de kwestiepeter de waard

Werkt de economische sugar rush nog wel?

Peter de Waard artikel ColumnBeeld .


Een sugar rush is een periode van hyperactiviteit nadat je een overvloedige hoeveelheid suiker consumeert. Wetenschappelijk gezien staat dat tegenwoordig ter discussie. Een suikerpiek zoals na een glas cola of een chocoladereep tussendoor zou helemaal geen opkikker geven, alleen leiden tot extra vermoeidheid.

Inmiddels kunnen ook bij de economische sugar rush vraagtekens worden gezet. In deze crisis is als opkikker een complete suikerberg in de wereldeconomie gestort.

In de afgelopen maanden hebben de overheden tien duizend miljard (10 biljoen) dollar extra uitgetrokken om de economie overeind te houden. In amper vijf maanden is de totale schuld in de wereld met 35 procent gestegen. Ter vergelijking: in de kredietcrisis van 2008, 2009 en 2010 steeg die met 20 procent. Daarnaast hebben de centrale banken nog eens voor 25 duizend miljard (25 biljoen) aan gratis geld bijgedrukt. Niettemin is de krimp, zoals het CBS dat afgelopen vrijdag omschreef, ‘catastrofaal’.

De schulden zijn inmiddels relatief hoger dan vlak na de Tweede Wereldoorlog. Toen werden extra schulden gemaakt voor de wederopbouw van de economie die later dik terug werden verdiend.

Het verschil is dat het geleende geld in de jaren vijftig ook werd geïnvesteerd in de economie, waardoor tot de oliecrisis van 1974 de economie spectaculair groeide. Nu is dat nog maar de vraag. De nieuwe schulden lijken eerder in een zeepbel te worden gestort, zoals de aandelenmarkt en de huizenmarkt die ondanks de coronacrisis nieuwe all time highs bereiken.

De goedkope kredietfaciliteit van de Europese Centrale Bank, de zogenoemde TLTRO, wordt gebruikt om de kassaldi van bedrijven aan te vullen, in plaats van te investeren in productieve activa. Het opvoeren van de tekorten is geen opkikker meer, maar leidt tot chronische economische vermoeidheid.

De Britse vermogensbeheerder Jupiter rekende vorige week uit dat 1 dollar schuld nog maar tot een stijging van 38 dollarcent aan extra bbp leidt. In de jaren vijftig was dat 80 dollarcent. ‘Schuld genereert steeds minder groei, omdat het geld niet wordt aangewend voor productieve doeleinden, zoals de bouw van een nieuwe fabriek.’

Te veel schuld drukt samen met de vergrijzing de economische activiteit, iets waar Japan al drie decennia mee kampt. De extra overheidsuitgaven noch het bijgedrukte geld van de centrale banken komt in de reële economie terecht. Dat wordt ook bewezen door het feit dat inflatie en rentestijgingen – het normale gevolg van schuldopeenstapeling – uitblijven. Of zoals Jupiter vaststelt: de omloopsnelheid van geld neemt al decennia af waardoor ook de inflatiedruk daalt. Schulden maken, hoe goed ook bedoeld in tijden van crisis, werkt averechts.

Warren Buffett heeft het door. Die besloot vorige week zijn geld uit de banken te trekken en in goudmijnen te beleggen. Een gold rush is veiliger dan een sugar rush.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden