Zo veel mogelijk zloty's voor je euro's

De euro staat op springen, sommige landen verlangen terug naar hun eigen munt. Welke band hebben mensen eigenlijk met hun geld?...

‘U maakt me gelukkig. Dank u zeer.’ Vanuit een zijkamer klinken de tevreden woorden van een vaste klant van wisselkantoor Bilion. De directeur heeft hem net een koers van 4,02 zloty per euro aangeboden, eenhonderste zloty meer dan de gewone klanten krijgen. Elke maand wisselt hij dan ook ongeveer 10 duizend euro.

Met een beetje onderhandelen had de man wellicht nog een paar groszy meer kunnen krijgen, maar hij is hoe dan ook tevreden. In zijn bank had hij hoogstens 3,80 zloty gekregen per euro, vertelt hij.

Een vlug rekensommetje leert dat de man met zijn bezoek aan het wisselkantoor ongeveer 500 euro heeft verdiend. Zelfs voor iemand die met een spiksplinternieuwe BMW X6 rijdt, loont dat de moeite.

De man heeft gedaan wat zowat iedereen in Polen doet die in buitenlandse valuta wordt betaald. Voor hij zijn geld op een rekening in Poolse zloty’s stort, loopt hij ermee naar een wisselkantoor. In de bank tegenover Bilion bedraagt de koers 3,9196 zloty per euro, nog altijd ruim eentiende zloty onder de koers die het wisselkantoor hanteert. 80 procent van onze klanten behoort tot die categorie, vertelt Viktor, de directeur van het wisselkantoor.

De winstmarge verklaart waarom Polen zo veel wisselkantoren telt. Met uitzondering van de kantoren in toeristische trekpleisters, zoals de luchthaven of het centraal station, waar woekerkoersen worden gehanteerd, ben je er altijd beter af dan bij de banken. Dat komt doordat de wet het in rekening brengen van een provisie verbiedt, legt Viktor uit, een verzorgde veertiger.

Maar die gunstige koers zal ook wel te maken hebben met de overvloed aan wisselkantoren. Om de concurrentiestrijd te overleven, moeten die elke dag hun winstmarges tot een minimum beperken.

De Poolse voorliefde voor wisselkantoren is een erfenis van het communisme, toen de banken woekerkoersen hanteerden. De enige manier om tegen een redelijke prijs aan harde valuta te geraken, waren de zwarthandelaars. Cinkciarze werden ze in Polen genoemd, een verbastering van ‘change money’, hun lokroep. Meestal waren ze te vinden in de buurt van de speciale importwinkels, waar je alleen tegen harde dollars westerse producten kon kopen.

Zodra het communisme weg was, gingen de cinkciarze de officiële toer op. De wisselkantoren schoten als paddestoelen uit de grond. Kantoor is eigenlijk veel gezegd: vaak bestonden ze uit niet meer dan een houten hok. De klanten waren al evenmin kieskeurig. Viktor herinnert zich klanten die hun geld in hun onderbroeken verstopten.

Vandaag behoren dergelijke toestanden tot de uitzonderingen. De meeste wisselkantoren zien er keurig uit, al blinkt niet overal de vloer zoals in Bilion, een van de bekendste van Warschau. De beste klanten kunnen er voor onderhandelingen terecht in een aparte kamer. Om vertrouwen in te boezemen, hangt er aan de muur een certifikaat van de Poolse Kamer van Koophandel.

Tegelijk met de verbetering van de infrastructuur ging ook het aantal wisselkantoren naar beneden. Vooral de opkomst van de credit card en de mogelijkheid om een rekening in buitenlandse valuta te openen hadden een negatief effect op het aantal transacties.

Maar de grootste uitdaging voor de wisselkantoren ligt nog in het verschiet: de invoering van de euro zou dramatische gevolgen hebben.

Daarover maakt Viktor zich echter geen zorgen. ‘Voor Polen klaar is voor de euro, bestaat die al lang niet meer’, lacht hij. ‘Tenzij we natuurlijk creatief beginnen om te springen met onze boekhouding, zoals de Grieken.’

Volgens de directeur hebben de Polen ook helemaal geen belang bij de invoering van de euro. ‘Kijk maar naar Slowenië of Slowakije. Daar hebben ze spijt van de euro.’ Ter illustratie haalt hij een kaartje boven uit de tijd van de invoering van de euro. 1 euro = 1,95583 DM staat erop. Viktor: ‘Toen de euro werd ingevoerd, betaalde de Duitser voor een liter benzine 1,10 mark. Vandaag 1,10 euro.’

Volgens Viktor verklaart die prijsstijging het grote verzet van de Polen tegen de euro. ‘Sentiment hoef je daar niet achter te zoeken. Mij kan het niet schelen of ik in zloty of ponden word betaald. Zolang ik maar betaald word, voor mijn part in Chinese yuan. Als de Europese Commissie morgen voor elke zloty een euro geeft, dan is meteen elke Pool om. De eerste vent die zich niet laat omkopen, moet ik nog tegenkomen.’

Polen in Europa? Ja, in 2015 misschien
‘Polen in EUROpa, EURO in de portefeuille.’ Met die matig geslaagde slogan won een economiestudent uit Wroclaw eerder dit jaar een door de Poolse krant Rzeczpospolita georganiseerde promotiecampagne voor de invoering van de euro.

Het ziet er niet naar uit dat Polen die slogan snel nodig heeft. Volgens de regering treedt Polen op z’n vroegst in 2015 toe tot de eurozone. Realisten mikken op 2019.

Het is een hemelsbreed verschil met twee jaar geleden. Toen had eerste minister Donald Tusk nog 2012 aangekondigd als toetredingsdatum. Maar de internationale kredietcrisis gooide roet in het eten. Door de vrije val van de zloty (letterlijke vertaling: gouden) diende de introductie van de euro op de lange baan te worden geschoven. Sindsdien is ook in de Poolse regering het enthousiasme geluwd. Minister van Financiën Jacek Rostowski omschreef enkele maanden geleden de euro als een huis dat aan renovatie toe is. ‘Pas als het vernieuwd is, trekken we erin’, voorspelde hij.

Maar zelfs als de Poolse regering dat eerder zou willen doen, zou dat niet kunnen. Vooral het hoog oplopende begrotingstekort staat een snelle toetreding in de weg. Maar het grootste probleem zijn de Polen zelf. Minder dan de helft van hen is gewonnen voor de euro, wat van het aangekondigde referendum een riskante aangelegenheid zou maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden