Wim Kok voelt zich Marcel van Dam in Davos

Premier Kok in de rol van kritische interviewer te midden van twintig Nederlandse topondernemers en bankiers. Deze bijzondere aflevering van De achterkant van het gelijk had afgelopen weekeinde plaats in het Zwitserse Davos....

PIETER BROERTJES

Van onze verslaggever

Pieter Broertjes

DAVOS

Kok, die zegt dat er wel honderd vragen op zijn lippen branden, wil van de crème de la crème van ondernemend Nederland (Shell, Ahold, ING, Robeco, Heineken, Boskalis) weten of zij de crisis in Azië hebben zien aankomen. Het gezelschap, staande in een ruimte van hooguit drie bij twee meter, pakt de handschoen van de in hun kring zo gerespecteerde minister-president sportief op.

Een bankier zegt dat niemand het failliet van Zuid-Korea heeft zien aankomen. Van Thailand was bekend dat de zaken er fout gingen, maar wie had kunnen denken dat Indonesië zo door de mand zou vallen? Heineken heeft daar nog maar een halfjaar geleden in vol vertrouwen een fabriek geopend. 'Dat bedoel ik maar. Blijkbaar is uw voorspellende kennis gering', houdt Kok de aanwezigen scherp. Het beeld wordt duidelijk: de Aziatische tijgers van weleer zijn te snel gegroeid en de banken, ook de Nederlandse, hebben daarin een te voortvarende rol gespeeld. En nu zit iedereen op de blaren.

De openhartige discussie in het Nederlandse kamp leidt tot een interessante botsing van ideologieën. De premier in zijn vertrouwde rol van bruggenbouwer tussen markt en staat, en de ondernemers als hartstochtelijke pleitbezorgers van de vrije concurrentie. Een ondernemer: 'De markt reguleert toch? Het is heel goed dat er een paar van die slecht geleide ondernemingen op de fles gaan. De crisis van nu biedt ook weer kansen. Wie geld heeft en moed stapt er opnieuw in.'

Kok toont zich oprecht bezorgd en spreekt over het risico van lawinegevaar. Hij zegt aan de crisis in Azië een ongemakkelijk gevoel over te houden, want wie voorkomt verdere escalatie? Ook het Internationale Monetaire Fonds (IMF) kan deze crisis niet aan, zo is inmiddels gebleken. Een enkeling knikt instemmend. Na een uur stapt de premier op en zegt: 'Ik voelde me even Marcel van Dam.'

De Aziatische crisis beheerst ook de gesprekken tussen de andere congresgangers in Davos. Veel sprekers proberen de moed erin te houden, reppen over een beperkte, geen wereldwijde crisis. Maar er heerst grote onzekerheid. 'De rol van Japan en met name China zal cruciaal zijn. Als die landen ook gaan glijden, zal de in oorsprong regionale financiële crisis de hele wereld in zijn greep krijgen.'

Geheel tegen zijn zin speelt premier Kok ook een hoofdrol in een ander debat in Davos: over het succesvolle Nederlandse poldermodel. In de wandelgangen wordt met bewondering gesproken over de Hollandse aanpak van de werkloosheid. Wat is toch het geheim van die Nederlanders?

In een nuchtere presentatie probeert Kok de heiligheid rond het model zoveel mogelijk te nuanceren. Hij is het eens met de critici die wijzen op de veel te hoge verborgen werkloosheid (arbeidsongeschiktheid) en de lage participatie van ouderen in het arbeidsproces. Om vervolgens een vurig pleidooi te houden voor het belang van parttime werk. 'Dat past bij de behoefte van de toekomstige generatie om zorg en arbeid eerlijker te delen, om hun leven anders in te richten dan wij hebben gedaan; samen werken en samen zorgen voor de kinderen.'

Minister Wijers van Economische Zaken, ook aanwezig in Davos, gaat nog een stap verder. Er is helemaal geen Dutch Model, zegt hij tegen een stampvolle zaal. En van het exporteren van zo'n aanpak kan al helemaal geen sprake zijn. Daarvoor zijn er te veel typisch Nederlandse elementen in het spel: de jarenlange tango van overheid en werkgevers- en werknemersorganisaties bijvoorbeeld. Wijers presenteert vervolgens een paar klinkende cijfers over groei van werk en inkomen en toenemende concurrentiekracht in de afgelopen jaren.

Model of geen model, een ovationeel applaus is zijn deel. Een Nederlandse ondernemer: 'Wat is die vent goed, zeg. Wat een perfecte presentatie van Nederland.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden