Wie zich op de beurs begeeft, weet welk spel wordt gespeeld

Beeld de Volkskrant

Actie! Pensioenfondsen, verzekeraars en het kabinet moeten in actie komen om twee parels van de Nederlandse economie te beschermen. Akzo Nobel (verf en lak) en Unilever (voeding en verzorging) liggen onder vuur en moeten bokkesprongen maken om niet ten prooi te vallen aan een vijandige overname. Help ze. Die boodschap wordt de afgelopen tijd vrij consequent uitgevent door ondernemersbestuurlijk Nederland en enkele hoogleraren.

Sheila Sitalsing stelde hier in de krant van vrijdag tegenover: wie geen zin heeft in barbaren aan de poort, moet zich niet op de beurs begeven. Dat lijkt me ten principale de juiste houding.

Maar allicht zien Sheila en ik iets over het hoofd. Wat zijn voor Nederland de argumenten vóór het beschermen van (ook) aan de Amsterdamse beurs genoteerde ondernemingen tegen vijandige overnames door buitenlandse partijen? Die toevoeging - door buitenlandse partijen - is relevant, want tegen binnenlandse vijandige overnames maakt niemand ooit bezwaar. De baas van verzekeraar Nationale Nederlanden, Lard Friese, vertelde vrijdag in het FD in geuren en kleuren hoe zijn bedrijf Delta Lloyd opslokte. Gewoon een gevalletje consolidatie in het verzekeringswezen.

Henk Volberda, gewaardeerd hoogleraar aan de Erasmus Universiteit, schreef donderdag een stuk in NRC dat de (publiekelijk geventileerde) stemming goed samenvat. Kop: 'Red onze hoofdkantoren.'

Laten we maar eens kijken. Hoezo Henk?

Aanloopje 1: de grote Nederlandse ondernemingen zijn teruggekeerd van de avonturen met het aandeelhouderskapitalisme naar hun Rijnlandse wortels, en laten naast de belangen van aandeelhouders ook die van anderen (medewerkers, klanten, overheid) meewegen in de besluitvorming.

Aanloopje 2: de inhoudelijke strategie van de ondernemingen combineert op succesvolle wijze maatschappelijke doelen (armoedebestrijding, verduurzaming) met financieel rendement.

Aanloopje 3: deze ondernemingen zijn van belang voor de werkgelegenheid en Nederlandse investeringen in speur- en ontwikkelingswerk.

Aanloopje 4: de beslissingsmacht over investeringen en personeelsbeleid ligt in Nederland.

Het argument dat Volberda vervolgens formuleert, is eenvoudigweg: na een vijandige overname door een buitenlandse partij gaan deze dingen verloren.

Zelfs de dreiging ervan heeft al een vernietigende invloed. Zowel Unilever als Akzo kondigde diverse aandeelhoudersvriendelijke acties aan, zoals de inkoop van eigen aandelen. Volberda: 'Weg focus op duurzaamheid, weg waardecreatie op lange termijn, weg bijdrage aan de werkgelegenheid en investeringen.'

Als dit de hooggeleerde argumentatie is om de beschermende hand te gaan bieden aan beursgenoteerde ondernemingen lijkt mij een helder 'nee, bedankt' op z'n plaats. Vecht het maar lekker uit. Hebben de raden van bestuur van onze topondernemingen zitten slapen? Deze vraag stelt Volberda ook - zonder hem te beantwoorden. Ja, moet het antwoord zijn.

Er zijn twee smaken. Eén: Unilever en Akzo wilden een strategie voeren die op lange termijn waarde creëert voor de aandeelhouders en andere belanghebbenden, ten koste van winst op de korte termijn. In dat geval hadden ze op de beurs niets meer te zoeken, en hadden ze tijdig hun eigendomssituatie moeten aanpassen (in de beste Rijnlandse tradities).

Twee: de bedrijven zijn van mening dat het nastreven van maatschappelijke doelen niet strijdig is met de korte termijn financiële belangen van de aandeelhouders. Dan was en is een beursnotering prima. En dan wordt de top van de onderneming nu dus uitgedaagd, conform de regels van het spel waarvan ze wisten dat ze eraan meededen.

Je kunt nu eenmaal niet, zeggen die Angelsaksen, tegelijkertijd de taart bewonderen en hem opeten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden