Zijn bonussen van Wall Street ons pensioengeld?

De commissie-De Wit moet financiële bestuurders vragen waarom zij zoveel geld aan foute zakenbanken toevertrouwden, vindt Rens van Tilburg...

Terwijl de economie nog sputtert, maakt Wall Street zich op voor ouderwetse recordbonussen. Geleden hebben de bankiers nauwelijks. Vlak voordat de financiële luchtbel barstte, zagen zij vanaf hun eenzame toppen in de ‘haute finance’ al rare dingen gebeuren op de Amerikaanse huizenmarkt. In het financiële casino zetten zij in op het ineenstorten van de huizenmarkt. Naast veel geld leverde dat in eerste instantie zelfs de nodige waardering op: die jongens wisten tenminste wat risicomanagement betekent.

Ondertussen is gebleken dat de relatief goede cijfers niet alleen het resultaat waren van slim handelen voor eigen rekening. Terwijl de zakenbanken inzetten op het klappen van de huizenbubbel verkochten ze vrolijk producten waarvan de waarde juist afhing van de verdere bloei van diezelfde huizenmarkt. De kopers van deze complexe innovatieve producten gingen voor miljarden dollars de boot in, soms binnen maanden na aankoop. Phil Angelides, voorzitter van de commissie van het Amerikaanse Congres die de oorzaken van de financiële crisis onderzoekt, omschreef deze handelswijze als ‘het verkopen van een auto met kapotte remmen om vervolgens een verzekering af te sluiten op het welzijn van de chauffeur’.

De zakenbank Goldman Sachs stelt enkel te hebben voorzien in de vraag van ‘professionele investeerders’; verzekeraars, banken en pensioenfondsen die groot en wijs genoeg zijn om te weten wat ze doen. Maar de miljarden eigen geld die de bank op een tegenovergesteld scenario inzette, getuigen niet echt van een geloof in de ‘professionele wijsheid’ van deze beleggers.

Hoe de zakenbanken zoveel winst genereren kan geen buitenstaander doorgronden. Duidelijk is wel dat ze zijn verworden tot een geïnstitutionaliseerde verstrengeling van belangen. Ze zijn adviseurs van dezelfde bedrijven en beleggers waar ze mee (en in) handelen. In de jaren negentig leerden beleggers een dure les, de beleggingsadviezen van menig zakenbank bleek meer af te hangen van de te verdienen fees bij de beursgang van startende internetondernemingen dan van de werkelijke economische vooruitzichten.

Waarom stonden professionele investeerders dan toch weer in de rij om zaken te doen met deze inherent onbetrouwbare instellingen? John Kay presenteerde in de Financial Times de ‘Madoff twist’ als verklaring. Bij de ‘Madoff twist’ wordt niet eens ontkend dat er iets niet in de haak is. Daarvoor zijn de rendementen te uitbundig of het belangenconflict te opzichtig. De klant wordt verleid door de suggestie dat deze juist mee mag profiteren, mee mag vissen in het rijke troebele water. Daardoor heeft deze klant er geen belang bij de vermoede onregelmatigheden aan de grote klok te hangen. Zelfs niet als hij ontdekt zelf ook ‘slachtoffer’ te zijn. Hij is dan namelijk nog altijd een ‘medeplichtig slachtoffer’.

Nederland heeft geen zakenbank van betekenis. Wel hebben wij enkele van de grootste ‘professionele beleggers’ van de wereld binnen onze grenzen. Zij zijn het die het buskruit leveren voor het financiële vuurwerk op Wall Street. Onze banken, verzekeraars en pensioenfondsen deden volop zaken met de Amerikaanse zakenbanken. De kosten van de reddingsoperaties voor de banken en de aanzuivering van pensioentekorten zijn inmiddels een politiek probleem van de eerste orde.

De Nederlandse parlementaire onderzoekscommissie, de commissie-De Wit, wil ‘een bijdrage leveren aan de verbetering van het financiële stelsel’. De eerste verhoren leerden dat de regels van het spel in de VS worden bepaald. Wat internationaal wel gewicht in de schaal legt, zijn de enorme vermogens die we beheren. Juist daar zou de commissie zich op moeten richten.

Hoe kan het dat de professionele beleggers die we ons geld toevertrouwen met zoveel waardeloze producten in de boeken zijn geëindigd? Gekocht van zakenbanken die daar zelf niet in geloofden. Waren deze bankiers zoveel slimmer dan de beheerders van ons geld? Of zagen deze ook wel dat het allemaal niet echt optelde, maar hoopten ze dat een ander de rekening op zou pakken? Dat het hun tijd wel zou duren? Is het met ons pensioen- en belastinggeld dat de bonussen op Wall Street zijn betaald? En nu deze weer naar recordhoogte stijgen: doen we dat nog steeds? Het woord is aan de commissie-De Wit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden