Reportage

Wonen in Veldhoven, expat zit er niet mee

Chipmachinefabrikant ASML haalt steeds meer werknemers uit het buitenland, want in Nederland zijn ze niet te vinden Vandaag presenteert het bedrijf zijn jaarcijfers.

Hsiao-Wei Liu uit Taipei, werkzaam als software-ontwikkelaar Beeld Raymond Rutting

Veldhoven ligt een knap eind weg van Taiwan, het geboorteland van Hsiao-Wei Liu. De 26-jarige software-ontwikkelaar is begonnen aan haar tweede jaar bij ASML. Geen wonder dat ze zaken mist, zoals haar familie. Niet vreemd dat ze aan dingen moet wennen: 'De winkels sluiten hier veel te vroeg.'

Dat is nou sneu. 's Werelds grootste fabrikant van chipmachines stelt alles in het werk om het zijn buitenlands personeel naar de zin te maken. Maar de Brabantse middenstand overhalen de deuren langer open te houden, dat lijkt zelfs voor een lokale grootmacht als ASML een onmogelijke opgave. Terwijl de regio het verschijnsel expat toch al langer kent, met kolossen als Philips en de Technische Universiteit Eindhoven die internationaal opereren.

Heeft ASML last van zijn plek op de wereldkaart? 'Ik heb nog nooit gehoord dat een kandidaat afhaakte omdat Veldhoven niet beviel', zegt Hank Oosterbaan, hoofd arbeidsmarktcommunicatie. Iedereen kijkt er volgens hem anders tegenaan: 'Voor een Amerikaan is het misschien ver weg van alle actie. Een Aziaat ziet dat hij binnen twee uur in Amsterdam kan staan, of in Parijs. Oudere sollicitanten kijken meer naar de kosten van levensonderhoud en of hun partner ergens een baan kan vinden.'

Naam
Hsiao-Wei Liu (26) uit Taipei
Werkzaam als software-ontwikkelaar

'Toen ik twee jaar geleden afstudeerde, kreeg ik een e-mail van mijn loopbaanadviseur aan de universiteit: of een baan bij ASML niks voor mij was. Ik had nog nooit van het bedrijf gehoord. Van Veldhoven ook niet. Nederland kende ik wel een beetje. Ik ben er geweest toen ik 18 was en net van de middelbare school kwam. Het leek me een unieke ervaring om meteen in het buitenland aan de slag te gaan. Veel Taiwanezen doen dat. Ik heb niet met opzet gekozen voor een baan in Europa. Deze gelegenheid deed zich gewoon voor. Samen met een andere Taiwanese vrouw kreeg ik een uitnodiging om op gesprek te komen in Veldhoven en na afloop kregen we allebei een betrekking aangeboden. Dit is mijn eerste vaste baan. De taal is wel een uitdaging. Mijn Engels is nog niet zo goed, hoewel ik twee jaar in de VS heb gestudeerd. Ik mis vooral mijn familie. En in Taiwan is meer te doen. Van de Nederlandse mentaliteit, de directheid, heb ik geen last. Mijn eigen afdeling is extreem internationaal, met wel veertig nationaliteiten. Ik ontmoet mensen uit de hele wereld.'

Personeel uit het buitenland

'Standplaats Veldhoven' is in elk geval een factor die de komende jaren een grote rol speelt in de toekomst van ASML, dat vandaag zijn jaarcijfers publiceert. Want de chipmachine-maker haalt steeds meer van zijn personeel uit het buitenland. 'In 2013 was het 25 procent. Vorig jaar al 36', stelt hoofd personeelswerving John Dreessen. Het bedrijf had in 2014 meer dan elfduizend vaste medewerkers op zijn loonlijst, naast bijna 2.700 fte's aan flexibele krachten. De personeelskosten overschrijden inmiddels de 1 miljard euro - zo'n beetje de gehele winst over 2013 en verreweg de grootste kostenpost.

Dat ASML over de grenzen kijkt, heeft niets te maken de kwaliteit van het onderwijs in Nederland, bezweert Dreessen. 'Numeriek schiet de markt tekort. Sommige vakgebieden leveren jaarlijks tientallen mensen af, terwijl er honderden nodig zijn.' Soms zoekt ASML gewoon ervaren krachten, zoals projectleiders en onderzoekers die zich hebben gespecialiseerd in lithografie: 'Die heb je in Nederland maar beperkt voorhanden.'

Studenten aan de TU's van Eindhoven, Delft en Enschede staan niet in groten getale te trappelen om bij ASML aan de slag te gaan. Uit een peiling die het bedrijf twee jaar geleden liet houden, bleek dat 31 procent liever elders in Europa wilde werken en 10 procent in de VS of Azië.

Opvullen van vacatures

Honderd procent Hollands heeft ook zo zijn tegens, stelt Dreessen. 'In specifieke gevallen helpt het om teams samen te stellen met mensen uit verschillende windstreken. Vreemde ogen zien misschien een betere oplossing.' ASML verscheept 40 procent van zijn chipmachines naar de VS en 52 procent gaat naar Aziatische klanten. Nog een reden om 'lokaal' volk aan te nemen.

Al die elementen verklaren waarom een kookboek dat ASML vorig jaar uitgaf om zijn 30-jarig bestaan te vieren ruim 55 recepten bevatte van medewerkers uit de hele wereld. De grootste groep expats komt uit de grensstreken (circa 400 Belgen en Duitsers), rond de 700 uit de rest van Europa en ruim 340 uit Azië, van wie het gros Chinezen en Indiërs.

De werving van buitenlands personeel is geen sinecure. Een mix van factoren bepaalt de keuze voor ASML of niet. Zoals 's lands eer. 'Vijf jaar geleden was een Chinees trots als hij bij een buitenlands bedrijf in dienst trad', legt Hank Oosterbaan uit. 'Nu werkt hij liever bij Lenovo of Huawei. Die bedrijven zeggen hun ouders ook meer.' In de VS moet ASML ('Who?') opboksen tegen Google en Yahoo.

Streeft ASML naar een vaste verhouding van lokale werknemers en import? Of ligt de nadruk op het opvullen van de vacatures? Dreessen: 'Dat laatste. Absoluut.'

Beeld raymond rutting

Naam Hendrik Hans (26)uit Medan (Indonesië)
Werkzaam als
ingenieur

Ik werd benaderd door een recruiter van ASML. Ze konden niemand vinden in mijn specialisatie, de stromingsleer. Ze vroegen of ik wilde meedoen aan een tweedaagse masterclass in Veldhoven. Ik had al twee aanbiedingen voor banen, in de olie- en gasindustrie. Maar ik ben nieuwsgierig aangelegd en reisde daarom naar Nederland.

Mijn ideeën over ASML veranderden totaal. Ik stond versteld van de nanotechnologie die komt kijken bij de productie van chips. Zonder steeds kleinere componenten zouden we nog steeds rondlopen met mobieltjes van formaat schoenendoos.

Ik had Nederland al eens bezocht, zes jaar geleden. Maar toen kwam ik drie dagen niet verder dan Amsterdam, waar ik overigens prima Indonesisch heb gegeten.

Bij mijn collega's kan ik goed terecht met Engels, maar bij de groenteboer iets bestellen gaat minder vlotjes. Ik blijf zeker voor langere tijd bij ASML, zolang we allebei maar wijzer worden van deze werkrelatie. Mijn naam dank ik overigens aan de voorliefde van mijn vader voor Nederland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.