column peter de waard

Zijn eind deze eeuw alle rentetarieven negatief?

De Italiaanse immigrant Dino de Rapondi opende in de dertiende eeuw een bankiershuis in Brugge dat niet alleen leningen verstrekten aan de Vlaamse lakenkooplieden maar ook aan de Bourgondische hertogen als Philips de Stoute en Jan zonder Vrees en de Franse koningen.

Dat was een tijd dat met het uitlenen van geld nog goud geld viel te verdienen, net zoals met het sparen. Economische historicus Paul Schmelzing (Harvard, Stanford en Yale) doet zijn hele leven al onderzoek naar historische rentetarieven. Hierbij probeert hij een lange termijntrend te ontdekken sinds het ontstaan van de markteconomie in de dertiende eeuw voor het rentepercentage op dezelfde soorten van leningen. In totaal heeft hij rentes kunnen vinden voor ‘veilige’ leningen in 78 procent van de ontwikkelende economieën in die tijdsperioden. Daaruit blijkt dat de rente, geschoond voor tijdelijke stijgingen en dalingen, gemiddeld al 800 jaar daalt – met 0,006 tot 0,016 procentpunt per jaar.

In een door de Bank of England, uitgebracht onderzoeksrapport concludeert Schmelzing dat aan het einde van dit decennium alle reële rentes op kortlopende schulden negatief zullen zijn. En na 2050 zullen ook alle reële rentes op langlopende schulden negatief zijn.

‘Wat ook de oorzaak daarvan is, het extrapoleren van de historische trend suggereert dat negatieve rentes niet alleen het ‘nieuwe normaal’ zullen worden maar dat ze ook steeds verder zullen dalen’, schrijft Schmelzing, wiens vorige week verschen rapport leest als een thriller.

Nu is het voorspellen van toekomstige rentes uitermate riskant. President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank waagde zich onlangs op het heikele pad door te zeggen dat de rente nog wel eens vijf jaar laag zou kunnen blijven.

Gelukkig is Schmelzing geen bankpresident, maar slechts een wetenschapper, zij het op dit terrein de meest gerenommeerde in de wereld. Maar zijn data-onderzoek en conclusie zijn daarom niet minder interessant. iedere eeuw daalt de reële rente - gecorrigeerd voor inflatie - met een half tot 1 procent. Nu is he tomslagpunt naar negatieve reële rentes bereikt. Dat de overheden of monetaire autoriteiten daar iets tegen kunnen doen is volgens hem een illusie. ‘Het is ook onzin om te denken dat er een natuurlijke bodem zal worden gevonden bij een reële rente van 1 procent. Net zo min zal het lukken rentes op kunstmatige wijze terug te brengen naar ‘normale niveaus’ wat daar ook onder wordt verstaan.

In deze tijd, waarbij voor elk verschijnsel een zondebok moet worden gevonden, is de inmiddels in het niets verdwenen Draghi (hij kreeg maandag in deze krant ook nog de schuld van de grotere inkomenskloof) de boze genius van de dalende rente. Maar ook als Knot of de Duitse havik Jens Weidmann de dienst gaan uitmaken in de ECB , zal de rente blijven dalen.

Wat ooit in Brugge is begonnen, valt nooit meer te keren.

MEER LEZEN OVER LAGE RENTE

Wat kan de politiek doen aan de effecten van de lage rente?

De lage rente is leuk voor wie een hypotheek wil nemen of oversluiten, maar ze heeft ook belangrijke nadelen – onder meer voor de pensioenen, spaartegoeden en de huizenprijzen. Wat kan de overheid doen om de negatieve gevolgen van de lage rente in Nederland te bestrijden?

DNB-president Knot: lage rente is gevaar voor stabiliteit van financieel systeem

Klaas Knot, de president van De Nederlandsche Bank (DNB), voelt steeds meer onbehagen over de langdurig lage rente. Hoe langer het duurt voordat de rente weer omhoog gaat, hoe meer risico’s zich opbouwen in het mondiale financiële systeem, zegt Knot in een gesprek met de Volkskrant. ‘Het is niet uitgesloten dat de periode van lage rentes nog vijf jaar voortduurt. Zulke verwachtingen baren mij zorgen.’ 

Verwarde economen, nieuwe kloven en een schatrijke overheid: dit zijn de gevolgen van al dat gratis geld

Met een nieuwe renteverlaging heeft de Europese Centrale Bank (ECB) donderdag de laatste hoop op een terugkeer naar ‘normale’ economische tijden de grond in geboord. Wat zijn de langetermijngevolgen van al dat gratis geld? Een reisgids naar onontdekt gebied.

Praten, masseren en rekenen: zo kwam Mario Draghi tot zijn omstreden ‘bazooka’
Ondanks felle kritiek heeft de Europese Centrale Bank donderdag de geldkraan wijdopen gezet. Hoe kwam die omstreden ‘bazooka’ tot stand? Een terugblik in vijf bedrijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden