ColumnFrank Kalshoven

Wopke Hoekstra poetst zijn tanden niet en wast zijn handen niet, net als zijn voorgangers

null Beeld

Aftrekposten. Vrijstellingen. Teruggaven. De belastingwetten zijn een paradijs voor mensen die er de weg in weten, want er is niets meer of minder dan een ‘wildgroei’ ontstaan in de belastinguitgaven in Nederland. De tijd is gekomen, schrijft de Algemene Rekenkamer daarom deze week aan kabinet en Kamer, ‘om alle fiscale regelingen scherp tegen het licht te houden’.

De Rekenkamer heeft gelijk. En dit gelijk is niet van vandaag of gisteren. Want de controleur van de Rijksboekhouding schrijft al jaren kritisch over belastinguitgaven. Met telkens dezelfde conclusie: ze deugen van geen kant. En vervolgens gebeurt er niets. Het kabinet van dienst doet of zijn neus bloed. De Tweede Kamer heeft het superdruk met de actualiteiten. En media lijken niet zo geïnteresseerd, al stond er deze week wel een prima stukje over in het FD. Dat is dan ook een in geld gespecialiseerde krant.

Ik begrijp dit gebrek aan interesse niet. Het gaat om groot geld. De overheid, in het bijzonder de minister van Financiën, overtreedt op flagrante wijze de eigen regels. En de belastinguitgaven dragen sterk bij aan ongelijke behandeling. Je zou toch denken dat hierover politiek te bedrijven valt, dat er voorpagina’s over kunnen worden volgeschreven, dat er (eindelijk) iets aan gebeurt.

Groot geld? Rekenkamer telt 116 fiscale regelingen waarmee een bedrag is gemoeid van (niet schrikken) 111 miljard euro. Dit is geld dat, vanwege die regelingen, niet in de schatkist terechtkomt. Ter vergelijking: 194 miljard belastingeuro’s komen wél binnen.

Kan dat zomaar? Nee, voor het doen van belastinguitgaven gelden regels. Het ‘toetsingskader’ hiervoor is opgesteld door de minister van Financiën. Het gaat in dit toetsingskader goedbeschouwd om zeer basale vragen, zoals of er een heldere probleemstelling is, of het doel van de fiscale regeling helder en eenduidig is, of duidelijk wordt gemaakt waarom een fiscale regeling de voorkeur verdient boven een directe subsidie (via de gewone rijksbegroting), of de fiscale regeling is geëvalueerd. Basishygiëne dus. ‘Het is een lijst van 7 vragen, waarop het antwoord elke keer een volmondig en weloverwogen ‘ja’ moet zijn, voordat de minister een fiscale regeling mag inzetten’, schrijft de Rekenkamer.

Maar Wopke Hoekstra poetst zijn tanden niet, net zomin als zijn directe voorgangers dat deden. Hij wast zijn handen niet na toiletbezoek. Hij heeft de badgewoonten van Abraracourcix. De Rekenkamer: ‘Wij bekeken 4 fiscale regelingen met dit toetsingskader in de hand. Bijna steeds was het antwoord op de 7 vragen: nee, niet van toepassing of ten dele.’ En als gezegd: uit eerdere onderzoeken blijkt dat dit niet de uitzondering is maar de regel.

Zijn er verzachtende omstandigheden? Neen. Zijn er verzwarende? Dat zeker wel. Financiën zit als een bok op de haverkist als het gaat om reguliere begrotingsuitgaven door vakministeries. Overschrijdt een departement de begroting, dan geldt de regel: dat zelf binnen de eigen begroting oplossen. In de rol van begrotingspolitie houdt Financiën de uitgavendrift van departementen in toom. En dat is tot nut van het algemeen.

Maar als het gaat om belastinguitgaven, waarvoor het departement zelf (grotendeels) verantwoordelijk is, is het dus een rommeltje. En ontbreekt de discipline. De kosten van de ‘schenkingsvrijstelling eigen woning’ raamde het departement op zo’n 100 miljoen. Het bleek een miljard. En dus? Nou, erg jammer.

Het is zaak, komt me voor, dat kabinet en Kamer het oordeel van de Rekenkamer deze keer wél ter harte nemen.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? E-mail: frank@argumentenfabriek.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden