columnpeter de waard

Zou de nieuwe kanselier ook een keer mogen roepen: Wir schaffen das?

null Beeld
Peter de Waard

In het boek Hochdeutschland (in het Nederlands vertaald als Opperduitsland) wil de opvolger van Angela Merkel alle vermogens van meer dan 25 miljoen euro confisqueren.

Het is een mooie gedachte. Tenslotte heeft niemand meer nodig. In de Quote, de Privé van Nederlanders met 25 miljoen+, klaagde onlangs Galapagos-oprichter Onno van de Stolpe dat hij 75 procent van zijn vermogen kwijt is geraakt door de koersval van het biotechbedrijf. Maar hij bewoont nog altijd als een ouderwetse edelman de buitenplaats Rhijnhof bij Leiden.

Merkel zou Hochdeutschland niet alleen op haar nachtkastje hebben liggen, ze had er bepaalde sleutelpassages in gemarkeerd. En het zou voor haar een drijfveer zijn geweest om industriepolitiek te gaan voeren.

De roman van Alexander Schimmelbusch uit 2018 werd in Duitsland een absolute bestseller. Het gaat over de succesvolle zakenbankier Victor die in de duurste hotels slaapt, met een Porsche door de Taunus rijdt, probleemloos een fles Richebourg van 2.400 euro leegdrinkt en voor zijn dochter een boomhut laat maken voor de prijs van een penthouse. Hij snapt niet waarom dit hem allemaal komt toewaaien. ‘Moeten we ons niet afvragen wie het meest presteert? De verpleegster die onze hand vasthoudt terwijl we sterven? Of de vastgoedmakelaar die haar uit de binnenstad verdrijft?’

Uit pure verveling maakt hij op een gegeven moment, met een vriend die voor de Grünen in het parlement zit, een politiek pamflet waarin de ideale samenleving wordt geschetst. Eigenlijk is het niet meer dan een provocatie, maar op een gegeven moment wordt het opgepakt door een links-populistische beweging. Die weet de macht te grijpen met een programma voor nationalisatie van belangrijke bedrijven en het vervallen van alle vermogens van 25 miljoen+ aan de staat. Aan het eind van het boek is Victor de baas van GINA, de ‘German Investment Authority’. Dat publieke investeringsfonds pompt geld in veelbelovende technologieën en koopt aan de lopende band belangen op in Duitse sleutelindustrieën. Zo wordt zijn droom verwezenlijkt.

‘Dit boek hoort op elke boekenplank: het is hét boek om te laten zien dat de scherpste cultuurkritiek op het kapitalisme juist uit het kapitalisme zelf kan komen’, zo schreef Die Zeit over Hochdeutschland.

Niemand weet of de nieuwe kanselier Olaf Scholz het boek ook gelezen heeft en er iets in heeft gemarkeerd. Hij regeert tenslotte met de Grünen die door de idealen van Hochdeutschland zijn geïnspireerd. Ook de nieuwe Duitse regering wil een voorbeeldfunctie in Europa vervullen, zoals Merkel dat ook tien jaar heeft gedaan. Misschien roept Scholz een keer ‘Wir schaffen das’ over de aanpak van de superrijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden