Zwom Pujol in het zwarte geld?

De Spaanse justitie onderzoekt de handel en wandel van de Catalaanse ex-president. Waren hij en zijn familie betrokken bij de omstreden verkoop van 1.152 bankkantoren?

26 september 2014. Jordi Pujol verlaat het Catalaanse parlement na zijn bekentenis over zwart geld van zijn familie. Beeld getty

Is een van de grootste vastgoedtransacties uit de Spaanse geschiedenis - ruim twee miljard euro van het kantoorpark van de bank Santanderbank - een gelikte witwasoperatie van een politieke familieclan? Een grootscheepse politie-inval afgelopen donderdag in huizen en kantoren in Barcelona, Madrid, Valencia en Melilla werd uitgevoerd op verdenking dat miljarden aan vastgoedbeleggingen zijn benut om het zwarte vermogen van de familie van Jordi Pujol (84) te witten.

De Catalaanse nationalistische leider Jordi Pujol (84) wekte deze zomer grote opschudding door zijn publieke bekentenis dat zijn familie al decennia lang een onbekend miljoenenvermogen aan zwart geld in het buitenland verborgen heeft gehouden. De verdenking bestaat dat het kapitaal zou zijn vergaard uit een stroom aan steekpenningen op publieke aanbestedingen in de 23 jaar dat Pujol als regiopresident de scepter zwaaide over Catalonië.

De reputatie van de aartsvader van het Catalaanse nationalistisme - nauw verbonden aan de huidige Catalaanse regiopresident Artur Mas - spatte in één klap uiteen. En dat uitgerekend aan de vooravond van de volkspeiling van 9 november, waarmee de nationalisten een eerste stap naar een eigen staat hopen te zetten.

Preventief vastgehouden

Justitie heeft de familie Pujol op de korrel. Jongste zoon Oleguer Pujol (42) was met de invallen afgelopen donderdag aan de beurt. Hij wordt verdacht van belastingontduiking en witwaspraktijken. Oleguer Pujol is mede-eigenaar in de tot dusver gerenommeerde vastgoedbelegger Drago Capital.

Justitie lijkt vooral belangstelling te hebben voor de herkomst van de beleggingsgelden in de grootste transactie van Drago Capital. Daarbij gaat het om in totaal 1.152 kantoren van de Spaanse bank Santander die Drago in 2007 voor 2,2 miljard euro in eigendom kreeg.

Terwijl Pujol preventief werd vastgehouden om het verdwijnen van bewijsmateriaal te voorkomen - dat kon met één druk op een knop, zo wist de Spaanse pers te melden - kamden onderzoeksteams acht uur lang computers en dossiers uit. Bijzondere belangstelling ging naar het mailverkeer rond Drago Capital en de wolk aan houdster- en brievenbusmaatschappijen en trusts die bij de onroerendgoedinvesteringen waren betrokken.

De politie gaat het huis van Oleguer Pujol binnen (de jongste zoon van Jordi Pujol)n. Barcelona, 23 oktober 2014. Beeld afp

Nederlandse bv

De Spaanse pers citeert uitgebreid uit een rapport van de speciale recherchebrigade naar economische fraude en belastingontduiking waarin wordt vastgesteld dat het onderzoek is begonnen bij een van de Nederlandse besloten vennootschappen.

Deze fungeert als enige houdstermaatschappij van de vastgoedbelangen in Spanje en staat op haar beurt weer onder controle van Luxemburgse brievenbusmaatschappijen die vanuit Londen worden aangestuurd. 'Deze grote hoeveelheid (vennootschappen, red.) voor het beheer van een enkel vastgoedfonds lijkt niet erg in overeenstemming met een normale commerciële bedrijfsvoering', zo constateert de rapportage over de reeks brievenbusmaatschappijen.

Drago Capital vreest voor reputatieschade en sloeg terug met een snel rapport van accountant Deloitte. Alleen de beste institutionele beleggers geven hun geld aan Drago. Oleguer Pujol zit maar voor 1 miljoen euro in de fondsen. Buitenlandse brievenbussen behoren tot de zakelijke praktijk van alle dag. Niets illegaals. Na de bekentenis van de voormalige president Jordi Pujol over dertig jaar belastingfraude, maakt dat weinig indruk meer op de meeste Spanjaarden.

Pujol-onderzoek treft ABP onaangenaam

Een van de grote institutionele beleggers in de Spaanse vastgoedportefeuille van Drago Capital is het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP). Het onderzoek naar de grootschalige corruptie en belastingontduiking rond de familie Pujol komt als een verrassing voor het fonds. Vooral de suggestie van justitie dat de wolk aan houdstermaatschappijtjes rond de transactie van de Santanderpanden niet spoort met een normale bedrijfsvoering zit het ABP niet lekker.

'Bij niet-beursgenoteerde beleggingen in het buitenland probeert het (...) ABP altijd te zoeken naar een belasting-efficiënte structuur, om ervoor te zorgen dat er niet onnodig geld wordt betaald dat eigenlijk aan de deelnemers van het pensioenfonds toekomt', schrijft het fonds per mail.

Met de verkoop van de bankkantoren in 2007 deed Santander-topman Emilio Botín op de valreep van de huizencrisis een fortuinlijke deal. De transactie maakte naam als een van de grootste en best getimede vastgoedverkopen in Spanje. De koper had het nakijken.

Een woordvoerder laat weten dat het ABP slechts voor 35 procent in een Drago-fonds zit waar maar 6 procent van de bankkantoren is ondergebracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden