'Zorgplicht' wordt groter naarmate belegger armer is Bank moet belegger tegen zichzelf beschermen

Banken mogen klanten niet onbeperkt in opties laten handelen. Als klanten daarmee de mist ingaan, kunnen de banken zelf voor het verlies opdraaien....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

De rechtszaak draait om een conflict tussen de Rabobank en een optiebelegger uit Etten-Leur. Deze verloor bij de krach in 1987 een half miljoen gulden in een optietransactie terwijl hij niet meer dan twaalfduizend gulden op zijn rekening had staan. De belegger weigerde zijn schuld te betalen. Hij vindt dat de bank het veel te ver had laten komen en hem tegen zichzelf in bescherming had moeten nemen.

Rechtbank en gerechtshof oordeelden eerder dat de bank met een waarschuwing aan het adres van de belegger voldoende had gedaan. Maar de Hoge Raad vindt dat de zorgplicht van de bank verder gaat: de belegger moet tegen zichzelf in bescherming worden genomen, de bank had hem als een leek moeten behandelen. Schrijft hij ongedekt opties en kan hij later niet voldoen aan zijn verplichtingen dan is de bank verantwoordelijk voor het verlies.

Volgens een woordvoerder van de Rabobank is de uitspraak niet verrassend. 'Dat is in lijn met eerdere uitspraken van de Hoge Raad en de klachtencommissie van de optiehandel.' Waarom rechtbank en hof in deze zaak anders oordeelden dan de Hoge Raad, wist de woordvoerder niet.

P. de Vries, voorzitter van de Vereniging voor Effectenbezit, vindt net als de Rabo-woordvoerder dat de uitspraak in lijn is met eerdere jurisprudentie. Hij doelt daarbij op uitpraken van de klachtencommissie van de beurs. 'Maar het gaat wel iets verder omdat de Hoge Raad heel duidelijk het accent legt op de verantwoordelijkheid van de bank.'

Volgens de Rabo brengt het arrest weinig verandering: 'Het is een juridische verankering van de zorgplicht. Die hebben we al ten volle ten uitvoer gebracht. We houden onze klanten aan de door de optiebeurs verplicht gestelde marges én we waarschuwen ze voor de risico's.'

Het reglement van de optiebeurs schrijft voor dat banken moeten nagaan of hun klanten zich bewust zijn van de risico's die een optietransactie met zich meebrengt en of ze in staat zijn eventuele verliezen te dragen. Bovendien moeten optiebeleggers hun risico's steeds tot een bepaald niveau kunnen dekken.

Volgens de Hoge Raad zijn die voorschriften bedoeld ter bescherming van de klant. Daarom moeten ze worden uitgelegd in het voordeel van de klant. Omdat financiële instellingen verantwoordelijk zijn voor de risico's die optiebeleggers nemen, wordt de aansprakelijkheid groter naarmate de belegger armer is, zo lijkt de strekking van het arrest.

De Hoge Raad heeft de zaak terugverwezen naar het gerechtshof in Amsterdam met de aantekening dat het hof in haar oordeel rekening moet houden met deze 'zorgplicht'. Volgens de Rabo-woordvoerder legt de Hoge Raad de zorgplicht niet uitgebreider uit dan het Hof. 'Ik wil niet vooruit lopen op de uitspraak van het hof. Het is mogelijk dat het dan weer tot dezelfde uitspraak komt.'

De woordvoerder meldt dat het 'wel eens' voorkomt dat de margeverplichtingen zo oplopen dat de bank verdere transacties verbiedt. De margeverplichting is de zekerheid die de belegger aan de optiebeurs moet stellen voor het aangaan van verplichtingen. Afhankelijk van het betreffende beursfonds bedraagt zij 10 tot 20 procent van de onderliggende waarde.

Die margeverplichting is ook bedoeld om de klant te beschermen, stelt De Vries die denkt dat het met de toenemende automatisering in de bankenwereld nauwelijks nog voor zal komen dat optiebeleggers ongemerkt over hun margeverplichting heen gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden