Zondaars op de beurs

Nieuw op de Amsterdamse beurs genoteerde ondernemingen zondigen massaal tegen de regels van de beurs zelf. In vele gevallen voldoen zij niet aan de regels die gelden bij beursintroducties....

PETER DE WAARD

Van onze verslaggever

Peter de Waard

AMSTERDAM

Dit blijkt uit een proefschrift waarop Tjalling van der Goot (50) volgende week woensdag zal promoveren. Van der Goot, onderzoeker aan de economische faculteit van de Universiteit van Amsterdam, heeft de beursgang onderzocht van alle 74 ondernemingen in de periode tussen 1983 en 1992. Hiertoe horen grote bedrijven als DAF, DSM, OPG, PolyGram en Randstad, maar ook kleinere ondernemingen als Management Share, Dico, Content en Free Record Shop.

Een aantal bedrijven dat in die periode naar de beurs ging, is inmidels al weer overgenomen zoals Kooijman Effectenkantoor, het softwarebedrijf Datex of Staal Bankiers. Andere bedrijven zijn zelfs weer failliet zoals Infotheek, Newtron en Textlite.

Uit eerder onderzoek bleek al dat het rendement op de aandelen van nieuwe beursfondsen lager was dan dat op bestaande fondsen. Van der Goot heeft nu onderzoek gedaan naar de informatie die door de nieuwkomers is verstrekt bij de gang naar de Amsterdamse effectenbeurs.

Zo verplicht de beurs iedere nieuwkomer in het prospectus een staat van herkomst en besteding van middelen - een zogenoemd kasstroomoverzicht - op te nemen, zodat objectieve informatie over de financiële gang van zaken beschikbaar is.

'Van 37 onderzochte ondernemingen die sinds 1987 naar de beurs gingen, deden drie bedrijven dat niet. Dat zijn Sligro, Pirelli en Newtron. Desondanks werden zij toegelaten op de Amsterdamse effectenbeurs', stelt Van der Goot.

Dit is gewoon in strijd met de regels. De promovendus vindt dat des te kwalijker, omdat de eisen al niet erg hoog zijn. Zo kent de Amsterdamse beurs geen regels over hoe het kasstroomoverzicht in de prospectus moet worden opgesteld.

Bijna elk overzicht kent een eigen unieke indeling, wat de vergelijkbaarheid niet erg bevordert. Daarnaast zijn de overzichten in vele gevallen onnauwkeurig. 'Er is dus gerede twijfel of de verstrekte kasstroomoverzichten een bijdrage leveren aan de informatie-ongelijkheid tussen ondernemingsleiding en belegger', stelt Van der Goot.

Nog bonter maken de nieuwe beursfondsen het met de publicatie van de jaarrekening. De beurs verplicht de beurskandidaten de rekeningen over de laatste drie boekjaren voor de beursgang in het prospectus op te nemen. In liefst vijftien gevallen wordt daar niet aan voldaan.

'Soms bestonden de bedrijven nog geen drie jaar. Maar dat mag geen excuus zijn. Het zou eerder een reden zijn om nog argwanender naar de notering te kijken.'

Ook is volgens Van der Goot de informatie over personeelsopties in het prospectus vaak onvolledig. 'Veel ondernemingen vermelden de looptijd of de uitoefenprijs van de personeelsopties niet. Daarbij komt al dat de Nederlandse wetgeving noch de beursregels vereisen dat transacties met personeelsopties onmiddellijk bekend moeten worden gemaakt in de onderzochte periode.'

Verder vermelden volgens Van der Goot slechts acht prospectussen dat er afspraken zijn gemaakt met de managers over de verkoop van aandelen na de beursgang. 'De overige 66 ondernemingen vermelden niets over het al of niet bestaan van een dergelijke koersgevoelige overeenkomst.'

Van der Goot concludeert dat de Amsterdamse beurs in het verleden de toelatingsregels voor nieuwe fondsen te ruimhartig heeft geïntepreteerd. Naar zijn zeggen kan het feit dat de Amsterdamse effectenbeurs de aandelenmarkt in eigendom heeft en exploiteert, leiden tot belangenverstrengeling. De beurs maakt namelijk zelf de regels maar ziet ook toe op de naleving.

'Voor de beurs is het interessant zoveel mogelijk bedrijven te laten noteren', stelt Van der Goot. Zijn onderzoek duidt erop dat het voor de beurs blijkbaar niet mogelijk is onder alle omstandigheden de verschillende taken tegelijkertijd adequaat te vervullen.

Met de oprichting van de Amsterdam EXchanges NV op 1 januari van dit jaar is dit probleem nog verergerd. Weliswaar is de nieuwe beurs een aantal controlerende en toezichthoudende taken kwijtgeraakt - met name aan de Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE) -, maar de beurs beslist nog wel altijd zelf over de toelating van nieuwe bedrijven en het toezicht daarop.

Eigenlijk kan dat niet. 'Ik vind dat de beurs in het verleden overtredingen op te grote schaal door de ogen heeft gezien.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden