Ziektewet voor zzp'ers een goed idee?

Het CDA lanceerde dinsdag een voorstel voor hervorming van de Ziektewet. Wat moet er veranderen en waarom?

Beeld anp

Wat wil het CDA?

Het CDA stelt een basisverzekering voor die alle werkenden verzekert tegen loonverlies als ze door ziekte niet kunnen werken. De verzekering geldt twee jaar, al wordt de eerste acht weken niet uitbetaald. Het CDA maakt de vergelijking met de verplichte verzekering tegen ziektekosten. Door alle werkenden te verplichten zich te verzekeren, kunnen verzekeraars de regeling uitvoeren zonder risicoselectie.

Wat is het doel?

Het voorstel is bedoeld om de arbeidsmarkt open te breken. Die zit 'op slot' omdat werkgevers huiverig zijn personeel aan te aannemen. Zij vinden het ziekterisico te hoog, met alle bijkomende verplichtingen. Veel werkzoekenden komen daardoor alleen als zelfstandige zonder personeel, zzp'er, aan de slag.

Werkgevers zijn nu verplicht hun werknemers bij ziekte maximaal twee jaar een uitkering van 70 procent van het loon uit te betalen als uitkering. In veel cao's is een hoger percentage afgesproken, meestal het volledige loon in het eerste jaar gevolgd door 70 procent in het tweede jaar. Is een werknemer na twee jaar nog niet tot werk in staat, dan volgt de keuring voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Als de werknemer een arbeidsongeschiktheidsuitkering krijgt, moet de werkgever tien jaar lang meebetalen aan die uitkering en is hij verantwoordelijk voor 'reïntegratie-inspanningen', pogingen om de werknemer weer aan het werk te krijgen.

Deze verplichtingen staan in schril contrast tot de verplichtingen die een werkgever heeft tegenover zzp'ers. De zzp'er heeft geen recht op werknemersregelingen - vakantie, WW, Ziektewet, langdurige arbeidsongeschiktheid, pensioen - maar moet die zelf regelen. De kosten kan hij verwerken in zijn tarieven. Maar bij veel aanbod van zzp'ers dalen de tarieven. Veel zzp'ers verzekeren zich niet of te weinig, niet alleen vanwege de kosten maar ook onder het motto 'dat overkomt mij niet'.

Voor werkgevers zijn zzp'ers erg aantrekkelijk. Zij zijn goedkoper dan werknemers in loondienst. Bovendien loopt de werkgever niet het risico twee jaar de uitkering te moeten betalen terwijl daar niets tegenover staat. Werkgevers, zeker in het midden- en kleinbedrijf - de banenmotor - zijn dus niet erg geneigd mensen in dienst te nemen.

Waarom doet het kabinet niets?

Omdat VVD en PvdA het niets eens kunnen worden. Zwart-wit gezegd ziet de VVD een glorieuze toekomst als 'iedereen' als zelfstandige aan de slag is. De VVD heeft hierbij de zelfredzame advocaten, artsen en consultants voor ogen, die hun zaakjes goed regelen. De PvdA ziet vooral de nadelen van zelfstandigen die zonder werknemerszekerheden aan de slag moeten, zoals thuishulpen, postbodes en journalisten. Het lukt de coalitiefracties niet deze kloof in maatschappijvisies te overbruggen. Ook over de hoge kosten van de twee jaar loondoorbetaling aan zieke werknemers voor het midden- en kleinbedrijf kunnen zij het niet eens worden.

Waarom betalen werkgevers twee jaar de uitkering aan zieke werknemers?

Daar hebben ze zelf voor gekozen. Het was in 2006 onderdeel van de grootschalige hervorming van de arbeidsongeschiktheidsregelingen. Daarover hadden in 2002 vakbeweging en werkgevers via de Sociaal Economische Raad unaniem geadviseerd. Het idee was dat verzekeraars een grote rol zouden gaan spelen met het aanbieden van pakketten over arbodiensten, reïntegratie en uitkeringen. Maar dat kwam niet van de grond. Werkgevers vonden verzekeringen al snel te duur, zeker toen de financiële crisis en de economische neergang in 2008 echt losbarstten.

Hoe realistisch is het CDA-voorstel?

Het is een plan op hoofdlijnen, dat veel vragen oproept. Het CDA rept bijvoorbeeld over een basisverzekering. Biedt die een basisuitkering op minimumniveau? Wie betaalt de rekening voor zzp'ers? De zzp'er zelf of de werkgever die hem inhuurt? En hoe gaat dat met de fotograaf die foto's per stuk aan kranten, tijdschriften of persbureaus verkoopt?

De reacties gaan meteen over dergelijke vervolgvragen. De christelijke vakbeweging CNV verwerpt het plan in de veronderstelling dat werkgevers na acht weken geen plicht meer hebben de zieke werknemer aan het werk te helpen. Belangenclubs van zzp'ers wijzen erop dat hun achterban niet op verplichte verzekeringen zit te wachten. MKB Nederland is wel enthousiast, als de werkgeverslasten maar dalen.

Hoe gaat dit verder?

Zoals dat met dit soort plannen gaat. Het begint als proefballon, allereerst om de coalitiepartijen VVD en PvdA te kietelen: 'Kijk ons eens vrij denken.' Maar het is ook een eerste denkrichting voor de verkiezingsprogramma's en de komende kabinetsformatie, uiterlijk in 2017. Met of zonder het CDA: de zzp'er en de snel veranderende arbeidsmarkt zullen dan hoog op de agenda staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden