Column De Kwestie

Willen spaarders veiligheid of een hogere rente?

Peter de Waard.

Iedereen wil dat het spaargeld bij de bank veilig is. Maar banken doen er riskante dingen mee: ze financieren bedrijven die over de kop kunnen gaan, ze verstrekken hypotheken aan huizenkopers die hun baan kunnen kwijtraken en ze kopen obligaties van landen die tot hun nek in de schulden zitten.

In 2008 ging het al een keer mis. In de toekomst zal het weer een keer misgaan, zo voorspelden de economen Arnoud Boot (UvA) en Rens van Tilburg (Universiteit Tilburg) afgelopen vrijdag op een bijeenkomst van hun denktank Sustainable Finance Lab. Die willen daarom een heel ander soort banken.

Banken hebben sinds de crisis van tien jaar geleden duizenden regels opgelegd gekregen die ze veiliger moet maken, zoals hogere buffers (Basel III), duidelijker verslaglegging (IFRS 9) en nieuwe beleggingsrichtlijnen (Mifid II).

Maar het is schijnzekerheid. Ze maken banken niet veiliger. Ze beperken alleen hun bewegingsvrijheid. Het leidt ertoe dat ze steeds minder goed kunnen concurreren met andere instellingen die niet onder die regels vallen. Webwinkel Amazon, online-veilinghuis eBay (al eigenaar van PayPal) of het fintechbedrijf Adyen dat vorige week een spetterend beursdebuut maakte, pikken de banktaken in. Zij verzorgen betaaldiensten en verlenen kredieten. Die zitten niet in de dwangbuis van financiële toezichthouders. ‘Het gevaar is niet de banken zelf,’ legde Arnoud Boot de vinger op de zere plek, ‘maar het financiële stelsel op zich.’

De financiële sector is sinds de vorige kredietcrisis onstuitbaar verder gegroeid. In Nederland alleen al staat tweeënhalf keer zo veel krediet uit als de omvang van het bbp. Als er een volgende crisis komt doordat het vertrouwen wegvalt, zal die daardoor groter zijn dan die van 2008.

Het probleem schetsen is één een oplossing vinden voor het gammele financiële stelsel is heel wat anders. Als met meer regels het paard achter de wagen wordt gespannen, is een radicaal andere aanpak nodig. Boot en zijn maten van het Sustainable Finance Lab willen daarom een echt veilige plek voor het spaargeld - depositobank - creëren bij De Nederlandsche Bank. Het spaarsysteem wordt losgekoppeld van het kredietsysteem van de banken. Of met spaargeld mogen geen risico’s meer worden genomen.

Of dat helpt is nog maar de vraag. Er is al een soort van staatsbank, omdat de aandelen van de Volksbank in handen zijn van de overheid. Maar als mensen ergens anders een procentje meer kunnen krijgen op hun spaargeld - zo bleek in 2008 bij Icesave of DSB -  zetten ze het ergens anders. En als een staatsbank het spaargeld echt veilig wil stallen (bijvoorbeeld op een rekening bij de ECB), moet het 0,4 procent toe betalen. Geen spaarder is zo gek.

Het financiële systeem is het resultaat van menselijke hebzucht. Creatieve geesten kunnen van alles bedenken, uiteindelijk beslist de consument. En als het misgaat zoekt die een zondebok en houdt hij zijn handje op bij de staat.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.