Analyse

Windmolens kunnen er op tijd staan

Volgens minister Kamp (Economische Zaken) dreigt Nederland zijn doelen voor windenergie op zee niet te halen. Andere betrokkenen zijn optimistischer.

Windmolens ter hoogte van het gebied tussen Zandvoort en Noordwijk Beeld anp

Als minister Kamp een beetje zijn best doet, kunnen de windmolenparken voor de Nederlandse kust nog steeds op tijd klaar zijn. De noodwet die dit moet regelen, kan binnen drie maanden zijn geschreven én aangenomen in beide Kamers van het parlement. Het ministerie van Economische Zaken heeft dat twee jaar geleden zelf bewezen, zegt jurist Roland de Vlam, specialist op het gebied van energierecht.

De aanbesteding van de windmolenparken werd eind vorige maand getorpedeerd door een meerderheid in de Eerste Kamer. Die stemde op de laatste zittingdag van 2015 tegen de nieuwe Wet Stroom van minister Kamp; vooral omdat die óók de gedwongen splitsing van energiebedrijven regelt. De wet bepaalt echter ook de positie van netbeheerder Tennet in de aanleg en beheer van aansluitpunten en kabels en zee.

Het verzet van de senaat tegen de wet veroorzaakt volgens Kamp voor de beoogde windparken een vertraging van minstens een half jaar. De productie van duurzame energie vanaf de Noordzee komt later op gang, waardoor ook de uitvoering van het Energieakkoord gevaar loopt.

Maar dat beeld is veel te somber, stelt De Vlam, werkzaam bij advocatenkantoor Loyens & Loeff. 'Als het nodig is, heeft Economische Zaken binnen tweeënhalve maand een noodwet. Dat is in 2013 ook gelukt bij een eerdere wijziging van de Elektriciteitswet 1998. Die regelde een bijzondere korting op de transporttarieven voor grootverbruikers, speciaal voor bedrijven als aluminiumsmelter Aldel in Groningen, die op dat moment op de rand van faillissement stond.'

Aangewakkerd door mogelijk banenverlies bij grote energiegebruikers bezorgde de nieuwe wet hun een korting van tot 90 procent op de transportrekening van Tennet. Hij werd op 17 oktober ingediend bij de Tweede Kamer en al op 23 december van kracht, na goedkeuring van beide Kamers en een toetsing door zowel de Raad van State als de Autoriteit Consument & Markt. 'Het was een zeer controversiële wet vanwege elementen van mogelijke staatssteun. De adviezen waren ook zeer kritisch. Maar dat bleek geen enkel bezwaar.'

In dit geval zou de noodwet niet eens omstreden zijn, zegt De Vlam, omdat alleen de PVV tegenstander is van de aanleg van windparken op zee. De Raad van State hoeft er geen gloednieuw advies over te geven en de wettekst kan volgens de energiejurist in een mum in de huidige wet worden geplakt. 'Als ik er vanavond mee begin, is dat morgenochtend klaar. Het moeilijkste werk is al gedaan.'

Henk Kamp, minister van Economische Zaken Beeld anp

Bij de behandeling van de wet in de senaat zei minister Kamp dat hij 'geen plan B' had om op terug te vallen. 'Dat was niet erg verstandig, en eerlijk gezegd lijkt het me ook sterk. Het ministerie heeft dit onderdeel van de wet als schoenlepel willen gebruiken om de rest er doorheen te krijgen. Dat is niet gelukt. Het zou vreemd zijn als daar geen rekening mee is gehouden.'

Aan het ontbrekende 'Plan B' wordt op dit moment wel gewerkt, zegt een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken. 'Maar er ligt nog niets concreets.'

Ook andere partijen zijn echter voorzichtig optimistisch over het op tijd realiseren van windparken. 'Vooralsnog denken we dat het kan', zegt woordvoerder Jeroen Brouwers van netbeheerder Tennet. Het bedrijf heeft reeds enkele miljoenen kosten gemaakt aan studies en voorbereidingen om de windparken straks te verbinden met het stroomnetwerk op het land. Die kosten worden vergoed volgens de wet Wind op zee, die daartoe de elektriciteitswet 1998 al wijzigde. Pas vanaf 2017 gaat de netbeheerder substantiële kosten maken voor de investeringen in de benodigde kabels en apparatuur van het transmissiesysteem op zee. Tegen die tijd is de wet mogelijk al gerepareerd.

Ook de Nederlandse Wind Associatie (NWEA), waarin bedrijven voor de bouw van windparken samenwerken, ziet nog kans om de procedures op tijd af te ronden. 'We hopen dat we de vertraging later kunnen inlopen', zegt woordvoerder Marijn van der Pas. 'Over de slimste manier zijn we nu in overleg met Economische Zaken, dat al enorm veel voorwerk heeft gedaan. Er staat voor miljarden investeringen op het spel; niet iedereen lijkt zich dat te realiseren. Het blokkeren van de wet is voor Nederlandse begrippen een besluit zonder weerga. Maar we hebben te weinig ervaring om te voorspellen hoe potentiële investeerders daarop zullen reageren.'

De aanbesteding voor het eerste windpark Borssele, voor de Zeeuwse kust, zou aanvankelijk afgelopen december worden geopend en tot eind maart dit jaar duren. Dat is nu uitgesteld. 'Uit eerdere uitlatingen van het ministerie blijkt dat de minimale duur van de aanbesteding volgens het ministerie één maand zou moeten zijn', zegt energiejurist De Vlam. 'Als men tempo maakt, kan de noodwet vóór april klaar zijn; kan de tender op 15 april worden geopend en op 15 mei zijn voltooid. Dat zou nog net op tijd zijn voor de tweede tender, die in het najaar is gepland.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.