Winstwalhalla schoolboeken onder druk

Voor de uitleg van een parabool of een wiskundige som moet een scholier zijn neus steken in een schoolboek van Wolters-Noordhoff....

Met deze wiskundeboeken verdient Wolters-Noordhoff jaarlijks een flinke smak geld, zo valt af te leiden uit een recente analyse van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). De winstmarges op wiskundeboeken liggen hoger dan bijvoorbeeld op schoolboeken Frans, waar ongeveer zestig verschillende titels met elkaar concurreren. Bovendien zal de winstgevendheid van educatieve uitgeverijen, die nu 15 à 17 procent bedraagt, de komende jaren verder stijgen, voorspelt het adviesbureau PricewaterhouseCoopers (PwC).

De hoge en stabiele winstmarges zijn voor de investeerder Bridgepoint de belangrijkste reden de boekendivisie van Wolters Kluwer te kopen. Een slimme aankoop? Of doet Wolters Kluwer juist op het hoogtepunt van de markt zijn winstgevende boekendivisie van de hand?

De verkoop van Wolters-Noordhoff komt net op het moment dat de markt van schoolboeken op zijn kop wordt gezet. Die aanpassing houdt verband met de maatschappelijke kritiek op de gestegen kosten van de schoolboeken. Veel ouders klagen over de jaarlijks duurder wordende schoolboeken, die – volgens een onderzoek van PwC – in vijf jaar 35 procent prijziger zijn geworden.

De prijsstijgingen zijn te wijten aan het gebrek aan prikkels, constateerde de NMa in een inventariserende analyse. In het huidige systeem bepalen scholen welk lesmateriaal moet worden gekocht, terwijl de ouders voor de rekening opdraaien. Een docent is niet gevoelig voor de boekenprijs, terwijl een ouder het duurdere boek toch zal moeten kopen. ‘Kortom, een kritische consument ontbreekt’, zegt directeur Werner van Katwijk van Ouders & Coo , de belangenvereniging voor ouders van scholieren.

Het nieuwe kabinet wil deze situatie veranderen. Voor ouders worden schoolboeken voortaan gratis, zoals is afgesproken in het regeerakkoord. De scholen draaien voortaan op voor de kosten. De algemene verwachting is dat docenten daardoor beter naar de prijs van het schoolboek zullen kijken, omdat de aanschaf op het schoolbudget drukt.

De onderlinge concurrentie tussen de grootste vier uitgeverijen in Nederland zal daardoor beter tot wasdom komen, denken beursanalisten. ‘Het is een misvatting dat de onderlinge concurrentie tussen uitgevers gebrekkig is’, zegt ook directeur Joachim Driessen van Malmberg, onderdeel van de Zweedse uitgever Sanoma. ‘Het gebrek aan concurrentie bij wiskundeboeken kan je ook omdraaien: bij andere schoolvakken is de concurrentie wel fel.’

Deze dreigende marktverandering is een risico voor de koper van Wolters-Noordhoff, zegt analist Reinier Westeneng van SNS Securities. ‘Ik had gedacht dat, nu scholen voor de boeken moeten opdraaien, de verkoopprijs lager zou uitvallen.’ Westeneng hield rekening met een koopsom van 650 of maximaal 700 miljoen euro. Uiteindelijk legde Bridgepoint 774 miljoen euro op tafel.

De nieuwe eigenaar staat ook aan de vooravond van grote investeringen, zegt Westeneng. Lesmateriaal staat nu vooral op papier, maar dat zal in de toekomst vaker via internet, dvd’s en de computer bij de leerling komen. ‘Wolters Kluwer wilde deze investering niet doen omdat de onderneming elders in het bedrijf betere groeiverwachtingen heeft’, zegt de SNS-analist.

De digitalisering vraagt om schaalvergroting, zegt Driessen van Malmberg. ‘Als je de kosten van ict niet over meerdere landen kunt uitsmeren, is het moeilijk om te concurreren.’

Bovendien is het de vraag of de digitalisering op korte termijn geld oplevert. Als middelbare scholen voortaan voor de kosten opdraaien, zullen ze kritisch naar het materiaal kijken, zegt Van Katwijk. ‘Nu zit bijna bij elk boek een cd-rom, die vaak niet wordt gebruikt. Scholen zullen daarvoor niet willen betalen.’

Ook de winst op wiskundeboeken is niet meer veilig. Concurrent Malmberg begon zeven jaar geleden met de ontwikkeling van het lesmateriaal Matrix. Nu het afgelopen jaar deze boeken op de markt kwamen, heeft Wolters-Noordhoff een klein beetje van zijn marktaandeel van van 100 procent verloren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden