Column Peter de Waard

Wordt de Financial Times langzaam meer rood dan roze?

Radicaliseert Financial Times tot marxistisch pamflet?

‘Kapitalisme. Tijd voor een reset’, kopte de Financial Times (FT) woensdag op een speciale voorpagina-omslag. De roze zakenbijbel — het huisorgaan van de elite en City van Londen — zette een frontale aanval in op het huidige kapitalisme.

De 73-jarige columnist Martin Wolf, die toch de ideoloog van die krant mag worden genoemd, conludeert dat het kapitalisme gedoemd is ten onder te gaan als het niet verandert. En in die val zal het de democratie meeslepen.

Hij doelt op het huidige rentenierskapitalisme (rentier capitalism), een marxistische term waarmee het monopoliseren van de toegang tot goederen en diensten wordt bedoeld en het maximaliseren van winsten zonder enige bijdrage aan de samenleving. Guy Standing, een Britse econoom en vertrouweling van Labour-leider Jeremy Corbyn, gebruikte de term in zijn boek De corruptie van het kapitalisme: waarom renteniers floreren en werk niet betaalt. Zijn naam noemt Wolf niet. Wel die van de economen Jason Furman en Peter Orszag die uitrekenden dat het gezinsinkomen  — zeg: de hardwerkende middenklasse die dit kabinet nu omarmt — tussen 1948 en 1973 jaarlijks met 3 procent steeg.

‘In dat tempo is de kans dat een kind het beter krijgt dan zijn ouders 96 procent. Sinds 1973 steeg het inkomen van een middenklassegezin met 0,4 procent per jaar. Het logische gevolg is dat 28 procent van de kinderen het slechter hebben dan hun ouders.’

Een steeds kleinere groep krijgt een steeds groter deel van de nationale koek, zoals Oxfam elk jaar al vaststelt. En dat heeft niets te maken met vrije handel en mondialisering. waartegen mensen als Trump en Baudet strijden. Het hangt samen met de ongereguleerde financiële markten die voortwoekeren als kankercellen. Dit veroorzaakt groeiende ongelijkheid en dalende productiviteit. ‘Als topmanagers bonussen krijgen, gebaseerd op de stijging van de aandelenkoersen, betekent het dat er minder geld overblijft voor investeringen en de productiviteit daalt.’

Maar de wereldwijde daling van de productiviteit hangt volgens Wolf vooral samen met het monopoliseren van markten waardoor het door Schumpeter geconstateerde proces van creatieve destructie stokt. Hierbij wijst hij op de ‘winner-takes-all’-markten in de platformeconomie: Facebook, Google, Amazon.

Een andere exces van het rentenierskapitalisme is belastingontwijking. ‘Amerikaanse multinationals maken zeven keer zoveel winst in belastingparadijzen (onder meer Bermuda maar ook Luxemburg en Nederland) als in grote economieën.

Het Angelsaksische model van winstmaximalisatie moet op de helling. Wolf wil een dynamische kapitalistische economie met een verantwoordelijke corporate governance, een gezond mondiaal en lokaal ondernemingsklimaat en een opvangnet voor mensen die het niet kunnen bijbenen in de ratrace.

Dat klinkt meer roze dan rood.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden