Wildwesttaferelen op de Chinese zuivelmarkt

Vier miljard euro aan beurswaarde verdampte onlangs van Huishan, de Chinese partner van Friesland-Campina. De financieel directeur van het bedrijf is spoorloos verdwenen. Reconstructie van een schimmige affaire.

Billboard van Huishan in de Chinese stad Anyang. Een topvrouw van het bedrijf wordt sinds de beurscrash van vorige week vermist, de commissarissen stapten op.Beeld ap

Op foto's van wat een glorieus moment had moeten worden, staat de topman van FrieslandCampina glunderend naast zijn evenknie bij branchegenoot Huishan Dairy Holdings. Het kindje dat Cees 't Hart en Yang Kai samen hebben gebaard: Friesland Huishan Dairy, dat babyvoeding gaat produceren voor de Chinese markt.

Sinds twee weken tikt er een tijdbom onder deze Nederlands-Chinese joint-venture. De fabriek met 400 werknemers in de miljoenenstad Shenyang draait gewoon door, bezweert een woordvoerder van FrieslandCampina in Amersfoort. Maar bij de Chinese partner is het allesbehalve business as usual.

Verdwenen financieel directeur

De narigheid begint op 24 maart, als Huishan op de beurs in anderhalf uur tijd 85 procent kwijtraakt van zijn waarde, op dat moment 3,8 miljard euro. De aandelenhandel in Hongkong wordt stilgelegd.

Vlak voor de crash is Huishans financieel directeur plots met ziekteverlof gegaan. Deze 38-jarige Ge Kun - in de Chinese pers aangeduid als echtgenote van directeur Yang Kai (55) - zegt dat de stress haar te veel wordt. Ze wordt sindsdien vermist. In een verklaring laat het bedrijf weten de hulp van de politie te hebben ingeroepen om haar op te sporen.

Uit de chaos die Ge Kun achterlaat, valt op te maken dat Huishan gebukt gaat onder een schuldenlast van miljarden euro's en het bedrijf niet kan voldoen aan zijn betalingsverplichtingen. Een aantal Chinese banken zweet peentjes. Liefst 23 hebben er bij Huishan soms forse bedragen uitstaan. Op sommige kredieten betaalt de onderneming 13,5 procent rente.

Een extra complicatie is het besluit van de commissarissen van Huishan om een week na de crash de hielen te lichten. Vanwege 'dringende verplichtingen elders'.

Yang Kai.Beeld reuters

Bij de presentatie van de jaarcijfers, begin maart in Amersfoort, is er voor FrieslandCampina nog geen wolkje aan de lucht. Ondanks economische tegenwind presteert het op vijf na grootste zuivelbedrijf ter wereld behoorlijk. Van de ruim 11 miljard omzet van de Nederlandse onderneming komt bijna eenvijfde uit Azië, met China als grootste groeier. De omzet steeg daar met 27 procent, naar 565 miljoen euro.

Bij jonge ouders zijn de producten van FrieslandCampina populair. Het melkpoeder 'Friso Gold is het derde merk kindervoeding in China en het grootste merk kindervoeding voor wat betreft online verkoop', aldus de huidige topman Roelof Joosten. Het bedrijf adverteert in China met foto's van Hollandse boeren, met blonde kindertjes en zwart-witte koeien.

Populair

Die reputatie heeft FrieslandCampina te danken aan het melkschandaal dat in 2008 in China aan het licht komt. Lokale boeren en zuivelfabrikanten blijken melamine aan hun melk toe te voegen, zodat het lijkt alsof er meer eiwit in zit. Het goedje dat nierstenen veroorzaakt komt ook in babymelkpoeder terecht. Meer dan 300 duizend zuigelingen worden ziek, tientallen belanden er in ziekenhuizen, zes baby's sterven. Ouders vertrouwen de Chinese producten niet meer. Ze kopen buitenlandse alternatieven, wat tot in Nederland toe leidt tot hamsterwoede.

FrieslandCampina kan de vraag uit China amper bijbenen. Het besef groeit dat het bedrijf dichter op zijn markt moet zitten. Het gaat op zoek naar een partner en vindt die in Huishan, met 11 duizend man personeel en een half miljard euro omzet. In 2014 betalen de Amersfoorters 90 miljoen euro om zich voor de helft eigenaar te noemen van de Huishan-fabriek in Shenyang en nemen een belang van 24 miljoen (1,1 procent) in hun Chinese partner. Vanaf november 2016 rollen er uit de fabriek pakken, zakken en flessen Dutch Lady.

FrieslandCampina moet dan al signalen hebben gekregen dat het met Huishan een 'bijzondere' vennoot heeft. De Chinezen winden er geen doekjes om dat ze creatieve manieren gebruiken om aan geld te komen. Ze trekken internationaal aandacht door in mei 2016 zo'n 50 duizend koeien, een kwart van hun melkveestapel, voor 142 miljoen euro te verkopen aan een financieringsmaatschappij en die via een leasecontract terug 'te huren'.

In november halen ze de truc met de leasekoeien nog een keer uit, nu voor 40 duizend stuks rundvee. De 'zuivelcowboys' passen perfect in het financiële wilde westen van China, waar het toezicht tekortschiet en waar overheidsbemoeienis en privébelangen soms rimpelloos in elkaar overvloeien.

50 duizend koeien verkoopt Huishan in mei 2016 voor 142 miljoen euro, om ze vervolgens terug te leasen

Verduistering en zwendelarij

December brengt ernstiger nieuws. Het Amerikaanse investeringsfonds Muddy Waters brengt een vernietigend rapport uit. Daarin staat dat het aandeel Huishan 'vrijwel niks waard' is. Het bedrijf wordt een 'zwendelarij' genoemd. De grootaandeelhouder en topman van Huishan, Yang Kai, zou bezittingen hebben verdonkeremaand.

Toch blijft het na die onthulling nog drie maanden stil. Tot op 24 maart een bericht verschijnt op een Chinese financiële website over een onderzoek dat Chinese banken zouden doen naar de handel en wandel van Huishan. Dan begint het kaartenhuis van grootaandeelhouder Yang Kai in te storten.

'Ons eerste zorg is dat de aanvoer van melk op gang blijft en dat de lonen worden doorbetaald', reageert een woordvoerder van FrieslandCampina op de berichten uit China. 'Wij voeren het management van de fabriek.' De vraag is of die nog overeind staat als de rookwolken rond Huishan Dairy straks zijn opgetrokken. Op papier kijkt FrieslandCampina nu al aan tegen een strop van bijna 46 miljoen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden