Zalm schreeuwend duur door dodelijke plagen en stijgende vraag

Een onsje gerookte zalm is ruim 1 euro duurder dan vorig jaar. De vraag stijgt en de zalmpopulatie wordt gekweld door ziekten.

Albert Heijn excuseert zich tegenover klanten voor de gestegen prijs van zalm.

Chileense algen en Noorse zeeluizen drijven de prijs op van zalm in de schappen van Nederlandse supermarkten. Door toenemende vraag en tegenvallende productie is de prijs van een kilo zalm volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (FAO) 'historisch hoog'.

De gerookte Noorse zalm van het Albert Heijnhuismerk kostte voorheen 2,50 euro per ons. Tegenwoordig betaalt een klant al 3,75 euro voor dezelfde hoeveelheid zalm. De supermarkt waarschuwt zijn klanten sinds januari met bordjes in het visschap. 'Door een toename in zalmconsumptie is er een schaarste op de markt ontstaan. Hierdoor zijn wij genoodzaakt de prijzen van ons assortiment zalm te verhogen', schrijft de supermarktketen.

Historisch hoog

De verklaring die Albert Heijn geeft voor de prijsstijging van de supermarktzalm klopt maar half. De vraag naar zalm neemt inderdaad toe en daarmee ook de prijs van de vis. De zalmconsumptie groeit al jaren, blijkt uit cijfers van FAO. Toch is dat niet de enige reden dat de prijzen nu historisch hoog zijn. 'Net voor Kerst vlogen de zalmprijzen plots uitzonderlijk snel omhoog', zegt Don Elsman, eigenaar van het Veerhuis Heerewaarden. Het restaurant aan de Maas heeft een eigen zalmrokerij en is gespecialiseerd in zalmgerechten. 'Met name de kweekzalmen zijn 60 tot 70 procent duurder geworden.'

De oorzaak voor die plotselinge stijging ligt in de twee grootste zalmkwekende landen, Noorwegen en Chili. Beide landen werden in 2016 getroffen door grillen van de natuur. In de eerste helft van het jaar gingen miljoenen Chileense zalmen dood door een grote giftige algenuitbraak. Die algenexplosie was waarschijnlijk het gevolg van het weerverschijnsel El Niño. El Niño was afgelopen jaar ongebruikelijk sterk, waardoor de watertemperatuur in Chili steeg. De algen gedijden daar goed bij, ten koste van de zalmen. De Chileense zalmproductie daalde door de extra vissterfte met eenvijfde.

Tekst gaat verder onder de grafiek.

Normaal gesproken kunnen zalmlanden als Noorwegen en Schotland de tekorten in Chili dan opvangen. Maar in de tweede helft van vorig jaar werden de Noorse fjorden en Schotse lochs getroffen door zeeluizen. Deze parasieten zijn al jaren het grootste probleem voor de visboerderijen in de Noorse Zee. De luizen hechten zich op de kieuwen en de huid van de zalmen. De vissen kunnen daardoor minder goed ademen en kunnen besmet raken met infecties.

Voorheen losten de Noren dit op met bestrijdingsmiddelen in het voer of water. 'Maar de luizen verdragen de chemicaliën steeds beter', zegt Lars Stien, onderzoeker bij het Institute for Marine Research in Bergen. 'Daarom stappen de grote zalmbedrijven over op een mechanische behandeling waarbij de zalmen door lauw water worden gespoeld. Afgelopen jaar was een overgangsjaar waarin veel zalmbedrijven overstapten.'

Minder productie, meer consumptie

Daardoor viel ook de productie van de Atlantische zalm tegen. Wereldwijd nam de zalmproductie af met 6,8 procent. Tegelijkertijd verhoogden de grootste zalmconsumerende landen - Frankrijk, Duitsland, VS en Japan - allemaal hun import. Het gevolg is dat een kilo kweekzalm op de wereldmarkt nu 7,40 euro kost. Anderhalf jaar geleden was dat nog 4,70 euro.

'In ons restaurant werken we niet met kweekzalm uit Noorwegen of Chili. Daarom hebben we minder last van de hoge prijzen dan anderen', zegt Elsman. 'Maar ook de kweekzalm uit Schotland en IJsland is duurder dan normaal. En zelfs de prijs van wilde zalm is wat toegenomen.'

Een prijsdaling ligt nog niet in het verschiet. Voorlopig zal zalmsteak of gerookte zalm duur blijven. Zalmen hebben ruim twee jaar nodig voordat ze groot genoeg zijn voor de consumptie. De Scandinavische zakenbank Nordea verwacht daarom dat de kiloprijs dit hele jaar boven de 6,40 euro zal blijven. Toch lijkt de populariteit van de zalm in Nederland tot nu toe niet te lijden onder de hoge prijzen. 'We zien een minimale daling in de verkoop', zegt een woordvoerder van Albert Heijn. Jumbo laat weten dat de vraag zelfs toeneemt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden