Winkel is liever gastvrij dan milieubewust

Mag het wat minder met de open winkeldeuren in de winter, vragen Groenlezers. De energie die zo verdwijnt is gelijk aan 180 duizend vliegretourtjes Hongkong. Gemeenten, doe iets.

Janet Faasen is niet achterlijk, schrijft ze in een mail aan de Groenredactie. Sterker: deze Volkskrant-lezeres is prima in staat zelfstandig een deur te openen, óók in de winter. Veel winkeliers zijn daar nog niet zo zeker van. Uit angst klanten te verliezen, houden ze de deuren het hele jaar open, zelfs als de temperatuur buiten Siberische waarden bereikt en de warme lucht rechtstreeks de vrieskou in waait.

Het is een ergernis die vaker opduikt in de mailbox van de Groenredactie. Lezers storen zich aan het opendeurenbeleid dat veel winkeliers er 's winters op na houden. Waarom zouden ze thuis moeite doen om energieverspilling tegen te gaan als winkels warme lucht direct de atmosfeer in blazen?

Een terechte klacht, zegt Anne-Marie Pronk van Klimaatverbond Nederland. 'Er zijn allerlei vormen van energieverspilling, maar dit is een heel zichtbare. Dat ontmoedigt mensen.' De milieuorganisatie voerde een paar jaar geleden campagne om winkeliers te bewegen tot een ander beleid. 'We hebben daar nu de middelen niet voor, maar het probleem is nog altijd levensgroot.'

Hoe groot precies is lastig te zeggen. Uitgebreid onderzoek naar energieverspilling door open deuren is in Nederland nog niet gedaan. Onderzoekers uit Cambridge berekenden in 2010 dat een dichte winkeldeur een jaarlijkse besparing tot 10 ton Co2 kan opleveren, het equivalent van drie retourvluchten Londen - Hongkong.

Verspilde energie

Uit een steekproef van energieadviesbureau Ecofys bleek in datzelfde jaar dat zo'n 60 procent van de winkels in Nederland de deuren open laat staan. In totaal bijna 60 duizend winkels, goed voor een kleine 180 duizend retourtjes Hongkong per jaar aan verspilde energie.

Uit een proef in een Amsterdamse drogisterij blijkt dat het sluiten van deuren niet alleen goed is voor het milieu, maar ook de winkeliers veel voordeel kan opleveren. Op initiatief van de gemeente, drogisterijketen DA en een leverancier van slimme schuifdeuren, kreeg een DA-vestiging op de Van Woustraat in 2009 automatische schuifdeuren en een luchtgordijn. Dat laatste is een systeem dat bij het openen van de deuren een muur van warme lucht blaast die koude lucht buiten houdt.

De schuifdeuren leverden een energiebesparing van 43 procent op. De energierekening slonk dat jaar zelfs met een slordige 4.500 euro, herinnert winkeleigenaresse Josefien Entius-Kager zich. Bijkomend voordeel: de deuren blijken diefstal te voorkomen. 'Je merkt dat gelegenheidsdieven een grotere drempel voelen door die deuren.' Bovendien waait er nu minder viezigheid de zaak binnen en houden de deuren straatlawaai tegen.

Maar het belangrijkste dat de proef in de DA aantoonde is dat het klanten niks uit maakt. Het aantal bezoekers bleef na het plaatsen van de deuren gelijk. Ook zeven jaar later heeft eigenaresse Entius-Kager niet het idee dat klanten zich van een aankoop laten weerhouden door de schuifdeuren. 'Voor mij hebben die deuren alleen maar voordelen.'

Slimme schuifdeur

Ondanks die veelbelovende resultaten heeft het experiment in Amsterdam weinig opgeleverd. Winkeliers hebben sindsdien niet massaal de deuren gesloten. Actuele cijfers ontbreken, maar retailkenner Paul Moers schat in dat het aantal winkels dat de afgelopen jaren van deurbeleid is veranderd klein is. 'Dat komt vooral omdat eigenaren bang zijn voor klantverlies. Terecht of niet, dat blijft een barrière in de hoofden van winkeliers.'

De proef in Amsterdam zegt ook niet alles. Het toont aan dat klanten niet weglopen bij een schuifdeur, maar het zou kunnen dat ze wel wegblijven bij een gesloten duwdeur. Er zijn verhalen bekend van winkeliers die dichte deuren geprobeerd hebben, met omzetverlies als gevolg.

Daar komt bij dat het installeren van een slimme schuifdeur een kostbare investering is. Ecofys berekende in het eerder genoemde onderzoek dat een dergelijk systeem een terugverdientijd kent van minimaal 4,7 en maximaal 29 jaar. Bij het bouwen van een nieuwe winkel of het volledig renoveren van de winkelpui is het een zinvolle investering, maar voor bestaande zaken die geen opknapbeurt nodig hebben, is het een dure grap.

Volgens Tom Ponjee van Detailhandel Nederland zijn dichte deuren ook niet de enige oplossing. Bij winkels waar de deur langer dan een kwartier per uur open staat, is een luchtgordijn even duurzaam als een schuifdeur. Ponjee: 'Het verschilt per winkel wat haalbaar en nuttig is.'

Neemt niet weg dat winkeliers best een duwtje in de rug kunnen gebruiken om energieverspilling tegen te gaan. De Tweede Kamer nam een jaar geleden een motie aan die de regering oproept winkeliers te stimuleren hun deuren te sluiten. In mei vond overleg plaats met de sector, maar daar is niks concreets uit voorgekomen.

Volgens minister Blok (Wonen) kunnen gemeenten zelf regels invoeren om winkeliers te dwingen de deuren te sluiten. Voor zover bekend heeft nog geen gemeente dat gedaan.

Dat kan veranderen als Nederlandse burgemeesters het voorbeeld van hun Amerikaanse collega Bill de Blasio. Hij voerde in New York een wet in die het winkeliers verbiedt de deuren in de zomer open te laten als de airconditioning loeit, op straffe van een boete tot duizend dollar (ruim 900 euro). De maatregel moet de CO2-uitstoot van de stad verkleinen. Minpuntje: loeiende kachel of niet, in de winter mogen de New Yorkse deuren open blijven.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden