Zuid-Europese bedrijven drukken belasting met Nederlandse postbusfirma's

Grote bedrijven uit Zuid-Europa gebruiken Nederlandse postbusfirma's om de betaling van belastingen te drukken. Ruim de helft van de multinationals uit Italië, Griekenland, Spanje en Portugal heeft een brievenbus-bv in Nederland gevestigd. De meeste postbusfirma's zijn na 2000 in Nederland ingeschreven. Dit blijkt uit onderzoek van de Volkskrant naar 83 grote bedrijven uit Italië, Portugal, Spanje en Griekenland uit de ranglijst van de Forbes 2000.

Beeld anp

Bij 46 van deze bedrijven is zeker of zeer waarschijnlijk sprake van een speciale postbusconstructie in Nederland om de belastingen te ontwijken, valt af te leiden uit de Nederlandse jaarrekeningen van deze bedrijven. Bij zeven ondernemingen is de Portugese, Italiaanse of Spaanse overheid medeaandeelhouder van het bedrijf.

Door de belastingroute via Nederland hoeven de Zuid-Europese bedrijven minder belasting te betalen over de winsten die dochterbedrijven wereldwijd maken. Vooral overheden buiten de EU lopen hierdoor geld mis. Maar door de ingenieuze constructies ontvangen ook de Portugese, Spaanse en Italiaanse schatkist vermoedelijk minder inkomsten. Op basis van de jaarrekeningen van deze bedrijven is echter niet te achterhalen om hoeveel geld het gaat.

Vooral Portugese bedrijven zijn de laatste jaren in Nederland neergestreken. Van de negen grote ondernemingen hebben er acht één of meerdere postbusfirma's in Nederland. Portugal Telecom, energiebedrijf EDP en winkelexploitant Sonae behoren tot de belastingontwijkers.

Van de 34 grote Italiaanse bedrijven hebben er 18 een speciale belastingconstructie in Nederland. Van de 26 Spaanse bedrijven zitten er 18 in Nederland. Griekse bedrijven zijn de grote afwezigen, vermoedelijk omdat zij zaken doen via de belastingroute op Cyprus. Slechts 2 van de 14 onderzochte Griekse bedrijven hebben een vestiging in Amsterdam.

Geen personeel
In de jaarrekeningen staan diverse aanwijzingen dat de postbus-bv's - overigens legaal - de belasting ontwijken. Het gros van de brievenbusfirma's heeft geen personeel in dienst. De bedrijven sluizen voor honderden miljoenen aan dividend, royalties en rente door naar Nederland en gebruiken constructies als stichtingen en corporaties.

'Vooral de Portugese overheid lijkt nadelen te ondervinden van de Nederlandse belastingroute', zegt onderzoeker Rodrigo Fernandez van SOMO/UvA. 'Bedrijven kunnen bijvoorbeeld de kostenniveaus van dochterbedrijven kunstmatig verhogen door iets hogere rentes of iets hogere royalties in rekening te brengen. Door te schuiven met renteniveaus tussen dochterbedrijven drukken ze wereldwijd hun belastingafdracht. Nederland is verder de ideale plek om kapitaal op te halen en door te lenen omdat er geen bronheffing wordt geheven op uitgaande rente.'

De aanwas van postbus-bv's in Nederland is een slechte ontwikkeling, vindt hoogleraar Rick van der Ploeg. Hij meent dat belastingafspraken alleen ingezet mogen worden voor het aantrekken van echte bedrijven met echte fabrieken. 'Nu ontstaat er een race to the bottom, waarbij er een verschuiving is van belasting op kapitaal, naar belasting op arbeid of consumptie'. In Europees verband moeten daar betere afspraken over komen, zegt Van der Ploeg.

Spanje en Portugal hebben de belastingontwijking deels aan zichzelf te wijten, vindt hoogleraar fiscale economie Peter Kavelaars. Hij wijst erop dat in Europa volgens afspraak de belasting op royalties en dividenden naar nul tendeert. 'Dankzij de vele belastingverdragen kunnen de Zuid-Europese bedrijven deze geldstromen nu door Nederland laten lopen. Spanje en Portugal kunnen dergelijke belastingafspraken echter ook zelf maken'.

Vluchtig
Door de wereldwijde verlaging van belastingen op royalties en dividend moeten overheden op zoek naar andere inkomstenbronnen, zegt Kavelaars. 'Kapitaal is van nature erg vluchtig. Met één druk op de knop is dat geld weg. Het is onvermijdelijk dat deze inkomsten dalen. Belasting op arbeid, consumptie of onroerende goederen is eenvoudiger te heffen.' Binnen Europa zouden er afspraken moeten komen over de minimale hoogte voor vennootschapsbelasting, vindt Kavelaars.

Het onderzoek is gebaseerd op de jaarrekeningen van de Nederlandse dochterbedrijven van Griekse, Spaanse, Italiaanse en Portugese ondernemingen. Het onderzoek is uitgevoerd door Sybren Kooistra en Simone Olsthoorn.

Deze week is de digitale Volkskrant gratis te lezen, klik hier!


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden