Yangtze ondermijnt economie China

Door de overstromingen en de Aziatische crisis zal China de nagestreefde economische groei van 8 procent niet meer kunnen halen....

Van onze correspondent

HONGKONG

Vanaf hun vakantieadres in de noordelijke badplaats Beidahe volgen de Chinese leiders met grote ongerustheid de verrichtingen van het Volksleger aan de oevers van de Yangtze.

Premier Zhu Rongji spoedde zich het afgelopen weekeinde vanuit zijn zomerhuis naar het rampgebied bij de industriestad Wuhan om de zandzakken stapelende soldaten en vrijwilligers een hart onder de riem te steken. Dat de Yangtze bij deze zeven miljoen inwoners tellende metropool zijn hoogste peil bereikte zonder rampen aan te richten, bood slechts even opluchting: stroomopwaarts vallen er alweer nieuwe stortregens.

Beidahe is het Zandvoort van Peking. Aan de kust van de Bohai-golf bezitten alle Chinese leiders riante buitenhuizen, waar ze de vochtige hitte van de hoofdstad kunnen ontvluchten . Maar de vakantiesfeer is deze zomer grondig bedorven. Niet alleen zijn de jaarlijkse overstromingen van de Yangzte veel ernstiger dan anders, ook de Aziatische crisis houdt de economische planners van China uit de slaap.

De afgelopen dagen kwam de Chinese munteenheid, de yuan, zwaar onder druk te staan op de zwarte markt van Shanghai en Shenzhen. De Chinese leiders herhalen keer op keer dat ze niet zwichten voor de roep om devaluatie. Maar de buitenlandse speculanten geloven hen maar half en kunnen de verleiding niet weerstaan om de Chinese vastbeslotenheid op de proef te stellen.

De meeste Aziatische munten zijn het afgelopen jaar 20 tot 50 procent minder waard geworden, de Indonesische rupiah zelfs 75 procent. Alleen de Chinese yuan en de Hongkong-dollar bleven overeind in de valutachaos. Maar de overstromingen slaan zware bressen in de begroting.

De uitgaven voor acute rampbestrijding vallen nog mee. Ze vallen in het niet bij de gederfde inkomsten uit graan en rijst, die nu al zijn opgelopen tot ruim 10 procent van de oogst.

De record-waterstand heeft bovendien de scheepvaart op de Yangtze grotendeels stilgelegd en belangrijke industriegebieden verlamd. Door deze tegenslagen wordt de beoogde economische groei van 8 procent - een streefcijfer waarop de regering voortdurend hamert - vrijwel onhaalbaar.

China wil de buurlanden en het Westen kloppen in een wedloop om welvaart. Het streefcijfer acht is heilig verklaard, want dit is volgens de staatsplanners het minimum om de werkloze boeren en ontslagen staatsarbeiders aan een baan te helpen. Hun snel aanzwellende rijen vormen een bedreiging voor de sociale rust.

Tot voor kort ging de partijtop in Beidahe ervan uit dat haar half-open economische systeem de Aziatische orkaan zou doorstaan. Maar het wordt steeds duidelijker dat zelfs afgeschermde economieën worden aangetast door het ongure recessieklimaat.

De investeringen uit het Westen en de buurlanden lopen zo sterk terug dat enkele ministers het toegaven: 'de acht' was te hoog gemikt. Het bankwezen staat op instorten door de verplichte grootschalige uitgifte van oninbare leningen.

De pas opgekomen middenklasse vervalt, geschrokken, in een kopersstaking. De voorraden onverkochte producten bij de slecht renderende staatsbedrijven lopen snel op. De stagnatie valt de in maart met veel égards binnengehaalde nieuwe premier, Zhu Rongji, rauw op het dak.

Deze daadkrachtige manager uit Shanghai werd als economische vernufteling aangetrokken om oververhitting van de economie te voorkomen. Nu blijkt dat zijn meedogenloze inflatiebestrijding is doorgeschoten, komt hij als eerste in aanmerking voor kritiek.

Beidahe prijst zich gelukkig dat een verwoestende machtsstrijd na de dood van Deng Xiaoping, de architect van de economische hervormingen, is uitgebleven. President Jiang Zemin, door velen betiteld als tussenpaus, heeft zijn gezag de afgelopen maanden tot in verre uithoeken van de samenleving doen gelden.

Hij dwong het oppermachtige leger zich uit het zakenleven terug te trekken, de corrupte Pekingse partijleider Chen Xitong is tot zestien jaar gevangenisstraf veroordeeld en de betrekkingen met de Verenigde Staten zijn na Clintons bezoek indrukwekkend opgebloeid. Komende maand gaat Jiang als eerste Chinese staatshoofd naar Japan.

Maar over het weer heeft de president niets te vertellen. De regens dreigen zijn economische succes weg te spoelen. En voor het economische wonderkind Zhu Rongji wordt de watersnood langs de Yangtze helemaal een zware beproeving.

Toine Berbers

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden