'Zzp'ers komen bij donatie nier vaak in financiële problemen'

Zzp'ers en zelfstandigen ondervinden 'zeer regelmatig' financiële problemen als ze bij leven een nier willen doneren aan een ander. Dat zeggen de Nierstichting en de Nierpatiënten Vereniging Nederland.

Beeld anp

Deze donoren worden niet of nauwelijks gecompenseerd voor inkomstenderving tijdens het herstel van de operatie, dat maanden kan duren. Het gaat vooral om kleine zzp'ers en zelfstandig ondernemers.

Volgens de transplantatiecentra zijn al meerdere potentiële donoren mede om deze reden afgehaakt. De Nierstichting zegt dit probleem al sinds 2013 tevergeefs te melden bij VWS, dat de regels opstelt voor vergoedingen.

Bij mensen in loondienst levert een donatie geen financiële problemen op: zij belanden in de Ziektewet. Maar zzp'ers worden tijdens het herstel gecompenseerd op basis van de 'belastbare winst'. Die kan bij kleine zelfstandigen door aftrekposten heel laag of zelfs nul zijn. In dat laatste geval krijgen ze niets.

Lees hier het interview met Jessie Jacobs, zzp'er die een nier wilde afstaan, maar de herstelperiode dan zelf zou moeten betalen.

Bekend probleem

'Wij hebben dit al zo vaak aangekaart bij VWS', zegt medisch maatschappelijk werkster Tanneke Winkel van het UMC Utrecht. Zij had recentelijk nog een zzp'er die afhaakte. 'Donoren krijgen soms een fractie van wat ze normaal verdienen. Ik had laatst iemand die 8 euro in plaats van 125 euro per dag kreeg.'

'Als het om familie gaat, besluiten mensen het vaak toch te doen', zegt medisch maatschappelijk werker Gerben van den Bosch van het Radboudumc. 'Maar ik hoor mensen soms wel zeggen: als ik dit van tevoren had geweten, had ik een andere afweging gemaakt. Vaak zijn ze achteraf tevreden over de donatie, maar hier voelen ze zich helemaal niet prettig bij. Ontvangers gaan zich dan schuldig voelen. Zij willen de donor soms compenseren.'

Tekort aan donoren

In Nederland is nog altijd een groot tekort aan orgaandonoren: patiënten staan vaak jaren op de wachtlijst voor een nieuwe nier. Aan de werving van orgaandonoren zijn miljoenen uitgegeven. Een nierpatiënt die moet dialyseren kost de verzekeraar 80 duizend euro per jaar .

Terwijl de bedragen voor deze groep niet hoog zijn, zegt Nico Tronchet van het Erasmus MC. 'Het gaat bij deze mensen echt niet om tienduizenden euro's.'

'Ik spaar zorgverzekeraars bakken met geld uit, terwijl de overheid nog niet eens een boterham met pindakaas voor me wil betalen', zegt een potentiële, altruïstische donor bij het Radboud UMC die twijfelt. 'Hoe veel moet ik hiervoor opofferen?'

Het ministerie van VWS erkent dat de vergoeding voor inkomstenderving voor sommige zelfstandigen 'nihil' kan zijn. Het stelt dat de subsidieregeling wordt geëvalueerd en dat de positie van zelfstandigen wordt onderzocht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden