Zorgverlenen over de grens: riant salaris, lagere werkdruk en prima arbeidsvoorwaarden

Behalve tulpen, machines en dj's zijn ook artsen en verpleegkundigen een gewild exportproduct. En ze gaan graag, want ze zijn nodig. Daarbij: in Scandinavië zijn de arbeidsvoorwaarden goed en in de Emiraten is de beloning hoog. Jammer van dat tekort van handen aan het bed in Nederland.

Willemijn Kroes op de ic van het Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein. Kroes werkte 22 maanden in Abu Dhabi. Beeld Aurélie Geurts

Gezocht: een ervaren huisarts. Hij of zij zal worden aangesteld in een praktijk met rond de 4.700 patiënten. De praktijk telt zes artsen, van wie de helft al meer dan vijftien jaar ervaring heeft. Salaris en arbeidsuren in overleg.

Standplaats? O, in Hamilton. Nieuw-Zeeland.

Dat een Nieuw-Zeelandse artsendienst een nieuwe collega zoekt, is geen nieuws. Wat wel opmerkelijk is, is dat de praktijk uit Hamilton de collega zoekt aan de andere kant van de wereld. In Houten, op de 21ste Emigratiebeurs die dit weekeinde wordt gehouden.

De Nieuw-Zeelanders staan niet alleen. Op een andere stand probeert het Södra Älvsborgs Sjukhus ziekenhuispersoneel naar Zweden te lokken. De Spaanse hotelketen Iberostar werft 'fitness-entertainers' voor Mallorca en de Canarische Eilanden. Lixar, een Canadees softwarebedrijf, hengelt naar experts in het maken van iPhone-apps: 'Als de ideale kandidaat beschik je over gevoel van humor.'

Opvallend is het grote aantal exposanten dat in Houten medisch personeel werft voor vacatures over de grens. Niet alleen Nieuw-Zeeland zit te springen om ervaren artsen en specialisten. Radiologen kunnen aan de bak in Mariehamm, Finland. Klinieken in Moulins en Autun (Frankrijk) vragen om anesthesisten. In het Deense Arendal is nog ruimte voor een cardioloog en een plastisch chirurg. Zeven klinieken in Zweden zoeken psychiaters. De Zweedse gezondheidszorg heeft al jaren een chronisch tekort aan medisch geschoold personeel: 60 procent van de artsen is in een ander land opgeleid.

Daadwerkelijk emigreren is proces van vier jaar

Voor wie het politieke en economische klimaat in Nederland beu is of gewoon de kou en de regen, dan wel smacht naar avontuur, liggen er meer dan een miljoen banen in het buitenland voor het oprapen, meldt de Emigratiebeurs. Het evenement trekt overwegend bezoekers die al langer met de gedachte spelen om uit Nederland te vertrekken.

'Over emigreren doen de meeste mensen gemiddeld vier jaar', zegt directeur Tom Bey. 'De gemiddelde bezoeker zit in de laatste twee jaar voor de grote stap.' Op de beurs vinden ze alle informatie die ze nodig hebben - van makelaars tot verhuizers, van belasting-experts tot potentiële werkgevers.

Bey verwacht zo'n twaalfduizend bezoekers te ontvangen in Houten. Lachend: 'Elfduizend als het schaatsweer is.'

Helemaal groot is de vraag naar ervaren verpleegkundigen. Die kunnen zo aan de slag in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Denemarken,Zwitserland en in een nog exotischere uithoek als Abu Dhabi, een van de Arabische Emiraten. 'Nederlanders zijn in het buitenland gewild vanwege de kwalitatief hoogstaande opleidingen hier', zegt Stephanie Hausel, marketingmanager van het detacheringsbedrijf TMI. 'In Zwitserland is de werkweek langer, maar er is meer personeel per patiënt. Omdat wij in Nederland gewend zijn aan een hogere werkdruk, staan we in het buitenland bekend als harde werkers.'

Hun reputatie maakt van Nederlandse verpleegkundigen net zo'n gewild exportproduct als de sierteelt, aardgas en zuivel. Hoeveel artsen en verpleegkundigen elk jaar hun heil in het buitenland zoeken, is niet bekend. De aantallen, zeggen deskundigen in de sector, lopen in de honderden.

De groep die vertrekt is ook divers. Je hebt net afgestudeerde verpleegkundigen die het avontuur zoeken. Maar er zijn ook artsen die pas op latere leeftijd besluiten met het gezin naar Noorwegen of Zweden af te reizen, aldus Edgar Tijhuis van MediCarrera, een Spaans-Zweeds bedrijf dat in opdracht van overheden in Scandinavië in de EU medisch personeel werft.

'Voor specialisten is het grote voordeel van werken in Zweden, Denemarken of Finland niet zo zeer het hogere salaris, maar de mogelijkheid om een praktijk in een ziekenhuis te combineren met onderzoek.' Overigens, zegt Tijhuis, 'veel mensen denken bij emigratie allereerst aan een baan in een warm land, zoals Italië of Spanje, maar in de praktijk is daar nauwelijks werk en ook zijn daar de voorzieningen veel minder gunstig dan in Scandinavische landen die lang ouderschapsverlof en nagenoeg gratis medische zorg en kinderopvang kennen. Verder geven wij niet alleen de arts een intensieve training, maar partners en kinderen ook.'

Toch geeft een hoger salaris soms de doorslag. Zo biedt de Cleveland Clinic in Abu Dhabi gespecialiseerde verpleegkundigen salarissen die oplopen tot 5.000 euro per maand netto. Ook dit Arabische ziekenhuis, waar al 200 artsen en 1.400 verpleegsters uit zeventig landen werken, zoekt in Houten naar personeel.

Het verschil in beloning hier is inderdaad groot, signaleert de V&VN, met 80 duizend leden de grootste beroepsvereniging in Nederland van verpleegkundigen en verzorgenden. Een verpleegkundige op de intensive care met een paar jaar ervaring mag inclusief de toeslagen voor onregelmatige werktijden rekenen op ongeveer de helft van wat een collega in de Emiraten ontvangt.

'Het is geweldig voor mensen om ervaring op te doen in het buitenland', zegt directeur Sonja Kersten van V&VN. 'Tegelijkertijd is het schrijnend, want we hebben in Nederland een groot tekort aan gespecialiseerde verpleegkundigen.' Meggy Peters, bestuurslid van V&VN en locatiemanager van de intensive care van het UMC Utrecht, valt haar bij. 'Elke week sluiten er bedden op ic-afdelingen omdat we niet genoeg gediplomeerd personeel kunnen vinden.' De nood wordt twee keer per jaar deels gelenigd door verse aanvoer van de opleidingen.

Maar structureel zit er iets mis, meent Kersten: de problemen versterken elkaar. 'Door de vergrijzing neemt de zorg in omvang en complexiteit toe. Er zijn meer verzorgenden en verpleegkundigen met specifieke expertise nodig, het gaat om goed samenwerkende teams.'

De V&VN wil dat er een einde komt aan de numerus fixus, die opleidingen enkele jaren terug hebben ingesteld vanwege een tekort aan stageplaatsen. Die studentenstop leidt er weer toe dat de tekorten oplopen.

Topman Leo Jenster van recruitmentbureau FlexMix vindt dat werken in het buitenland juist kan helpen bij de bestrijding van de personeelstekorten in Nederland. 'Laat mensen voor een tijdje naar Abu Dhabi gaan met de garantie dat ze bij terugkeer een baan krijgen. Zo krijg je verpleegkundigen met praktijkervaring terug, terwijl zij plaats maken voor nieuwe leerlingen.'

Jenster zou liever zien dat de Nederlandse gezondheidszorg groter en commerciëler gaat denken. 'De Cleveland Clinic in Abu Dhabi is opgezet in samenwerking met een Amerikaans ziekenhuis. Waarom doen wij dat niet? De zorg daar staat nog in de kinderschoenen. Begin daar een ziekenhuis. Daar valt geld te verdienen.' De Nederlandse export, wil Jenster maar zeggen, kan meer zijn dan tulpen en dj's.

'Mooi salaris, maar ik miste de uitdaging'

Voor Willemijn Kroes (29) was er drie jaar geleden geen werk op het UMC Utrecht, toen ze daar haar opleiding tot verpleegkundige voor de intensive care had voltooid. 'Ik had al gesolliciteerd naar een baan op Aruba, toen iemand me aanraadde eens te kijken naar de mogelijkheden in Abu Dhabi.'

Zo kwam Kroes terecht bij bemiddelaar FlexMix. In november 2014 vertrok ze samen met vier andere ic-verpleegkundigen om aan de slag te gaan bij de Cleveland Clinic Abu Dhabi, een groot en fonkelnieuw medisch centrum.

Werken in een Arabisch land vergde wel gewenning en aanpassing, constateerde Kroes. In de Verenigde Arabische Emiraten is het religieuze klimaat iets soepeler dan elders in het Midden-Oosten. 'Je kunt er zonder hoofddoek lopen en vrouwen mogen er autorijden.'

De cultuurshock was groter tussen de muren van het ziekenhuis. 'Patiënten en hun familie komen in Abu Dhabi altijd op de eerste plaats. Artsen moeten doen wat zij verlangen, al komt dat lang niet altijd ten goede aan de zorg. Het kan ook zomaar gebeuren dat ze jou niet aan het bed willen hebben. Ze krijgen dan een andere verpleegkundige. In die zin staat het management niet achter zijn personeel.'

Die grote frustratie was niet de belangrijkste reden voor Kroes om na twintig maanden terug te keren naar Nederland. 'Ik miste een uitdaging. Ik wilde meer leren. Dat kon in Abu Dhabi niet.' De chirurgen in de Cleveland Clinic stonden soms versteld van welke kennis Kroes en haar collega's al hadden. 'Ik werkte daar met vakgenoten uit 52 landen. Ik durf wel te zeggen dat wij Nederlanders het verst waren. Zelfs het niveau van de Amerikanen viel tegen.'

Wat salaris betreft, zou Kroes morgen weer teruggaan. 'Ik verdiende er tussen de 4.000 en 4.500 euro netto. Je betaalt geen belasting en je hebt een riante zorgverzekering. Ik kreeg er een groot gemeubileerd appartement, dat ik met een collega deelde. Geld was ik alleen kwijt aan autohuur, mobiele telefoon en uitgaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.