Acht vragen De versoberde partneralimentatie

Zeven jaar minder partneralimentatie: staat ons een scheidingsgolf te wachten?

De maximale duur van de partneralimentatie daalt volgend jaar van twaalf naar vijf jaar. Slaan ongelukkige echtgenoten nog snel hun slag, of zal het zo’n vaart niet lopen? Acht vragen over alimentatie en pensioenverdeling bij een scheiding.

Beeld Peter van Hugten

Wat gaat er veranderen bij de partneralimentatie?

De maximale duur van partneralimentatie is nu twaalf jaar. Voorwaarde is wel dat een huwelijk zonder kinderen ten minste vijf jaar heeft geduurd. Als er kinderen zijn, geldt altijd twaalf jaar.

Vanaf volgend jaar wordt de maximale alimentatietermijn de helft van de duur van het huwelijk met een maximum van vijf jaar. Na die periode wordt de minder verdienende partner geacht zelf voor brood op de plank te kunnen zorgen. Veel ex-partners krijgen hiermee te maken. Jaarlijks lopen ruim dertigduizend huwelijken op de klippen.

Dat klinkt als een stevige verlaging. Is er nog een uitzondering?

Ja, er wordt voor drie groepen een uitzondering gemaakt. De eerste groep bestaat uit huwelijken die minstens vijftien jaar stand hebben gehouden en waarbij de ontvangende partner binnen tien jaar recht op AOW heeft. In die gevallen kan de alimentatieplicht doorlopen tot de pensioendatum.

De tweede groep bestaat uit gehuwden met kinderen jonger dan 12 jaar. De ontvangende ouder die ook voor de kinderen zorgt, houdt recht op alimentatie tot de twaalfde verjaardag van het jongste kind. Het idee hierachter is dat de ouder meer tijd krijgt om te werken zodra de kinderen oud genoeg zijn om naar de middelbare school te gaan.

De derde uitzondering geldt de komende zeven jaar. In die periode hebben alimentatieontvangers van 50 jaar en ouder, die minstens vijftien jaar gehuwd zijn geweest, recht op maximaal tien jaar partneralimentatie.

Verder staat in de nieuwe wet nog een hardheidsclausule voor schrijnende gevallen waarin de verkorting onredelijk slecht uitpakt voor de ontvanger.

Leiden veranderde omstandigheden tot wijzigingen van de alimentatieplicht?

Ja, als de ontvangende partner bijvoorbeeld hertrouwt. Dat komt zo vaak voor dat de gemiddeld duur van partneralimentatie zo’n vijf à zes jaar is, aldus echtscheidingsadvocaat Saskia Braun, bestuurslid van de vereniging van Familie- en erfrecht Advocaten Scheidingsmediators. ‘Meestal omdat de vrouw een nieuwe relatie krijgt. Een andere oorzaak kan zijn dat het inkomen van de betalende partij zo veel daalt dat er geen ruimte meer is voor partneralimentatie, of dat de ontvangende partij al eerder in het eigen levensonderhoud kan voorzien.’

Leidt deze verandering van de regels tot een echtscheidingsgolf?

De verkorting van de alimentatieperiode zou ertoe kunnen leiden dat huwelijken eerder worden ontbonden. ‘Sommige mannen worden wat onrustig’, zegt Braun. ‘Hun vrouw kan nog voor het einde van het jaar eenzijdig een scheidingsverzoek indienen. Als ze voldoen aan de criteria, stellen ze hun termijn van twaalf jaar alimentatie daarmee veilig. Omdat het verzoek dit jaar is ingediend, geldt de huidige wetgeving.’

Desalniettemin verwachten deskundigen geen echtscheidingsgolf. ‘Een scheiding is een emotionele zaak. Als het huwelijk strandt, is dit niet het eerste waar partners mee bezig zijn’, zegt Wim de Zwart van de Scheidingsplanner. Bovendien zijn de belangen tegengesteld. Een partner die recht heeft op alimentatie, wil voor het eind van het jaar het huwelijk beëindigen. Aan de andere kant heeft de partner die de beurs moet trekken juist baat bij uitstel.

Braun verwacht wel dat de verlaging van de termijn invloed heeft op convenanten die exen met elkaar afsluiten. Acht van de tien stellen die gaan scheiden, doen dat zonder uitspraak van de rechter. ‘Ze doen dat met behulp van mediators en advocaten. De termijn die in de wet staat is daarbij vaak een richtsnoer voor hun afspraken’, aldus Braun.

Hoeveel vrijheid hebben ex-partners bij het maken van afspraken?

Veel vrijheid, maar niet elke afspraak pakt even goed uit. ‘Je kunt bijvoorbeeld afspreken dat de man de hypotheekrente blijft betalen van het huis waar de vrouw en de kinderen blijven wonen’, zegt De Zwart. ‘Dat is juridisch toegestaan, maar fiscaal niet zo handig. Na twee jaar is de rente bij de man niet meer aftrekbaar, omdat hij niet de bewoner is van het huis. Daarom is het verstandig afspraken te maken met een adviseur en ze goed te onderbouwen in het convenant. Een convenant van twee bladzijden stelt weinig voor.’

Verandert er iets bij de kinderalimentatie?

Nee, die regeling blijft ongewijzigd. Bij ruim tweederde van de scheidingen zijn er kinderen in het spel. De kinderalimentatie heeft voorrang op partneralimentatie. Als de meestverdienende partner na betaling van de kinderalimentatie onvoldoende overhoudt, vervalt de partneralimentatie. ‘Zeker bij lagere inkomens is dat vaak het geval. Partneralimentatie is meestal pas aan de orde bij inkomens boven de 55 duizend euro bruto’, zegt De Zwart.

Hoe hoog is de kinderalimentatie?

Het vaststellen van de kinderalimentatie is geen sinecure. ‘Het is verschrikkelijk ingewikkeld omdat zaken als draagkracht, behoefte, aantal kinderen en de verdeling van zorgtaken en de woonplek allemaal invloed hebben’, zegt Jasja Bos van het Nibud. De voorlichtingsorganisatie levert de tabellen waarop rechters de hoogte van de kinderalimentatie baseren. In die tabellen staan de kosten van een kind als percentage van het netto gezinsinkomen. Bij één kind is dat 17 procent, bij twee nakomelingen 26 procent en bij drie 33 procent.

‘De tabellen die wij maken zijn gemiddelden op grond van CBS-cijfers. In individuele gevallen kan het heel anders liggen’, aldus Bos. De rechter legt alleen een bedrag op als partners er zelf niet uitkomen. Bij hogere inkomens gaat het al snel om enkele honderden euro’s alimentatie per kind per maand.

Die kinderalimentatie is fiscaal neutraal. De betalende partner kan het bedrag niet aftrekken voor de belasting en de ontvangende ouder hoeft het niet op te geven als inkomsten.

Er ging toch ook iets veranderen rond de pensioenverdeling?

Ja, maar dat is toekomstmuziek. Tot en met 2020 geldt nog de huidige Wet verevening pensioenrechten. Bij een scheiding worden pensioenen opgebouwd tijdens het huwelijk automatisch op papier verdeeld. Hoe het wordt afgehandeld, hangt af van de ex-partners en hun adviseurs. Als die geen enkele actie ondernemen, moet de ex die pensioen van de ander gaat ontvangen, daar zelf achteraan. Dat kan tientallen jaren na beëindiging van het huwelijk leiden tot veel gedoe.

‘Het is beter om de afgesproken verdeling, die mag afwijken van ieder de helft, binnen twee jaar door te geven aan het pensioenfonds’, aldus Braun. Dat moet met een speciaal formulier. De pensioenuitvoerder maakt het pensioen dan te zijner tijd apart over naar de twee partners.

Nog een stap verder is zogeheten conversie. In dat geval krijgt de ontvangende partner een eigen aanspraak op pensioen bij de uitvoerder. Als de nieuwe wet in 2021 van kracht wordt, is conversie verheven tot de standaard.

Zit er een limiet aan het aantal mensen dat je kunt kennen? Wat bewijst de uitslag van een schriftelijke test eigenlijk? In onze Grote Vragen Podcast beantwoorden we ‘vragen waar je nooit over na hebt gedacht maar plotseling dolgraag een antwoord op wilt hebben’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden