfstandigen Bouw is dat de twee nieuwkomers alle deelnemers samen nemen. Ze kennen elkaar niet, zoals bij broodfondsen.

De één ziet dat als een nadeel en de ander als een voordeel. ‘Een metselaar heeft geen zin in gedoe en vergaderingen. Die wil gewoon een goed vangnet’, zegt Charles Verhoef, voorzitter van Zelfstandigen Bouw. ‘Een broodfonds is ook een sociaal netwerk. Ondernemers helpen elkaar niet alleen met geld, maar kunnen ook opdrachten doorspelen aan andere leden’, aldus Jonkers. Hij vindt de nieuwe initiatieven meer lijken op verzekeringen vanwege het anonieme karakter.

Ouder dan 45 jaar

De ontstaansgeschiedenis van beide nieuwkomers is uiteenlopend. ‘We zijn voor een goede arbeidson­geschiktheidsverzekering voor onze leden’, zegt Verhoef van Zelfstandigen Bouw. ‘Probleem is dat verzekeraars de voorwaarden steeds verder verslechteren. Ze accepteren bijvoorbeeld bouwvakkers ouder dan 45 jaar niet. Daarnaast doen ze moeilijk als ze moeten uitkeren. Het werd zo erg dat we onze leden niet meer konden aanraden een verzekering af te sluiten. Daarom hebben we een alternatief ontwikkeld.’

In drie maanden tijd hebben ruim zeshonderd bouw-zzp’ers zich ingeschreven. ‘Helaas hebben we ook al een ziektegeval. Iemand is van een steiger gevallen’, zegt Verhoef.

SharePeople komt uit een andere hoek. ‘Ik was actief met talentontwikkeling en de balans werk-privé’, zegt Cosmas Blaauw, een van de oprichters van SharePeople. ‘We zagen hoe complex aov’s zijn. Maar we wilden iets anders dan een broodfonds. Iedereen kan zich online aanmelden. Je parkeert je inleg op een speciale eigen bankrekening.’

Volgens Blaauw kunnen de deelnemers aan het eind van de maand circa 80 procent van hun inleg zelf weer gebruiken. Dit percentage is afhankelijk van het aantal ziekmeldingen. Bij ­SharePeople hebben zich ruim duizend zelfstandigen aangemeld.

Verschillen tussen broodfondsen en de andere schenkingskringen:

Toelatingsbeleid

Een Broodfonds kan alleen starten als er minstens twintig gegadigden zijn. Zo’n fonds moet groeien naar ten minste veertig deelnemers. De fondsen komen doorgaans via via aan nieuwe deelnemers. Mensen die ziek zijn geweest of lijden aan een chronische aandoening kunnen bij Broodfonds meedoen zolang ze kunnen werken. Voor de AOV Bouw gelden geen ­specifieke toelatingseisen. Bij ­SharePeople kunnen alle ­ondernemers jonger dan 60 jaar zich aanmelden. ‘We hebben ook een aparte kring voor de bouw en komen deze maand nog met een kring voor de zorg’, zegt Blaauw.

Inleg

Bij een Broodfonds betaal je 90 euro per maand, plus een tientje administratiekosten, voor een uitkering van 2.000 euro per maand. Je kunt ook kiezen voor hogere of lagere bedragen. Bij Zelfstandigen Bouw is de keus beperkter. Wel heeft ‘Bouw’ als enige de mogelijk te kiezen voor een uitkeringsduur van vijf jaar.

De hoogte van de totale inleg is afhankelijk van de wachttijd, de administratiekosten en het verwachte ziektepercentage. Hoeveel je uiteindelijk kwijt bent, hangt af van hoeveel mensen een uitkering ontvangen. Uit veiligheidsoverwegingen hanteren de partijen een ziekteverzuim dat hoger ligt dan het gemiddelde voor Nederland. Bij de Broodfondsen ligt het ziekteverzuim al ­jaren flink lager. Daardoor hoeven veel deelnemers na een jaar of drie nauwelijks meer in te leggen. Hun fonds heeft dan voldoende buffers opgebouwd. SharePeople werkt zonder buffers. ‘Deelnemers houden aan het eind van de maand ruim 80 procent van hun inleg over’, stelt Blaauw. ‘Dat geld kunnen ze doorstorten in hun pensioen.’

Deelnemers van ‘Bouw’ betalen maandelijks 150 euro plus 25 euro kosten. Dat laatste bedrag is met name voor de inschakeling van bedrijfsartsen. ‘Deelnemers krijgen het eerste jaar geen geld terug. Het geld is niet van ons en komt terecht op een derdengeldrekening’, zegt Verhoef. ‘Na een jaar kijken we hoe het loopt. We nemen aan dat het ziekteverzuim lager is dan de 7 procent waar we mee rekenen. Dan vragen we de deelnemers of ze geld terug willen of een gunstiger regeling. Dat is aan de deelnemers.’

Wachttijd

De schenkingskringen zijn niet bedoeld voor een griepje. Ze werken allemaal met een wachttijd van één (Broodfondsen) tot twee maanden (AOV Bouw en SharePeople). Bij SharePeople meldt de zieke zich bij arbobedrijf Capability. Wie vreest langere tijd niet te kunnen werken, moet dat zo snel mogelijk laten weten. ‘We verwachten ook dat iemand al bij zijn huisarts is geweest voor hij zich ziek meldt’, zegt Blaauw.

Wie bepaalt of je ziek bent

Bij Broodfondsen zijn geen bedrijfsartsen betrokken. Wie ziek is, bepaalt zelf of hij arbeidsongeschikt is. SharePeople en Zelfstandigen Bouw werken samen met Capability, dat ook helpt bij de re-integratie. ‘Die artsen zijn objectief’, zegt Verhoef. ‘Die hebben geen belang bij hun oordeel’, aldus Blauw van SharePeople

De schenkingskringen kennen geen uitsluitingen van bijvoorbeeld psychische klachten zoals bij sommige goedkope aov’s. ‘Ook bij zelfstandigen is burn-out een regelmatig voorkomende oorzaak van arbeidsongeschiktheid’, aldus Blaauw. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.