‘Zonnekoning’ van BP in het nauw door enkele ongelukken

Het imago van de gelauwerde topman van het Britse oliebedrijf BP bladdert af door rampen en haperende oliewinning...

Gert-Jan van Teeffelen

BP-topman John Browne heeft veel gemeen met de Britse premier Tony Blair. Beide mannen leken tot voor kort onaantastbaar. Maar beiden stappen ze deze zomer eerder op dan de bedoeling was, beschadigd door affaires en niet ingeloste beloften.

Ze zijn zelfs goede vrienden. Browne is zo vaak gezien op Downing Street 10, dat zijn olie- en gasbedrijf door grappenmakers werd aangeduid als Blair Petroleum. De premier bezorgde de man met wie hij zo graag naar de opera gaat in 2001 de titel van baron voor het leven. Sindsdien heet de (binnenkort 59-jarige) manager officieel Lord Browne of Madingley, en heeft hij een zetel in het Britse hogerhuis.

Het leek de perfecte opmaat voor een onbezorgd pensioen, zeker nadat Browne de afgelopen jaren werd geroemd als een van de beste managers aller tijden. Op het cv van Browne, in Hamburg geboren als zoon van een Britse officier en een Hongaarse overlevende van Auschwitz, prijken talloze prijzen en liefst vijftien eredoctoraten. De Financial Times kroonde hem tot ‘Zonnekoning’ van BP, het bedrijf waar hij in 1966 – al tijdens zijn studie natuurkunde in Cambridge – op advies van zijn vader in dienst trad en in 1995 de baas werd.

De lof betreft vooral de manier waarop hij van British Petroleum (BP), begin jaren negentig een zwak regionaal oliebedrijf, een soepel draaiende wereldspeler maakte. Tot zijn grootste wapenfeit behoort de overname van het Amerikaanse Amoco voor bijna zestig miljard dollar. Ook Arco en Castrol lijfde hij in. Browne pleitte de laatste jaren onophoudelijk voor het ontwikkelen van duurzame energie. Zo is BP (96 duizend werknemers) nu ’s werelds grootste producent van zonne-energie.

Maar in de afgelopen twee jaar heeft het imago van deze ongehuwde supermanager flinke deuken opgelopen. Met name twee rampen blijven Browne achtervolgen: een ontploffing in een raffinaderij in Texas en de lekkage op een olieveld in Alaska. Bij het eerstgenoemde incident vielen 15 doden en tientallen gewonden, bij de ongelukken in Prudhoe Bay liep vorig jaar pakweg een miljard liter olie het milieu in.

Rond beide kwesties lopen nog tal van rechtszaken, waarbij Browne nu ook persoonlijk betrokken dreigt te raken. Een Amerikaanse rechtbank beval vrijdag dat de BP-topman antwoord moet geven op de vragen die nog spelen rond de ramp in Texas. Op dezelfde dag werd bekend dat twee pensioenfondsen beslag willen leggen op de bonussen en pensioenbijdragen die hij in juli nog krijgt.

De fondsen, uit Londen en uit de VS, willen dat Browne niet zomaar ontsnapt. De bedragen liegen er niet om: volgens persbureau AP gaat het om 31 miljoen euro aan pensioenrechten, 42 miljoen euro langetermijnbonussen, 24 miljoen euro opties en 14 miljoen euro aan andere bonussen.

Hoewel het de vraag is wat Browne zelf wist van de ongevallen, hebben de kwesties met elkaar gemeen dat er grote vragen zijn gerezen over het veiligheidsbeleid bij het BP. Dat kan hebben geleden onder de grote druk waaronder het bedrijf zijn olieproductie verder wil opvoeren, iets waar BP tot voor kort in slaagde.

Vorige week werd de olieproductie echter naar beneden bijgesteld, terwijl BP – na Exxon en Shell het op twee na grootste oliebedrijf ter wereld – zijn winst zag dalen. Critici vragen zich af of Browne, in zijn haast om van BP een wereldspeler te maken, niet te ambitieus is geweest. Zo lijkt het bedrijf net als Shell zijn vingers te gaan branden aan projecten in Rusland.

Net als Blair heeft Browne zijn opvolger al naar voren geschoven: ex-productiechef Tony Hayward mag puin gaan ruimen. ‘Mr. BP’ kan zich daarna storten op zijn baan als Lord en op zijn commissariaten bij chipmaker Intel, zakenbank Goldman Sachs en – binnenkort – opkoopfonds Apax.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden