Zuurstokroze is niet voor iedereen

Deze rubriek belicht alledaagse fenomenen met een kunstblik. Vandaag: het inlijven van de kleur magenta...

Ach, vroeger was het nog eenvoudig met de kleuren. Je had het oranje, dat stond natuurlijk voor het Nederlandse koningshuis. Er was groen, dat was er voor de islam. En Sinterklaas, die draagt een rode mantel.

Voor wie vroeg naar het waarom, was er altijd een symbolische of historische verklaring beschikbaar: oranje, zo heette dat koningshuis nu eenmaal. Groen, dat was voor de volkeren in de tijd van Mohammed die aan woestijndroogte gewend waren, de kleur van paradijs en vruchtbaarheid. Sinterklaas vergde nog wat speurwerk: als bisschop zou hij eigenlijk paars moeten dragen, maar rood schijnt dan weer voor zijn heiligheid te staan.

In tijden van marktmechanismen is het er echter een stuk ingewikkelder op geworden. Kort geleden dook het bericht op dat het Duitse bedrijf Deutsche Telekom, ook eigenaar van het in Nederland opererende T-mobile, zijn advocaten op een aantal Nederlandse bedrijven had afgestuurd met de eis van hun bedrijfskleur afstand te doen. Die kleur – genaamd Magenta, een fel soort zuurstokroze, technisch omschreven als #FF0090 en ‘255, 0, 144’ – was namelijk bij het Europees merkenbureau vastgelegd door Deutsche Telekom, dus daar moesten anderen van afblijven.

Met historische verklaringen kom je plots geen stap verder meer. De diepere relatie tussen dit roze en telecom? Die is er niet. Magenta is een respectabel oudje in het kleurenspectrum. Vernoemd naar het Italiaanse plaatsje waar in 1859 een bloedige veldslag van Napoleon III plaatsvond. Om deze associatie met het bloederige veld kreeg de kleur die korte tijd later ontwikkeld werd de naam Magenta. Inmiddels zijn haar toepassingen wijd verspreid, alleen al in Nederland variërend van een antiracisme website tot de door Deutsche Telekom belaagde bedrijven Compello (software), Slam FM en 100 Procent NL (radiozenders).

Op de website freemagenta.nl, ontwikkeld door ontwerpersbureau Lava, heeft zich inmiddels een stevige reeks kritische en komische reacties verzameld uit de ontwerperswereld. Een treurnis om Barbie’s jurkenkleur is er één van. De tekst: ‘Een kleur claimen is onzin want de kleuren, die zijn van God’, is een ander. Maar hoe lieflijk dat ook klinkt, het gaat voorbij aan een lange traditie van het inlijven van een kleur. Voor koningshuizen, stammen en voetbalteams waren kleuren van oudsher een uitstekend herkenningsteken, vooral op het slagveld.

Het vreemde is dus niet zozeer dát kleuren opgeëist worden, maar dat er tegenwoordig geen enkele logica meer in zit. Op het slagveld van de globale markt is het een willekeurig graaien geworden naar onderscheidingskleuren, zonder historische of symbolische betekenis. Kleur is inzet van een merkenrecht-strijd geworden, overigens met een ongewisse uitslag. Milka heeft paars, Zwitsal bewaakt haar geel, maar Orange vocht tevergeefs om oranje tegen Easymobile.

Opvallend is dat in de rechterlijke uitspraken de oude ‘historische’ argumenten wel weer opduiken. Toen KPN in 1996 de kleur groen in Nederland claimde, werd dat gehonoreerd omdat zij het al zo lang als herkenningsteken gebruikte, het was ‘ingeburgerd’. Begin dit jaar verloor KPN echter een zaak tegen het Belgische Mobistar om het alleenrecht van datzelfde groen. Het rechterlijk oordeel: het groen is buiten Nederland niet meer onlosmakelijk verbonden met KPN.

Merlijn Schoonenboom

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden