'Wij moeten elk wissewasje op het spoor afhandelen'

Ze staan dag en nacht klaar om problemen op het spoor op te lossen. Die variëren van zelfdodingen tot lekkende tankwagens. Daarvoor moeten de 150 incidentenbestrijders van ProRail veel oefenen.

Leden van de dienst Incidentenbestrijding van ProRail worden 'ontsmet' na een oefening met 'giftige stoffen'.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

'Charlie 1, hier is Lima. Over.' Jeroen Homburg (31) mompelt in zijn portofoon, de kin tegen de borst gedrukt. Enkele meters verderop naderen twee collega's een treinwagon die gif lekt. De ploegmaten van Homburg dragen een knalgeel rubberen pak en een paar stevige laarzen. De reusachtige bult op hun rug verraadt de aanwezigheid van een zuurstoftank.

'We moeten de standpijp drogen', instrueert Homburg. 'Lekt-ie daarna nog door, dan plaatsen we een dockstar.' Dat is een noodverband voor lekkages, verduidelijkt hij. Zijn twee collega's vegen met een doek het gif van de wagon en plaatsen de dockstar, waarna het lekken stopt. De emmer met daarin het opgevangen gif sluiten ze hermetisch af met een deksel. De emmer verdwijnt later in een vlammende oven, elders in de Rotterdamse haven. 'Wij hebben onze taak volbracht', zegt een tevreden Homburg. Zijn mannen mogen hun rubberpakken uittrekken.

Homburg en de rest van zijn team nemen de rampenoefening zo serieus mogelijk - want dat is het: een oefening. Het dichten van het giflek vindt niet plaats bij een gestrande trein, maar in een loods van spoorbeheerder ProRail in de haven van Rotterdam. En het gevaarlijke gif is in werkelijkheid gewoon water. Homburg en zijn collega's werken bij de dienst Incidentenbestrijding van ProRail. Deze afdeling van de spoorbeheerder moet dag en nacht de suïcides op het spoor afhandelen, reizigers uit gestrande treinen evacueren én gevaarlijke lekken in goederentreinen dichten.

Omdat dit werk niet in de studiebanken is te leren, is een tiental incidentenbestrijders donderdag bijeen om te oefenen. Iets als het dichten van lekkages moet snel en nauwkeurig gebeuren en dat kan alleen door geregeld te trainen. In de Rotterdamse loods is nog ruimte voor onachtzaamheid - een van de twee lekdichters trekt zijn rubberen pak per abuis verkeerd om aan, tot hilariteit van de rest - maar op het spoor is die ruimte er niet. Jaarlijks lossen de in totaal 150 incidentenbestrijders van ProRail 3.500 spoorincidenten op. De Rotterdamse eenheid is met zestig probleemoplossers de grootste. Gebeurt er iets op het spoor tussen Hoofddorp en Breda? Dan gaat bij nacht en ontij hun pieper en moeten zij erop af.

'Je moet het zo zien', zegt Joost Olsthoorn (30) in onvervalst Rotterdams, 'wij moeten elk wissewasje op het spoor afhandelen.' Hij - kort blond haar strak in de gel, een tattoo op zijn rechteronderarm en een licht baardje - is 'officier van dienst rail' bij ProRail. Olsthoorn heeft de regie bij incidenten. Bij noodgevallen racet hij met zwaailicht over de snelweg. Hij is 24 uur per dag inzetbaar. Zijn twee kinderen ziet hij soms dagen achtereen niet. 'Maar het is geweldig werk', zegt hij. 'En mijn vrouw werkt niet, dus zij kan op de kinderen passen.'

Olsthoorn heeft een makkelijk dagje. Hij regelt vooral de coördinatie bij incidenten, zoals het contact met politie en brandweer. De ploegleider leidt de daadwerkelijke opruim- en hersteloperatie. Vandaag is dat Homburg, die van een afstandje toekijkt als de twee lekdichters grondig met een brandslang worden afgespoeld. Dat gebeurt binnen een met lint afgezet vak: omdat hier met 'gif' wordt gewerkt, is voorzichtigheid geboden. Het uitkleden, waarbij de lekdichters wederom door collega's worden geholpen, gebeurt in een ander gemarkeerd vak. Zonder pak mogen zij eindelijk het derde en laatste vak betreden. Daar is de oefening voltooid en mogen ze hun eigen kloffie aan.

Lees verder onder de foto.

Jeroen Homburg: 'Aanrijdingen met een persoon zijn heel heftig, zoiets hakt erin. Op zulke momenten is het: verstand op nul en aan de slag.'Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het dichten van lekke treinwagons met giftige of gevaarlijke inhoud ontsnapt meestal aan de aandacht van de media. Dat geldt niet voor zelfdodingen op het spoor. In 2016 vonden 221 van zulke suïcides plaats. ProRail investeert miljoenen in het voorkomen van zulke incidenten, en met succes: sinds 2010 is het aantal zelfdodingen op zogenoemde 'risicolocaties' met 30 tot 40 procent afgenomen.

De suïcides worden afgehandeld door de incidentenbestrijders. Zij verzorgen dan 'reinigings- en bergingswerkzaamheden', net als bij dodelijke spoorongelukken.

'Ik heb het nu zo'n dertig keer meegemaakt', zegt Olsthoorn. 'Eén keer zelfs drie gevallen op één dag.' Afgelopen zaterdag was hij nog ter plekke bij 'een aanrijding met een persoon'. 'Er zijn collega's die zeggen dat het hun niets doet, maar dat geloof ik niet.' Homburg is in ieder geval niet zo'n collega. 'Het is heel heftig', zegt de aspirant-ploegleider. 'Zeker als het jongeren betreft, hakt zoiets erin. Maar wij moeten toch gewoon ons werk doen. Op zulke momenten is het: verstand op nul en aan de slag.'

Het zijn ook gewoon interessante incidenten om op te lossen, zegt Olsthoorn wat beschroomd. 'Bij een wisselstoring kan ik niet veel meer doen dan een monteur bellen en wachten tot-ie klaar is. Maar bij grote operaties als een suïcide of aanrijding kan ik zelf veel meer sturen. Bijvoorbeeld door de samenwerking met politie en brandweer naadloos te laten verlopen. Zo kun je een half uur of zelfs een uur extra vertraging voorkomen.' En dat is uiteindelijk toch de taak van Olsthoorn en zijn collega's: het treinverkeer zo snel mogelijk weer op gang brengen, 'al klinkt dat misschien keihard'.

De gifoefening is rond half twaalf voorbij, de lunch arriveert. Alleen de eieren moeten nog gekookt worden. 'Thuis doet mijn vrouw dit', roept een collega die zich over een pannetje kokend water buigt. 'Weet je, ik pleur ze er gewoon in.' Het is een hecht team, zegt Olsthoorn. Misschien wel omdat ze juist zulke heftige dingen meemaken. 'Meestal gaan we dan een happie eten met z'n allen. Dan kunnen we er nog even over napraten en gaat iedereen toch nog met een goed gevoel naar huis.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden