De KwestiePeter de Waard

Zal stockholmsyndroom crisisherstel dwarsbomen?

In 1973 gijzelden een bankovervaller en zijn vriend in Stockholm vier mensen met een eis van een miljoenenbedrag en een vrijgeleide. Zes dagen duurde het angstige avontuur voor de gegijzelden die met vuurwapens werden bedreigd. Een van hen werd ook in een wurggreep genomen.

Uiteindelijk werd de gijzeling beëindigd en kwamen beide overvallers voor de rechter. Maar tijdens het proces bleken de gegijzelden een grote sympathie te zijn gaan koesteren voor de gijzelnemers die hen hadden vastgehouden. Een jaar later werd in de VS Partricia Hearst, erfgename van mediatycoon William Randolph Hearst, gekidnapt en bleek ze zelfs te sympathiseren met de idealen van haar kidnappers door mee te doen aan een overval.

De sympathie die slachtoffers ontwikkelen voor daders, kreeg de naam ‘stockholmsyndroom’. Die onverwachte sympathie blijkt in deze crisis ook toe te slaan. De gijzelnemer is dit keer het coronavirus. Naast de mensen die de maatregelen als een aanslag op hun bewegingsvrijheid zien of de economische gevolgen vrezen, zijn er ook velen die de intelligente lockdown als uitermate prettig ervaren.

Het aantal doden is vervelend. Maar het is wel lekker om thuis in pyjama te kunnen werken. Er kunnen bij begroetingen allerlei rituelen worden vermeden, zoals zoenen geven (twee of drie) of handen schudden (stevig of slap). Het is lekker rustig op de weg en in de trein. Er is minder overlast door vliegverkeer. En boven veel steden is de smog verdwenen. De toppen van het Himalayagebergte zijn zichtbaar. Er zijn minder verplichtingen waar je niet onderuit kunt, zoals afscheids- of verjaarsdagsfeestjes. Eindelijk kunnen de foto’s worden ingeplakt en klusjes worden afgemaakt. Kortom, het leven is een stuk relaxter. We hoeven zelf niet meer verantwoordelijk te zijn voor ons gedrag. De overheid bepaalt simpelweg de grenzen – niet dichterbij komen dan anderhalve meter.

Maar de economie noodzaakt iedereen na vijf weken weer uit de schulp te kruipen, eropuit te gaan en geld uit te geven. Langzaam worden de maatregelen verlicht. Het oude jachtige leven moet terugkeren, met overvolle terrassen en een bezoek aan de kapper in de agenda.

Elke zondag moeten mensen weer naar een overvol voetbalstadion, want de clubs verkeren in nood. En heel Nederland zal als een haas weer een stedentrip moeten boeken, omdat anders de KLM omvalt. Met tegenzin moet het oude leven worden opgepakt, want het heeft allemaal wel veel geld gekost.

Het land dat het minst last zal hebben van het stockholmsyndroom is toevallig Zweden, waar een lockdown achterwege is gebleven. Zweden (met 10,2 miljoen inwoners tot nu toe 2.769 doden) heeft de economie niet in een stilstand staan, in tegenstelling tot Nederland (met 17.1 miljoen inwoners tot nu toe 5.168 coronadoden).

Alleen heeft Zweden niet kunnen genieten van het eigen syndroom en zal het ook niet naar deze tijd terugverlangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden