‘Wij zijn en blijven eigenwijs bij TomTom’

TomTom staat nu anderhalf jaar aan de beurs genoteerd, en de critici hebben vooralsnog ongelijk gekregen: het navigatiebedrijf is nog steeds een groot succes....

Harold Goddijn, de bestuursvoorzitter van TomTom, doet zijn uiterste best geen kleurrijk figuur te worden. Hij mijdt de schijnwerpers en als hij al een interview geeft, praat hij alleen vlot als het zijn bedrijf betreft. Als het over hemzelf gaat of over – zeg – wereldproblemen, klapt hij dicht. Voor zover hij uitgesproken meningen heeft, laat hij zich daar niet op betrappen.

Goddijn lijkt niet in dezelfde val te willen lopen als Nina Brink. Zij bracht haar bedrijf World Online met veel tamtam en grote woorden naar de beurs om vervolgens met donderend geraas ten onder te gaan. TomTom verkoos soberheid. Champagne was taboe en een lachje kon er amper af toen Goddijn bij de beursgang op de gong moest slaan.

De 46-jarige bestuursvoorzitter is zich bewust van zijn kwetsbare positie. De beursgang van TomTom in 2005 maakte de familie Goddijn – zijn Franse vrouw Corinne heeft ook veel aandelen – in een klap miljardair. Dat wil zeggen, er staat ongeveer 400 miljoen euro op de bank en hun resterende belang van 28 procent in TomTom is bij de huidige koers 1,1 miljard euro waard.

Goddijn werd uitgemaakt voor zakkenvuller, onder meer door de Vereniging van Effectenbezitters (VEB). Terugslaan wil hij niet. ‘Ik heb geen behoefte daarop te reageren. Maar in huiselijke kring is er wel over gesproken.’ Hij wordt tot zijn tevredenheid nog steeds niet herkend op straat.

Al op zijn 16de wilde Goddijn, zoon van een verzekeringsman en een slagersdochter, rijk worden. Zelf spreekt hij liever van ‘financieel onafhankelijk’. Ook tijdens zijn studententijd ventileerde hij deze wens. Het lukte hem. Nog voor zijn 40ste verkocht hij zijn deel in het toenmalige zakcomputerbedrijf Psion voor omgerekend 5,4 miljoen euro aan het Britse moederbedrijf.

Goddijn had zijn doel bereikt en besloot zich te richten op zeilen en luieren. ‘Na een jaartje had ik er genoeg van. Kort daarna heb ik de beste beslissing van mijn leven genomen.’ Hij stak de helft van zijn geld in TomTom, dat tot dan toe kwakkelde (zie inzet). De rest is geschiedenis: TomTom is nu, vijf jaar later, het bestverkochte merk voor navigatieapparatuur en lid van de prestigieuze AEX-index.

Maar al sinds de beursgang klinken er twijfels. Kan TomTom zijn leidende positie behouden? Intussen hebben zich tientallen concurrenten gemeld die ook een stuk van de taart willen. De namen mogen er zijn: Philips, Sony en Nokia behoren tot de vele kapers.

‘Er is een hoop scepsis’, beaamt Goddijn. ‘Als het zo makkelijk is dat een paar Amsterdamse jongens in korte tijd zo’n product op de markt kunnen brengen, dan kan iedereen het, is de gedachte.’

Maar de kracht van TomTom moet vooral niet worden onderschat, vindt Goddijn. Met genoegen citeert hij de cijfers: in Europa worden dit jaar 8 miljoen navigatiekastjes verkocht. De helft daarvan komt van TomTom: een marktaandeel van 50 procent dus. De eerstvolgende concurrent, Garmin, moet het doen met 800 duizend kastjes ofwel 10 procent.

‘Mensen moeten niet vergeten dat wij al vijftien jaar werken aan gebruiksvriendelijke software voor kleine apparaten en aan technieken voor datacompressie. Er zit jarenlange, diepe kennis in dit bedrijf. Veel bedrijven denken snel iets op te tuigen, maar alleen met een vreselijk goed en nieuw product kun je nog een bres in deze markt slaan. Wij geven de toon aan.’

Ook de mogelijkheden goedkoper te zijn dan TomTom – dat zijn Aziatische leveranciers vanwege zijn omvang al flink kan uitknijpen – worden volgens Goddijn kleiner. ‘Het verschil tussen kostprijs en marktprijs daalt snel. Philips kan niet zeggen: we doen het voor de helft. Als je niet in de top-3 zit, valt er weinig te verdienen.’

Goddijns werkkamer heeft uitzicht over het Rembrandtplein, hartje Amsterdam. Het lijkt een merkwaardige plaats voor een bedrijf dat groot is in autonavigatie; amper te bereiken met de auto en parkeerplaatsen zijn er niet.

De keuze houdt verband met een van Goddijns grootste zorgen, het aantrekken van slimme, creatieve mensen, de kracht van TomTom. Wie softwaretalent en marketinggoeroes wil lokken uit Londen of Parijs, scoort niet met Hoofddorp , zegt Goddijn, die zelf in Londen woont.

Het gebouw barst echter uit zijn voegen. Toen TomTom het twee jaar geleden betrok, telde de firma 150 werknemers. Nu zitten er ruim 700 (gemiddelde leeftijd 33, afkomstig uit 35 landen). Er komen er maandelijks tientallen bij.

Toch heeft Goddijn niet het idee dat zijn bedrijf oncontroleerbaar groeit. ‘Maar dat soort momenten heb ik wel gehad.’

De eerste keer was eind 2002, toen TomTom besloot ook zelf de hardware, de kastjes te ontwikkelen. ‘Tot dan toe hadden we alleen navigatiesoftware voor zakcomputers. Een succes bij een kleine groep mensen. Die voelden zich hartstikke slim en er werd op internet veel lawaai over gemaakt.’

Maar hardware bleek andere koek. ‘Er waren veel technische en financiële risico’s. We werden voor gek verklaard. Alle kennis moesten we zelf vergaren: hoe ziet de architectuur eruit, de chip, het besturingssysteem, welk display? We konden alleen op ons gevoel afgaan. Dat ging soms knagen. Het was tanden op elkaar en niet omkijken.’

Met het ontwerp vloog Goddijn naar Taiwan, waar een van zijn collega’s contacten had met fabrikanten. ‘Het Verre Oosten was in de ban van de ziekte Sars, dus al die kerels zaten niets te doen. Toen we aankwamen, hadden ze al een heel team samengesteld en het ontwerp uitgebreid bestudeerd.’

Het duurde negen maanden voor de eerste TomTom ‘Go’ op de markt kwam. Die bleek zo’n succes, dat de productie snel omhoog moest. ‘We hadden meer kapitaal en vooral meer mensen nodig, en dat moesten meteen de goede mensen zijn. Talent werven was lastig, we waren nog onbekend.’

Intussen is TomTom een wereldmerk. De koppositie denkt TomTom te behouden door slimme foefjes. ‘We beloven dat je op je bestemming aankomt, maar de route is nu niet optimaal. Want we weten niet hoe snel er op de Europese wegen wordt gereden.’

Om dat te achterhalen, heeft TomTom een pact gesloten met Vodafone. Dit belbedrijf kan nagaan hoe snel zijn autorijdende klanten zich voortbewegen. Op basis van die historische reeksen bepaalt TomTom wat op een weg op een gegeven tijdstip de gemiddelde snelheid is. Over een jaar volgen de eerste producten. Nog een voorbeeld: van de NS wil het bedrijf informatie afnemen, zodat TomTommers bij megafiles de trein als alternatief kunnen kiezen.

Goddijns eigen succes zegt hij te danken aan zijn doorzettingsvermogen. ‘Bovendien kan ik snel schakelen tussen korte en lange termijn. Veel managers zijn óf actiemens, óf visionair. Ik ben sowieso een atypische manager. Ik wil weten wat er op projectniveau speelt. Daarvoor laat ik me door de mensen bijpraten. De beslissing dingen niet te doen, is belangrijker dan dingen wel te doen. Als iedereen overal mee aan de gang gaat, wordt het niets.’

Goddijn is geen workaholic. Hij werkt vijf dagen per week, waarvan eentje thuis. Daar overlegt hij veel via zijn videofoon. In het weekend is hij vrij. Eens per week vliegt hij van Noord-Londen naar Amsterdam, waar hij twee dagen werkt. De rest van de tijd zit hij op het Londense kantoor. Een complete verhuizing van TomTom naar die stad is niet aan de orde. ‘Nederland is een prima vestigingsland. De bereik- en betaalbaarheid is goed. De belasting is prima en ook de bureaucratie werkt uitstekend.’

Externe financiers om sneller te kunnen groeien, heeft TomTom nooit gewild. ‘We zijn en blijven eigenwijs en werken met eigen geld. Vreemd geld is duur want investeerders eisen een hoog rendement. Onze filosofie: als je het goed doet, komt financieel succes vanzelf.’

Ondanks zijn enorme vermogen let Goddijn ook privé op de centen. Voor zijn woonwerkverkeer vliegt hij niet per zakenjet, maar met prijsstunter easyJet, de ellenlange controles ten spijt.

Wat hij met zijn fortuin gaat doen, weet hij nog niet. Medeoprichter Pieter Geelen besloot onlangs 100 miljoen euro weg te geven aan een eigen stichting ter bestrijding van onder meer lepra.

Goddijn kan zelf geen thema’s noemen waar zijn hart naar uitgaat. Armoede? Het milieu? Hij kijkt glazig. Na enig aandringen: ‘Mijn vrouw heeft daar wel ideeën over. Ze wil iets doen op het gebied van onderwijs in Oost-Europa. Dat vindt ze leuk. Maar ik heb het eerlijk gezegd te druk.’

‘Ik voel me niet echt anders nu ik zo veel geld heb. Dat zit meer in de beleving van mensen die het niet hebben. Maar bizar blijft het. Laatst verkochten we weer een pluk aandelen op de beurs. Daarna zie je het geld op een afschrift. Mijn twee zoontjes hebben er gelukkig nog geen weet van.’

Goddijn wil blijven werken. Maar hij ziet zich niet nog eens een bedrijf van de grond af opbouwen. ‘TomTom is een geweldig avontuur. Maar ik denk niet dat ik nog eens de energie kan opbrengen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden