Willem Buiter: 'Opkoopprogramma ECB werkt niet'

Het opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank (ECB) werkt niet. Dit concludeert de Nederlandse hoofdeconoom Willem Buiter en zijn team van Citibank.

Willem Buiter, hoofdeconoom bij Citibank. Beeld anp

Zelfs nu de rente is teruggebracht tot onder de nul procent leidt het niet tot meer groei en inflatie. 'Het geld is niet bij de banken weggestroomd, de wisselkoersen zijn niet gekelderd, de spaarzaamheid is niet afgenomen en de inflatie niet gestegen', aldus Citibank.

Een kwart van de uitstaande staatsschuld van de eurozonelanden kent nu een negatief rendement. Dat betekent dat de overheden geld toe krijgen voor hun leningen. Op 1,53 biljoen euro (1.530 miljard) aan overheidsschuld is de rente nu minder dan 0 procent, zo blijkt uit cijfers van persbureau Bloomberg.

Duitsland plaatste vorige week tweejarige obligatieleningen voor nulprocent tegen een koers van 100,665 procent. Voor elke obligatie van 1.000 euro nominaal moeten beleggers 1.006,65euro neertellen. Over twee jaar krijgen ze maar 1.000 euro terug, zonder een cent rente. De laatste keer dat op een tweejarige Duitse staatslening een positief rendement kon worden gemaakt was in augustus 2014, al bijna anderhalf jaar geleden.

Elke maand koopt de Europese Centrale Bank voor 60 miljard euro aan obligaties op. Door deze extra vraag stijgt de waarde van die obligaties en daalt automatisch het rendement. Doel daarvan is meer geld in de economie te brengen, waardoor banken gemakkelijker geld uitlenen voor investeringen en consumptie. Ook moet daarmee de inflatie worden aangejaagd tot de streefwaarde van 2 procent per jaar.

Eerder deflatie dan inflatie

Maar tot nu toe werkt het amper. Een van de redenen is dat door de daling van de olieprijs veeleer sprake is van deflatie in plaats van inflatie. Begin deze maand besloot de ECB dan ook het opkoopprogramma verder uit te breiden. Het strekt zich nu uit tot maart 2017. Dan zal de ECB voor 1.500 miljard euro aan obligaties op de balans hebben staan.

In totaal bedraagt de staatsschuld van de eurozonelanden 5.780 miljard euro. Inmiddels heeft de ECB bij het opkoopprogramma al moeten uitwijken naar verpakte leningen, bankobligaties en obligaties van lagere overheden.

Willem Buiter, de hoofdeconoom van Citibank, concludeert in een rapport dat het lijkt of 'al het laaghangende fruit inmiddels is geplukt'. De econoom acht centrale banken als geen ander in staat om in geval van paniek de financiële markten te kalmeren met extra liquiditeit. Maar of opkoopprogramma's zoals dat van de ECB en eerder van de Amerikaanse Federal Reserve ook echt leiden tot meer groei en inflatie, is volgens Buiter en zijn team nog maar de vraag.

Na vele jaren waarin het ondenkbaar was dat rentetarieven onder de nul procent kwamen, is inmiddels het bewijs geleverd dat zelfs het passeren van die grens niet leidt tot een verandering van het gedrag van consumenten en bedrijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.