Analyse

Zo konden banken (alweer) miljarden witwassen

Russen hebben voor zeker 20 miljard dollar aan geld witgewassen bij westerse banken. Zij vonden gemakkelijk de weg naar 'foute banken'.

Beeld Bloomberg via Getty Images

Westerse banken blijken betrokken bij het witwassen van geld door de Russische entourage rond Poetin. Ook over de rekeningen van de ING en de Amsterdam Trade Bank liep een deel van het crimineel verkregen geld. Hoe werkte operatie Global Laundromat (Mondiale Wasserette)?

Een groep van 500 Russen heeft voor meer dan 20 miljard dollar witgewassen via westerse banken, bleek maandag uit onderzoek van het internationale onderzoeksinstituut OCCRP (Organized Crime and Corruption Reporting Project) en de Russische krant Novaya Gazeta. De Russen verdienden hun geld met belastingontduiking en malversaties bij overheidsaanbestedingen. Vervolgens spendeerden zij dit in het buitenland aan luxegoederen en vastgoed.

Moldindconbank

De Moldavische Moldindconbank was de spil in de wereldwijde witwasoperatie. Deze bank stuurde het geld opvallend vaak naar twee Lets-Cypriotische banken: de Trasta Komercbanka en de Privat Bank. Via deze banken in EU-lidstaten kwam het geld de Europese Unie binnen, waardoor andere Europese banken minder waakzaam waren bij vervolgtransacties. De Letse autoriteiten trokken vorig jaar de bankvergunning van de Traste Komercbanka in, omdat de bank te weinig deed tegen witwassen.

732 banken uit 96 landen verwerkten Laundromat-geldstromen. Een opvallende rol is weggelegd voor de keurige Danske Bank uit Denemarken. Door gebrekkig toezicht bij een vestiging van Danske Bank in Estland konden daar zeker een miljard euro aan verdachte transacties plaatsvinden.

Minder verrassend is de betrokkenheid van de Britse HSBC Bank, die voor een half miljard aan witwastransacties faciliteerde. HSBC kan bogen op een gedegen witwastraditie. De Hongkong and Shanghai Banking Corporation telde sinds de oprichting in 1865 vele opiumhandelaren tot de klandizie. Met de overdracht van Hong Kong aan China verhuisde de bank eind vorige eeuw naar Londen. De afgelopen jaren was HSBC betrokken bij vele grote schandalen. De bank waste geld wit van Mexicaanse drugskartels, net als verdacht geld uit Zwitserse kluizen, de bank negeerde het handelsembargo met Iran en deed aan wisselkoersmanipulatie.

ING en ATB zwijgen

Volgens de OCCRP liep er via de rekeningen van ING voor ongeveer 2,2 miljoen euro aan Laundromat-geld. De bank zelf zwijgt en wil niet vertellen welke procedures de bank heeft om witwassers buiten de deur te houden. De Amsterdam Trade Bank verwerkte volgens de onderzoekers voor ongeveer 30 miljoen euro aan transacties. ATB zegt niets te weten over betrokkenheid van ATB bij Laundromat. ATB, een dochterbedrijf van de Russische Alfa-Bank, verkeert in financiële moeilijkheden. Volgens Het Financieele Dagblad staat ATB onder verscherpt toezicht van De Nederlandsche Bank.

Verdachte klandizie

Voor zover de onderzoekers kunnen achterhalen, spendeerden de Russen uit de witwasgroep geld bij 55 Nederlandse bedrijven. De Nederlandse dochter van Samsung verkocht bijvoorbeeld elektronica ter waarde van 23 miljoen euro aan de Russen. Een bloemenverkoper ontving orders ter waarde van vijfduizend euro en een meubelverkoper ter waarde van 70 duizend euro. De betalingen liepen via de banken ING en Amsterdam Trade Bank (zie inzet).

Om witwassen te voorkomen moeten banken weten wie hun klanten zijn. Zaken doen met criminelen of terroristen is uit den boze. Daarom moeten banken verdachte transacties melden bij hun toezichthouder. Dat levert in de dagelijkse praktijk twee problemen op. Ten eerste is het aantal internationale betaaltransacties enorm. En twee: door het gebruik van postbusfirma's is voor een bank moeilijk te achterhalen met wie er zaken wordt gedaan. De lijntjes tussen de Panama Papers en Laundromat zijn kort, zeggen de onderzoekers.

Lees meer over witwaspraktijken

Russen wassen miljarden wit via banken in Europa en de VS
Rijke Russen hebben voor tenminste 20 miljard dollar (18,5 miljard euro) witgewassen via banken in voornamelijk de VS en Europa. Zij besteedden het vermogen, afkomstig uit diefstal van overheidsgeld en andere criminele activiteiten, aan luxe goederen en onroerend goed.

Aanklacht: Rabobank medeplichtig aan moord en misdaden drugskartels
Het Openbaar Ministerie moet de top van Rabobank vervolgen wegens medeplichtigheid aan moord en andere misdaden gepleegd door Mexicaanse drugskartels. Een aanklacht met die strekking wordt donderdag ingediend door strafrechtadvocaat Göran Sluiter. De aanleiding is een onderzoek van Amerikaanse justitie naar het witwassen van Mexicaanse drugswinsten bij een dochteronderneming van Rabobank.

Een deal van 200 miljard, dat stinkt
Bedrijven met lijken in de kast, horloges van 30 duizend euro en een betaling van 225 duizend euro in biljetten van 500 euro. Dat vraagt om een oordeel van de rechter. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden