Zwart goud

DE aanhoudende daling van de olieprijs drijft menig minister van Financiën tot wanhoop. Landen die zich een paar jaar geleden nog schatrijk waanden, moeten opeens op de kleintjes letten....

Leo Drollas, van het Centre for Global Energy Studies in Londen, heeft uitgerekend dat de elf lidstaten van de OPEC het dit jaar met vijftig miljard dollar minder moeten doen. Dat is een derde van hun totale exportinkomsten.

Vergeleken met een jaar geleden kost een vat olie nu gemiddeld 30 procent minder. Maar de olie-inkomsten van de OPEC-landen hebben ook te lijden onder de productiebeperkingen die de lidstaten onderling hebben afgesproken.

Door minder olie te produceren, trachten de olieproducerende landen de overschotten op de oliemarkten terug te dringen. Deze zijn deels ontstaan door de Azië-crisis. Bedrijven in die landen verlagen hun productie en kopen derhalve minder olie.

De OPEC-landen moeten boeten voor hun afhankelijkheid van het zwarte goud. Nu hebben speculanten ook nog eens ontdekt dat zij dankbare slachtoffers zijn voor gewetenloze aanvallen.

Ook het olierijke Noorwegen, dat geen lid is van de organisatie van olieproducerende en -exporterende landen, lijkt ten prooi te zijn gevallen aan de machtige spelers op de financiële markten.

Vrijdag moest het land, waar de groei vijf jaar lang 3 procent heeft bedragen, voor de zesde keer dit jaar de rente verhogen. De kroon staat al langere tijd onder druk en bevindt zich nu op het laagste peil in zes jaar.

De effectenbeurs in Oslo is sinds begin dit jaar met 20 procent gedaald en deskundigen sluiten niet uit dat er meer renteverhogingen nodig zijn om de speculanten te ontmoedigen. Zelfs een devaluatie van de kroon zou in het verschiet liggen.

De situatie wekt bij veel Noren herinneringen op aan de jaren tachtig, toen de olieprijzen kelderden.

De huidige problemen zullen minder ernstig uitpakken. Na de vijf vette jaren zit het land een stuk beter bij kas om tegenslagen te kunnen verwerken. Het land heeft een reservepotje aangelegd, waar inmiddels 26 miljard kroon (6,8 miljard gulden) in zit.

Eigenlijk is dat geld bedoeld voor de komende eeuw, wanneer de oliebronnen in de Noordzee minder rijkelijk gaan vloeien. Hoewel de centrale bank al heeft gewaarschuwd dat dat kan leiden tot meer inflatie en een grotere werkloosheid, willen veel politici dat geld nu al gebruiken.

In Venezuela lijkt de situatie het ergst. Hoewel de overheid de afgelopen week flinke bezuinigingen heeft aangekondigd, zakte de beurs van Caracas naar het laagste niveau in ruim twee jaar en speculanten gokken nog steeds op een devaluatie van de bolivar.

Dit heeft de aandelenkoersen op de toonaangevende effectenbeurzen van Zuid-Amerika fors omlaag gejaagd. Marktpartijen zijn bang dat een devaluatie van de Venezolaanse munteenheid ook een waardevermindering van andere munteenheden in de regio zou kunnen ontketenen.

Officiële verklaringen van de Venezolaanse regering dat van een waardevermindering van de bolivar geen sprake zal zijn, konden niet verhinderen dat de IBC-index in Caracas 9,2 procent verloor. De grootste daling tot zover dit jaar.

Beleggers in Latijns-Amerika vrezen ook voor de gevolgen van de financiële crisis in Rusland die verhevigde na de devaluatie van de roebel waartoe de monetaire autoriteiten in Moskou maandag zijn overgegaan.

Zelfs dit land, dat momenteel wel voldoende andere problemen heeft, wordt niet onberoerd gelaten door de lage olieprijs. Het is een van de redenen voor de vertraging van de privatisering van een aantal gas- en oliebedrijven, waardoor de overheid weer minder inkomsten heeft dan waarop zij gerekend had.

Alleen Nederland, dat veel verdient aan het Groningse aardgas, lijkt nergens last van te hebben. De gasbaten zullen wel iets lager uitvallen doordat de gasprijs samen met de olieprijs daalt, maar de overheid had daar naar eigen zeggen al rekening mee gehouden. Mogelijk zal de Nederlandse economie juist profiteren van de lage olieprijs: de grondstofprijzen dalen immers en daardoor zakken de productiekosten van de industrie. Mocht dat effect op de economie groter zijn dan dat van de lagere gasbaten, dan mag minister Zalm zich gelukkig prijzen.

Esther Hansen Löve

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden