Zo goed als bankroet IJsland kan zelfs rente nauwelijks betalen

1.329.242.850 euro heeft Nederland tegoed van IJsland. Maar zelfs de 200 miljoen aan jaarrente is al een probleem.

Dat het oudste parlement ter wereld, de duizend jaar oude Althingi, de deal nog zijn zegen moest geven, lijkt even over het hoofd gezien. Althans, in de brief die minister van Financiën Bos aan de Tweede Kamer stuurde over zijn ‘leenovereenkomst’ met IJsland staat niets over parlementaire goedkeuring van het eiland.

IJsland moet de ruim half miljoen Nederlandse en Britse spaarders die rekeningen hadden bij de failliete internetbank Icesave, de eerste 20.887 euro terugbetalen. Maar IJsland kan dat niet. Met het instorten van de banken daar, kletterde ook de economie in elkaar. Geen punt, zeiden Nederland en daarna Groot-Brittannië. Wij schieten dat geld voor en IJsland betaalt het bedrag over vijftien jaar met 5,55 procent rente terug.

De twee landen zetten handtekeningen onder de overeenkomst in de wetenschap dat ze zaken deden met een regering die een meerderheid bezit in het IJslandse parlement. Het is wel een behoorlijk krappe meerderheid: 34 van de 63 zetels. Die krapte geeft paragraaf 3.1.1. punt b van de leenovereenkomst gewicht. Daarin staat dat de overeenkomst pas in werking treedt als het IJslandse parlement die heeft geautoriseerd.

‘Dat het parlement van IJsland erover moet stemmen, vind ik niet meer dan logisch’, zegt Kamerlid Elly Blanksma (CDA). ‘Dat gebeurt in Nederland ook. Dat is democratie.’ En voor IJsland is de 4 miljard euro die de overeenkomsten behelzen – 1.329.242.850 euro voor Nederland – een hoop geld: de helft van het nationaal inkomen in een jaar.

En ruim 200 miljoen euro per jaar aan rentebetalingen trekt het bijna failliete land ook niet een- twee-drie uit de portemonnee. Voor veel parlementariërs is dat alleen al reden tegen de leenovereenkomst te stemmen. Tegenstemmers zijn sowieso de leden van de oppositie, die ook vinden dat niet IJsland maar de omgevallen banken voor de kosten moeten opdraaien. Lastig, want die banken zijn er niet meer.

‘Ik hoop dat het met een sisser afloopt’, zegt Bos’ partijgenote en Tweede Kamerlid Mei Li Vos (PvdA). ‘IJsland moet van goeden huize komen, wil het het contract niet nakomen’, voegt CDA’er Blanksma daaraan toe.

Oppositielid Farshad Bashir van de SP denkt ook dat de zaak met een sisser afloopt. Wel vindt hij dat Bos ‘de Kamer onvoldoende en dus onjuist heeft geïnformeerd’. ‘Hij schreef dat de afspraken definitief waren. Bos heeft blijkbaar onderhandeld zonder dat de IJslandse regering een mandaat had.’

Kamerlid Frans Weekers van de VVD, op werkbezoek in Los Angeles, vindt de zaak ‘ronduit verontrustend’. ‘De Nederlandse belastingbetaler loopt een groot risico. Als de IJslanders niet betalen, moet Europa het land uitsluiten van Europese handel: een boycot.’

Voor minister Verhagen van Buitenlandse Zaken was de dreigende tegenstem aanleiding te bellen met zijn IJslandse ambtgenoot Ossur Skarphedisson. Voordat zijn ambtenaren dat wisten, twitterde Verhagen: ‘Telefonisch overleg met IJslandse collega over absolute noodzaak goedkeuring icesave overeenkomst om belangvNed.spaarder veilig te stellen.’

In een persbericht dat volgde, verbond de bewindsman de door IJsland gewenste toetreding tot de Europese Unie aan het ratificeren van de leenovereenkomst. ‘Een oplossing van de problemen rond Icesave zou een snelle behandeling van de IJslandse aanvraag van het lidmaatschap van de Europese Unie zeer ten goede komen’, was omfloerst de dreigende telefonische taal van Verhagen richting IJsland.

Icesave was onderdeel van Landsbanki, die samen met twee andere grote IJslandse banken vorig jaar oktober omviel door de kredietcrisis. Circa 128 duizend Nederlanders hadden voor ruim 1,7 miljard euro een spaarrekening bij Icesave omwille van de hoge spaarrente. Tot 100 duizend euro krijgen de slachtoffers terug: eerst 20.887 van IJsland, de volgende 18.000 van de Nederlandse banken naar rato van hun spaarmarktaandeel, en de rest betaalt de Nederlandse belastingbetaler.

Naar schatting betalen de banken aldus 300 miljoen euro en de Nederlandse staat 100 miljoen. Spaarders die meer dan een ton spaargeld hadden, waaronder enkele lokale overheden, moeten hopen dat het restant nog uit de boedel van de failliete banken te halen is.

Bos heeft de verwachting dat daaruit voldoende komt om ‘een significant deel’ van het verloren spaargeld van de zogenoemde 100.000-plussers terug te krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden