Interview

Zzp'ers en robots gaan niet samen

Flexibel personeel denkt minder mee over technologische vernieuwingen bij een bedrijf. Mensen met een tijdelijk contract zijn minder betrokken dan mensen met een vaste baan.

Een operatierobot in het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis in Amsterdam. Beeld ANP

Flexibilisering schaadt de technologische vooruitgang op de werkvloer. Hoe meer bedrijven werken met zzp'ers, oproepkrachten en tijdelijke contracten, des te minder ze de vruchten plukken van robots en andere nieuwe technologieën. Wie innovatief wil zijn, kan dus beter werken met vast personeel.

Dit concludeert econoom Anna Salomons, universitair hoofddocent in Utrecht, op basis van Amerikaans en Nederlands onderzoek over de betrokkenheid van werknemers bij technologische vooruitgang. Baanzekerheid is daarbij een belangrijk ingrediënt, schrijft Salomons in de recent verschenen studie De robot de baas van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR).

Waarom is veel flexibilisering slecht voor technologische vooruitgang op het werk?

'Vooropgesteld: er zitten natuurlijk niet alleen nadelen aan een flexibele arbeidsmarkt. Maar uit de inmiddels omvangrijke hoeveelheid wetenschappelijke literatuur blijkt dat als je de productiviteit van je bedrijf wilt verbeteren, je moet zorgen dat niet te veel mensen flexibel werken. Want mensen met een tijdelijk contract hebben geen sterke stimulans om zich bij te scholen of om slimme manieren te verzinnen om met nieuwe technologie te werken. Hun betrokkenheid is minder groot, en bovendien lopen ze een groter risico op ontslag, waardoor ze minder geneigd zijn initiatieven te nemen. Zomaar een nieuw apparaat op de werkvloer zetten maakt een bedrijf niet productiever. Je hebt mensen nodig om het bedrijf slimmer te organiseren of om aan de hand van nieuwe technologie ook nieuwe goederen en diensten te verzinnen.'

Anna Salomons.

Nederland is zo ongeveer wereldkampioen zzp'ers. Wat zijn de gevolgen voor de toepassing van nieuwe technologie?

'Nederland is in ieder geval Europees kampioen flexibilisering, wat voor een belangrijk deel te maken heeft met het grote aantal zzp'ers. Zzp'ers en andere flexwerkers krijgen minder bijscholing dan werknemers met een vast contract. Bedrijven investeren minder in werknemers met een flexibel contract omdat ze niet weten of ze zullen blijven. Terwijl scholing fundamenteel is voor technologische vooruitgang.'

In België, Duitsland, Zweden en Italië zijn er veel meer robots op de werkvloer dan in Nederland. In hoeverre heeft dit te maken met flexibilisering?

'Als werknemers met een flexcontract weinig animo hebben zich bij te scholen en weinig betrokken zijn bij het bedrijf kan het er eerder toe leiden dat zij deels worden vervangen worden door technologie.'

U schrijft: 'Als werknemers als robots worden behandeld, belemmert dit de productiviteitswinsten van de introductie van echte robots.'

'We moeten af van het idee dat mensen net als robots moeten worden: flexibel inzetbaar, zonder rechten. In het debat over automatisering klinkt vaak de drogreden door dat omdat alles verandert door technologie, we dus allemaal op flexibele contracten moeten werken, anders kunnen we niet meer mee in de moderne economie. En dat vakbonden uit de tijd zijn, want door hun gehamer op de rechten van werknemers kunnen we straks niet meer concurreren met robots. Maar we moeten helemaal niet concurreren met robots, we moeten juist complementair zijn aan robots en andere technologie. Dat betekent dat we ons minder als robots moeten gedragen, door meer betrokkenheid te tonen en creatiever te zijn.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden