Wordt studieschuld de nieuwe restschuld?

De afgestudeerden van straks hebben een hogere studieschuld door het nieuwe leenstelsel. Die telt mee het bij het afsluiten van een hypotheek. Kunnen zij dan geen huis meer kopen?

Beeld Illustratie Peter van Hugten

Een nieuw jaar, nieuwe zorgen. Door het afschaffen van de basisbeurs en het invoeren van een leenstelsel, per dit studiejaar, gaan studenten grotere schulden opbouwen. Dat zal binnen vijf jaar grote problemen opleveren op de woningmarkt, waarschuwt De Hypotheekshop, die leeft van het adviseren over en regelen van hypotheken en daarom nu maar vast alarm slaat. Zonder maatregelen wordt de studieschuld de restschuld (het huidige grote pijnpunt bij hypotheken) van de toekomst, zeggen de adviseurs.

Wat is het probleem?

Studenten hebben nu gemiddeld 15 duizend euro schuld. In de praktijk merken de adviseurs dat het vaak al meer is, zegt directeur business development Mark de Rijke van De Hypotheekshop. Vooral bij universitair afgestudeerden - waarschijnlijk toekomstige huizenkopers - is het soms zelfs al 50 duizend euro, aldus De Rijke. Over vier jaar, wanneer de eerste lichting van het nieuwe leenstelsel de markt opkomt, ligt de studieschuld gemiddeld 20 duizend euro hoger, denkt De Hypotheekshop. Studieschuld telt aanzienlijk minder mee voor de hypotheek dan 'gewone' schulden als een consumptief krediet. Maar de gemiddeld 35 mille telt volgens De Hypotheekshop in de huidige omstandigheden in de maandlasten een op een door: 35 mille studieschuld is 35 mille minder maximale hypotheek.

Tegelijk mag er minder geleend worden. Om toekomstige financiële problemen voor huizenkopers te voorkomen - er wordt alweer gesproken over een zeepbel op de woningmarkt - mag maximaal 102 procent van de waarde van de woning geleend worden. In 2018 wordt dat 100 procent, en mogelijk gaat het naar 90 procent. De afgestudeerde van straks heeft dus meer schuld en mag minder lenen. Omdat de huizenprijzen al weer snel stijgen en de huurprijzen in de vrije sector ook, doemen volgens De Hypotheekshop voor hen grote problemen op om een woning te vinden. Zonder maatregelen dreigt een gedwongen verblijf op de studentenkamer of bij de ouders, zegt De Rijke. Daardoor zou ook de doorstroming op de woningmarkt vanaf 2020 volledig vast kunnen lopen, zegt hij.

Beeld anp

Om welke aantallen gaat het eigenlijk?

Op basis van het aantal hypotheekaanvragen van mensen tussen de 20 en 29 jaar en het percentage middelbaar en hogeropgeleiden (die hoogstwaarschijnlijk een studieschuld hebben) ging het vorig jaar om ruim 60 duizend mensen die een huis wilden kopen terwijl ze een studieschuld hebben, heeft De Hypotheekshop berekend.

Wat zou er moeten gebeuren om problemen te voorkomen?

Ruimere regels om fiscaalvriendelijk vermogen op te bouwen voor de aankoop van een huis, zeggen de adviseurs. Die mogelijkheid is er al: ouders mogen hun kind belastingvrij ruim 5 mille per jaar schenken. Dat zou opgespaard kunnen worden voor de aankoop van een eigen huis, zij het dat de spaarrente heel laag is. Bovendien wordt er vanaf pakweg 25 mille een rendementsheffing in rekening gebracht. Vanaf 2017 mogen ouders trouwens ook eenmalig een ton belastingvrij schenken.

De Hypotheekshop zou graag een soort Zilvervloot zien (belastingvrij sparen op een geblokkeerde rekening). Ook zou de overwaarde van de woning van de (groot)ouders gebruikt moeten kunnen worden door een (klein)kind voor de aankoop van een huis. Omdat er al hypotheekrenteaftrek is, zal de Hypotheekshop flink zijn best moeten doen de politiek ervan te overtuigen potentiële huizenkopers met een studieschuld fiscaal te helpen. Datzelfde geldt voor de banken, die ook mee moeten werken en druk aan het reorganiseren zijn.

De Hypotheekshop Beeld anp

Kun je de studieschuld niet gewoon verzwijgen?

Ja, dat kan. De studieschuld staat niet geregistreerd bij de BKR in Tiel. Dus al kan de hypotheekadviseur een donkerbruin vermoeden hebben dat de kersvers afgestudeerd econometrist of psychiater een studieschuld heeft, bewijzen kan hij het niet. Of het verstandig is de studieschuld te verzwijgen, is de vraag: hoge studie- en woonlasten kunnen tot betalingsproblemen leiden, vooral bij onheil als scheiding of werkloosheid.

Wat ook gebeurt: meer lenen dan nodig is, omdat de rente voor studenten extreem laag is (vorig jaar 0,01 procent, voor vijf jaar). Uit een enquête van het Nibud bleek vorig jaar dat een op de tien studenten doelbewust meer leent dan hij nodig heeft om alvast wat eigen geld achter de hand te hebben voor de aankoop van een huis. Als het geleende geld op een spaarrekening wordt gezet, groeit het nog wat aan - zelfs bij de huidige rente van onder de 1 procent. Het Nibud vindt het niet verstandig om deze reden meer te lenen dan je nodig hebt, maar het kan wel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden