Zo probeert Amsterdam meer afval te hergebruiken

Het rode beest dat van afval grondstof maakt

Door restafval door een scheidingsinstallatie te halen, hoopt Amsterdam het trieste hergebruikspercentage op te vijzelen. Zoveel mogelijk afval thuis scheiden blijft ook nodig.

Beeld Marcel Wogram / de Volkskrant

Als een glimmend rood beest in een kooi, zo oogt de nascheidingsinstallatie in het nog open casco van een enorme hal in het Amsterdamse Havengebied. Ongeduldig wachtend om grommend toe te slaan. Vorige week bereikte de bouw het hoogste punt. Op de nu nog stoffige oprit rijden in het najaar 125 volle huisvuilwagens per dag met huisvuil uit Amsterdam en omstreken naar de weegbrug. Daarna blaast, zeeft, trilt en schiet de installatie het afval zorgvuldig uit elkaar. Zeven verschillende afvalfracties belanden in aparte bakken, waarna ze geschikt worden gemaakt voor hergebruik. 'Aan de voorkant komen er plastic zakken huisvuil binnen, aan de achterkant komen er straks plastic korreltjes voor nieuwe zakken uit', zegt Paul Koolbergen, manager inzameling en recycling van afvalenergiebedrijf AEB Amsterdam tussen de stofwolken van het bouwverkeer. 'Grondstoffenbedrijf' noemen ze zich.

Behalve plastic spuugt de installatie ook drankenkartons uit, metalen en aluminium, karton en papier en een organische natte fractie van vooral groente- en fruitafval en etensresten. Bling, bling, blieb, blieb, zonder dat er een mens aan te pas komt wordt recyclebaar afval met infraroodscheiders uit het afval gevist (zie kader). Van de 300 duizend ton afval die de scheidingsinstallatie jaarlijks gaat verwerken, blijft slechts 130 duizend ton over voor verbranding.

Dat de afvalovens minder te doen krijgen, is hoog tijd. Net als de andere drie grote steden bungelt Amsterdam strak onder aan de lijst van hergebruik van huishoudelijk afval. De redenen daarvoor zijn bekend. Woningen, vooral hoogbouw, hebben weinig ruimte voor verschillende containers, bewoners zijn weinig gedisciplineerd en er is weinig sociale controle. Waar Land van Cuijk en Boekel in 2015 al 89 procent van het afval scheidt, wordt in Amsterdam amper 28 procent gerecycled. In Rotterdam is het met 24 procent nog erger, Den Haag is met 27 procent vergelijkbaar met Amsterdam. Met de scheidingsinstallatie hoopt Amsterdam de trieste score op te krikken tot 38 procent. Als de installatie later dit jaar ook capaciteit krijgt voor drogen van de organische natte kledder, denkt de stad te stijgen naar 48 procent.

Vanaf het najaar rijden dagelijke 125 volle huisvuilwagens naar de nascheidingsinstallatie in het Amsterdamse Havengebied, waaraan nog volop wordt gewerkt. Beeld Marcel Wogram / de Volkskrant

Ter vergelijking: het Nederlandse gemiddelde is nu 58 procent, en het landelijke doel is om minimaal 75 procent in 2020 te bewerkstelligen. Er blijft werk aan de winkel in Amsterdam. We moeten de komst van de nascheidingsinstallatie daarom absoluut niet opvatten als een vrijbrief om te stoppen met het thuis scheiden van papier, glas, plastic en eventueel groenteschillen, zegt wethouder Abdeluheb Choho (D66), die een kijkje komt nemen. 'We moeten met een mix van bronscheiding in de keuken en nascheiding met deze installatie een bijdrage aan de verduurzaming leveren', zegt de wethouder. 'Nascheiding is prettig, omdat er altijd mensen zijn die er langer over doen om tot circulair afvalgedrag te komen.'

Het rode beest kost Amsterdam 30 miljoen euro. Dat bedrag kwam gemakkelijk los omdat gemeenten sinds 2013 een riante vergoeding van de industrie ontvangen voor hergebruik van verpakkingen. Deze taks daalt weliswaar van jaar tot jaar licht, maar is tot 2022 gegarandeerd en bedraagt nu euro 756 per ton gerecycled verpakkingsmateriaal. Gemeenten mogen bovendien de opbrengsten van de verkoop van tweedehands plastic, drankenkartons en blikjes zelf houden.

'Wij streven naar zo hoog mogelijke kwaliteit uit de nascheiding, want hoe zuiverder het hergebruikt materiaal, hoe hoogwaardiger de toepassing. Maar het spul is natuurlijk altijd minder zuiver wanneer het met ander afval in aanraking is geweest', zegt Koolbergen van AEB. 'Neem papier. Dat kunnen huishoudens gewoon het beste in de papiercontainer stoppen. Dan kunnen er gemakkelijk nieuwe kranten van worden gemaakt. Het papier hier gaat onder meer naar de vezel- en isolatieplaatindustrie.'

AEB Amsterdam maalt er niet om dat de naastgelegen afvaloven later dit jaar meer dan de helft minder afval te verbranden heeft. Het bedrijf heeft net als de meeste van de tien andere verbrandingsinstallaties in Nederland langlopende contracten met Groot-Brittannië. 'Door de belasting op de stort van afval en het gebrek aan verbrandingsinstallaties in het Verenigd Koninkrijk kan Brits afval hier worden verwerkt', zegt Koolbergen.

Er staan al langer nascheidingsinstallaties in Friesland (afvalverwerker Omrin) en in Drenthe (Attero). In Noord-Holland opent HVC binnenkort een soortgelijke nascheidingsinstallatie. De grootste afvalverwerker van Nederland AVR die in Rijnmond onder meer huishoudelijk afval van Rotterdam, Den Haag en Utrecht verwerkt, heeft 'vergevorderde plannen' voor de bouw van zo'n nascheidingsinstallatie.

Alziend oog

Veertien camera's die licht uitzenden in het nabije infrarood spectrum vormen het alziend oog dat de kern vormt van de nascheidingsinstallatie. Ze hangen boven diverse lopende banden waarop het restafval na zeven en schudden is uitgespreid. Elke afvalsoort absorbeert het onzichtbare licht op eigen wijze en geeft als het ware zijn vingerafdruk prijs. De met vernuftige software uitgeruste camera geeft vervolgens razendsnel een seintje naar een omgekeerde stofzuiger.

'Die blaast het stukje afval opzij in een bak', zegt Paul Koolbergen van AEB Amsterdam. 'Veel voorkomende plasticsoorten als pet, polyethyleen en polypropeen worden loepzuiver van elkaar gescheiden, maar ook hout en papier worden gesorteerd. En komt er een nieuwe plasticsoort op de markt, verandert de samenstelling van de fles doucheschuim of is het gezien de marktprijs voor glas lucratief om scherven te scheiden, dan draaien we aan de knoppen waardoor de machine ook deze fracties scheidt.'

Luiers

In de buurt van de nascheidingsinstallatie verschijnt volgend jaar een fabriek die luierafval verwerkt. Luiers vormen een grote fractie in huishoudelijk afval. Apart gehouden in crèches zal de luierberg door AEB Amsterdam samen met luierfabrikant Procter & Gamble uit elkaar worden getrokken in plastic, papier en de tot nog toe lastig te verwerken absorptiekorrels, om daarna opnieuw te worden gebruikt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.