Wespennesten

WIE wil er nog topman zijn bij een coöperatie? De meeste managers zullen er weinig trek in hebben. Coöperaties lijken soms wespennesten van bemoeizuchtige leden/leveranciers, lastige afnemers, opstandige werknemers en vooral dwarsliggende collega's....

Daarnaast is de bezoldiging lager dan in de rest van het bedrijfsleven: coöperaties kennen door hun structuur geen riante optieregelingen.

Hun bestuurders krijgen dus geen gevarengeld. Maar dat betekent niet dat ze daardoor ook vaster in het zadel zitten. Integendeel: de meeste coöperaties gaan rücksichtloser met hun bestuurders om dan beursgenoteerde vennootschappen. Vooral na fusies, die in deze sector even gebruikelijk zijn als in de rest van het bedrijfsleven, wordt vaak schoon schip gemaakt. Bij de fusie van de vleescoöperaties Coveco en Encebe moest een heel deel van de top al snel zijn biezen pakken. Gedoodverfd topman C. van den Berg van Campina Melkunie sneuvelde vlak voor zijn benoeming op 1 december 1995.

Nog bonter maakten ze het bij The Greenery. De bestuurstop van deze megaveiling veranderde na de fusie in een duiventil: met dit verschil dat er alleen leden uítvlogen. Toen ook bestuursvoorzitter W. Van der Mee (onder zware druk van de tuinders opstapte) was er van de oorspronkelijke top niemand meer over.

Zuivelcoöperatie Friesland Coberco lijkt een nieuw record te willen vestigen. Daar heeft een ruzie in de top inmiddels het derde slachtoffer geeïst. Dit keer is het vice-voorzitter J. Plageman die het veld ruimt. Plageman was de allerlaatste vertegenwoordiger van Coberco in de concern-top. Vorige week dinsdag verliet bestuurslid J. Lokhorst het concern en begin dit jaar haakte ook Coberco-man G. Majoor af.

Dat de concern-top nu geen Coberco-bloed meer bevat is geen enkel probleem, vinden de achterblijvers. 'We hebben drie goede mensen aan de top. En of ze nou uit Maastricht, Lochem of Dokkum komen zal me eerlijk gezegd worst wezen', aldus de voorzitter van de Raad van Commissarissen E. Meilink. 'Want dit is een internationale onderneming', voegt hij er voor alle duidelijkheid aan toe.

De gesneuvelde Coberco-mannen steunden officieel de marsroute die het concern na de fusie inzette. De grootste zuivelaar van Nederland moet internationaler en winstgevender worden en méér merkkaas produceren in plaats van goedkope bulkkaas. Maar in de praktijk ging met name Lokhorst voortdurend op de rem staan. 'Hij stelde met enige regelmaat de strategie opnieuw ter discussie. Daar moesten we op een gegeven moment écht mee ophouden', onderstreept Meilink.

In de nieuwe strategie gaat de meeste aandacht uit naar de kaas-productie en Friesland International, de productievestigingen buiten Nederland. Dat zat Lokhorst dwars. Als directeur was hij verantwoordelijk voor Riedel (frisdrank) en de zuivelproducten die in Nederland werden gemaakt. Financiële extraatjes gingen aan de neus van deze onderdelen van Friesland Coberco voorbij.

Dat vice-voorzitter Plageman nu ook het veld ruimt, is een kwestie van 'loyaliteit aan Lokhorst', aldus Meilink. Van een bloedgroepenstrijd is volgens de commissaris geen sprake. 'Natuurlijk zijn er cultuurverschillen als je twee grote ondernemingen in elkaar schuift. Dat wisten we.'

Bij Coberco hecht men van oudsher erg aan consensus. In Friesland hakt men wat sneller de knoop door. Die zakelijke Friese stijl krijgt nu de overhand. 'Uiteindelijk zijn we een normale, internationale onderneming geworden. Deze kleine val- en glijpartij is onderdeel van dat proces', meldt Meilink - zelf ook afkomstig uit het Coberco-huis - op laconieke toon.

Op de vraag wat Meilink onder een normale onderneming verstaat zegt hij: 'Dat je elkaar niet voortdurend bevraagt over het verleden. Bij ABN Amro vraagt men ook niet voortdurend meer aan elkaar of men bij de ABN of Amro vandaan komt.'

ABN Amro wordt als beursfonds door de markt afgerekend. Voor coöperatieve bestuurders gelden heel andere graadmeters. Maar de lat ligt er zeker zo hoog. Zeker in een tijd waarin coöperaties proberen marktgerichte ondernemingen te worden zonder zich van de leden te vervreemden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden