Wisseling van de wacht verandert weinig bij Microsoft

Bill Gates stapt op als topman van Microsoft, maar dat verandert weinig bij de onder vuur liggende softwarereus. De nieuwe baas Steve Ballmer is ook heel rijk en slim en bovendien harder dan zijn veelbesproken voorganger....

Bill Gates is nog steeds cool, ondanks de rechtszaak die Microsoft op het punt staat te verliezen. Bij de toegangsdeuren naar het Hilton Theatre in Las Vegas stond vorige week een vijfhonderd meter lange rij van belangstellenden die Gates' openingstoespraak van de jaarlijkse elektronicabeurs wilden bijwonen.

Dwars door het casino, langs de restaurants en via de dienstingang tot buiten op de stoep slingerde een bonte optocht van oudere echtparen, jonge stelletjes, autochtonen en Mexicaanse immigranten, en zelfs moeders met slapende peuters in hun armen. Zij stonden 's avonds uren in de rij om de rijkste man ter wereld te aanschouwen, en velen werden teleurgesteld omdat er onvoldoende zitplaatsen waren.

'Veel regeringen zouden maar wat graag een bedrijf als Microsoft binnen hun grenzen hebben,' sneerde gastheer Gary Shapiro in zijn inleiding naar de Amerikaanse overheid die Microsoft voor de rechter sleepte wegens antimonopoliegedrag. Het publiek beloonde hem met ooverdovend applaus dat alleen in volume werd overtroffen toen Gates zelf het podium betrad, zoals gebruikelijk gekleed in een gemakkelijke, auberginekleurige pantalon, een licht overhemd en een ecru sweater.

Het bleek tevens zijn laatste publieke optreden als topman, want Gates maakte precies een week later bekend dat hij verhuist naar de spreekwoordelijke zolder van zijn bedrijf en de dagelijkse leiding volledig overdraagt aan zijn jeugdvriend Steve Ballmer, de man die anderhalf jaar geleden al een groot deel van Gates' managementtaken overnam. Gates zelf stelt zichzelf vrij als president-commissaris en 'eerste software-architect' van Microsoft.

Nog afgezien van het tijdstip, drie dagen nadat de Amerikaanse overheid heeft besloten aan te sturen op een opsplitsing van het softwareconcern, is de functiewijzinging van Gates een ironische toespeling op zijn betekenis voor de softwareindustrie. Gates is immers niet de software-nerd waar de meesten hem voor houden, maar eerst en vooral een handige zakenman. Zijn laatste softwareregeltjes codeerde Gates inmiddels ruim twintig jaar geleden, en die verdienen niet de schoonheidsprijs.

'Gates is geen techneut. Hij is marktstrateeg, zakenman en advocaat in één', zegt voormalig Philips-bestuurder Roel Pieper, die als topman van Tandem veel te maken had met de top van Microsoft. Gates' software-imperium is niet gebouwd op unieke uitvindingen, maar op ideeën die het bedrijf kocht of kopieerde van zijn concurrenten. Alleen wist Microsoft zijn producten veel beter aan de man te brengen dan die concurrenten, tot het punt dat het bedrijf de anti-monopoliewetgeving overtrad.

De basis van het bedrijf, DOS, werd bijvoorbeeld voor een luttele 75 duizend dollar gekocht van Seattle Computer die het op zijn beurt had gegapt van Digital Research dat een ideaal besturingssysteem voor de PC had gemaakt, namelijk CP/M. Het belangrijkste was natuurlijk dat Gates er in slaagde zijn 'inferieure' DOS eerst te verkopen aan IBM en vervolgens aan Hewlett-Packard.

Deze geschiedenis herhaalt zich in varianten. Zo is de opvolger van DOS, Windows, in feite geïnspireerd op Apple dat als eerste de waarde inzag van mikken-en-klikken-met-de-muis. Apple had zijn technologie evenmin van zichzelf, want de zogenoemde grafische interface is uitgevonden door Xerox PARC. In verkoopmethoden blonk Microsoft wederom uit: kopers van een nieuwe pc kregen de eerste krakkemikkige versies van Windows gratis meegeleverd met DOS.

Op soortgelijke wijze werd de machtige concurrent Novell gedecimeerd toen Microsoft kantoorsoftware gratis ging bundelen met Windows NT, de kantoorversie van Windows die voor een belangrijk deel leunt op het ontwikkelwerk aan OS/2 samen met IBM.

De tekstverwerker Word en de spreadsheet Excel zijn aftreksels van de originelen WordPerfect en Lotus 123. Microsoft maakte van zijn programma's een succes door ze te bundelen en goedkoper te verkopen. Bovendien bouwde Microsoft kleine virussen in DOS die storingen veroorzaakten in Lotus. Ook had het bedrijf een lange adem. Pas na jarenlang sleutelen brak Excel eindelijk door.

De laatste jaren is het al niet anders. De database SQL-server is gebouwd op de Oracle-standaard, De Internet-browser Explorer is een kopie van Netscape Navigator en gebouwd met Spyglass-software en Hotmail kwam in handen door een overname. De laatste twee worden weggegeven, en 'er valt niet te concurreren met gratis', luidt de conclusie net als begin jaren negentig in de strijd met Novell.

De naar verhouding bescheiden positie die Microsoft nu inneemt in de Internet-wereld is dan ook niets nieuws voor het bedrijf. Het softwarebedrijf is niet anders gewend dan van een achterstand naar voren knokken. Het terugtreden van Gates verandert daar niets aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden