Yuppen nemen bezit van Nijmeegse benedenstad

De Nijmeegse benedenstad dreigt een yuppenwijk te worden en zo ten onder te gaan aan haar eigen succes. De verloederde wijk werd grondig gerenoveerd....

Van onze verslaggever

Mac van Dinther

NIJMEGEN

Marie-José Maas is apetrots op 'haar' benedenstad. Vol enthousiasme geeft ze een rondleiding door de hellende straatjes, de binnenpleintjes en de verscholen hoekjes, met verrassende doorkijkjes op de Waal. 'Is het niet prachtig. Ik zou nergens anders willen wonen.' De wijkraadvoorzitter heeft echter één grote zorg: Wie kan het straks nog betalen om in al dat moois te wonen?

De Nijmeegse benedenstad dreigt het slachtoffer te worden van haar eigen succes. De gerenoveerde centrumwijk is zo in trek geraakt, dat huurders in de rij staan. Met als gevolg dat de huren de pan uit rijzen en de huizen onbereikbaar worden voor gezinnen met lage inkomens. De benedenstad, oorspronkelijk bestemd voor sociale woningbouw, wordt een yuppenwijk.

'Een grof schandaal', vindt PvdA-kamerlid Adri Duivestijn. De Nijmeegse wijk is volgens hem een sprekend voorbeeld van hoe het marktconforme huurbeleid de scheiding van inkomensgroepen bevordert. 'De mooie plekken worden ingepikt door de goed verdienenden. De lage inkomens worden verdreven naar de naoorlogse wijken aan de rand van de stad.'

De benedenstad gold jarenlang als het paradepaardje van geslaagde stadsvernieuwing, waarmee Nijmegen roem oogstte. De verloederde volksbuurt werd eind jaren zeventig grondig opgeknapt. Het resultaat is een gevarieerde stadswijk van vijftienhonderd dicht op elkaar gebouwde woningen aan smalle straatjes, waarin oud en nieuw elkaar afwisselen. De wijk ligt op de steile oever van de Waal tussen de Waalkade en de winkelstraten in.

Het was de bedoeling dat na de renovatie de oude bewoners terug zouden keren. Dat is ook gebeurd, zegt wijkraadlid Bert de Groot, 55 jaar en een geboren 'benedenstadter'. 'Het buurtcomité heeft gevochten om hier betaalbare woningen te realiseren. Met een hoop subsidie is dat gelukt.' De Groot denkt echter niet dat zijn kinderen het zich kunnen veroorloven in de benedenstad te blijven wonen. De woningen zijn de afgelopen tien jaar honderden guldens in prijs gestegen. Een eengezinswoning kost al gauw achthonderd tot duizend gulden aan huur. Onbetaalbaar voor mensen met een minimuminkomen. Volgens een onderzoek van de wijkraad ligt nog maar 37 procent van de woningen in de benedenstad onder de 'fiatteringsgrens' van 673 gulden per maand. Boven die grens hebben minima geen recht meer op huursubsidie.

Volgens wijkraadvoorzitter Maas is dat bewust beleid van de woningbouwcorporaties. Sinds hun verzelfstandiging kunnen de corporaties gedifferentieerde huurverhoging toepassen. Het rijk schrijft een gemiddelde verhoging voor, de woningbouwverenigingen mogen die verdelen over hun eigen bezit. Omdat de benedenstad aantrekkelijk is, hebben de huurders daar steeds de maximale huurverhoging gekregen.

Sommige huizen zijn twee keer zo duur geworden. Maas: 'De huizen waren al redelijk duur, omdat het nieuwbouw was. Als daar wat bijkomt, gaat het snel.' Nu nog wonen in de benedenstad relatief veel mensen met een laag inkomen. Dat zal snel veranderen, denkt ze: 'Alleen tweeverdieners en mensen met een hoog inkomen kunnen die hoge huren nog betalen. Het wordt echt een yuppenwijk.'

Zo'n vaart loopt het niet, sust C. Buijs, directeur van de Nijmeegse woningstichting, die de meeste huurhuizen in de benedenstad bezit. Maar dat de wijk van karakter veranderd staat vast. Buijs zal niet ontkennen dat de hoge huren daarin een rol spelen. 'De huren zaten al aan de bovenrand. Daarna heeft het Rijk een reeks huurverhogingen opgelegd, waardoor de huizen nog duurder zijn geworden.'

Buijs ziet echter ook een andere ontwikkeling. 'Gezinnen met kinderen trekken weg omdat ze het minder aantrekkelijk vinden om in het centrum te wonen. Zij willen rustiger wonen en een tuin bij het huis.' Wat overblijft zijn jonge alleenstaanden of tweeverdieners.

De woningstichting speelt daar deels op in door een bewust duur huurbeleid te voeren voor aantrekkelijke woningen in de benedenstad. 'Je bent een dief van je portemonnee als je zevenhonderd gulden vraagt. Op de vrije markt doen die huizen twaalfhonderd gulden.'

De huizen in de benedenstad zijn de kroonjuwelen in het bezit van de woningstichting. Van het totale aantal woningen dat de corporatie bezit, kost 80 procent minder dan zevenhonderd gulden per maand. In de benedenstad zit maar 40 procent van de woningen onder die grens. Dat zijn vooral etages en kleine bovenwoningen. In minder populaire wijken ligt het percentage goedkope huizen op 100 procent.

Met het geld dat in de benedenstad wordt verdiend, kunnen elders betaalbare woningen worden gerealiseerd, verdedigt directeur Buijs zich. Zo steekt de woningstichting 35 miljoen gulden in sociale woningbouw aan de overkant van de Waal. 'Je blijft schipperen tussen je sociale verplichtingen en de rentabiliteit van je bezit.'

De huurders in de benedenstad betalen daarvoor de prijs, zegt de wijkraadvoorzitter Maas, tijdens een rondleiding langs de 'goudkust': peperdure eensgezinswoningen met prachtig uitzicht op de Waal. 'Wij zijn niet tegen betaalbaar wonen elders in de stad. We willen alleen dat dat ook in de benedenstad mogelijk blijft.'

Parlementslid Duivesteijn vindt dat de woningbouwvereniging segregatie van inkomensgroepen in de hand werkt. Hij ziet hetzelfde gebeuren in de Haagse wijk Nieuw Waldeck, ook een opgeknapte stadswijk waar de huren omhoog vliegen. 'Dat waren triomfen van sociaal-democratisch woningbouwbeleid. Nu worden ze verkwanseld.'

Deze ontwikkeling is in tegenspraak met het beleid van staatssecretaris Tommel, die streeft naar gedifferentieerde wijken. 'Mensen kunnen alleen nog wonen waar hun portemonnee het toestaat', aldus de PvdA'er, die vast van plan is hier een zaak van te maken in het parlement.

Het gemeentebestuur kan niet zoveel doen, legt wethouder J. Thielen uit. De corporaties bepalen zelf hun beleid. 'De benedenstad dreigt te verworden tot een wijk die we niet hebben gewild. We betreuren dat. Zo'n vaart loopt het volgens hem echter niet. 'Het gaat minder snel dan de wijkraad suggereert.'

Voorlopig heeft de woningstichting beloofd dat het percentage goedkope woningen niet verder zal zakken. Dat kan niet verhelen dat de structuur van de wijk al drastisch is veranderd, meent Bert de Groot. 'Laat ik het zo zeggen: Er komen steeds minder gewone mensen te wonen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.