Column Peter de Waard

Zorgkosten zullen elk jaar met miljarden blijven stijgen, wordt het straks onbetaalbaar?

Peter de waard

Er is een vuistregel in de zorg: thuisverpleging kost 25 euro per dag, verblijf in een zorginstelling 250 en een ziekenhuisopname 2.500 euro per dag.

Vorige week meldde het CBS dat de zorgkosten in Nederland voor het eerst de grens van 100 miljard euro (12,9 procent van het nationaal inkomen) hebben overschreden. Daarmee spenderen Nederlanders tien keer zoveel aan zorg als aan defensie en bijna drie keer zoveel als aan onderwijs, cultuur en wetenschap. Van die 100 miljard gaat ongeveer 40 miljard naar de 65-plussers.

Nederland is een zorgparadijs. In de meeste ranglijsten staat het nummer een of twee – of minimaal in de topvijf – van landen met de beste zorg, hetgeen niet wegneemt dat Radar niet genoeg heeft aan de zeer frequente uitzendingen om de klaagzang van alle miskleunen op de operatietafel, niet voorradige medicijnen bij de apotheek en te weinig handjes in de verpleeghuizen te bespreken.

De zorgkosten zullen elk jaar met miljarden blijven stijgen. Net zoals de zorgkosten tussen 2001 en 2018 verdubbelden van 50 tot 100 miljard, zullen ze tot 2035 onvermijdelijk verdubbelen van 100 naar 200 miljard. Niet alleen stijgen de prijzen, zoals de kosten van verpleegkundigen, ook zal de vraag verder toenemen. Deels heeft dat te maken met de vergrijzing van de babyboomgeneratie, deels met het feit dat aan lichaam en geest steeds meer kan worden gesleuteld.

Zolang de economie groeit, kan de situatie in de hand worden gehouden. Maar als de economie krimpt (zoals tien jaar geleden tijdens de crisis), zijn de rapen gaar en raakt iedereen in paniek omdat de kosten onbeheersbaar zouden zijn.

Op lange termijn valt het mee. In absolute getallen verdubbelden de zorgkosten tussen 2001 en 2018, maar relatief was de stijging beperkt: van 10 naar 13 procent van het bbp. De laatste twee jaar is dat getal zelfs met een volle procentpunt gedaald, dankzij de uitbundige economische groei. Mogelijk is op termijn een stijging van 13 naar 16 procent van het bbp nog maatschappelijk acceptabel. Of zelfs 20 procent. Waar de grens ligt, is arbitrair. Het is een even moeilijke politieke keuze als die of een levensreddend medicijn maximaal drie ton, 1 miljoen of 10 miljoen per jaar mag kosten.

De zorgsector staat voor de enorme uitdaging die race met het bbp vol te houden. Dat heeft de sector de afgelopen twee decennia gedaan door de kosten van behandelingen in te perken. Een heupoperatie waarvoor iemand in 2001 nog tien dagen in het ziekenhuis lag, is nu een dagbehandeling. Dat traject zal de komende decennia worden doorgezet.

Terwijl vorig jaar de kosten van huisartsen in Nederland met 5,2 procent groeiden tot 4,1 miljard, stegen die in ziekenhuizen maar met 2,9 procent tot 27,7 miljard. In dat laatste zit nog veel rek door verdere digitalisering en robotisering van allerlei ziekenhuisbehandelingen.

Op zorg valt niet te bezuinigen. Die is alleen te beheersen met de vuistregel in de hand. Zo blijft het, dankzij de vuistregel, beheersbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden