Werknemers steeds vaker gescreend

Werkgevers lichten steeds vaker de doopceel van werknemers in spé. In 2005 werden 253 duizend Verklaringen Omtrent Gedrag (VOG) aangevraagd bij het ministerie van Justitie, in 2006 277 duizend en na het eerste kwartaal van 2007 stond de teller al op 116.146....

Het ministerie deed geen onderzoek naar de achtergrond van wat zij een ‘substantiële toename’ noemt, maar woordvoerder Hans Janssens vermoedt dat het komt door mond-tot-mondreclame. ‘Uit onze evaluatie blijkt dat bedrijven er steeds meer vertrouwen in hebben gekregen. Ze raken ermee bekend en delen die informatie met elkaar.’

Ook Hoffmann, een bedrijf gespecialiseerd in bedrijfsrecherche, neemt een toenemende interesse in screening van werknemers waar. ‘Wij hebben het afgelopen jaar tussen de 15 en 20 procent meer opdrachten binnengehaald dan het jaar daarvoor. Dat is meer groei dan in eerdere jaren’, zegt beleidsmedewerker Pieter IJfs.

In opdracht van werkgevers en na toestemming van de kandidaat, controleert Hoffmann diverse aspecten; heeft een kandidaat gewerkt waar hij zegt dat hij heeft gewerkt en heeft iemand alle opleidingen doorlopen die op zijn cv staan? Daarnaast claimt Hoffmann dat het met speciaal daarvoor ontwikkelde software iemands integriteit kan meten.

De toegenomen interesse in dit soort instrumenten verbaast IJfs niet. Hij denkt dat het vooral een kwestie is van bewustwording bij de bedrijven. ‘Steeds meer bedrijven zien dat controle vooraf, problemen kan voorkomen.’

Die bewustwording past in een trend van toenemende aandacht voor fraude en integriteit in de samenleving denkt Jorine Berends van het Dutch Securities Institute (DSI). Deze stichting houdt zich bezig met de screening van mensen in de financiële wereld.

Ook berichtgeving in de media speelt volgens haar een rol. Ze wijst op de mislukte aanslagen in Londen en Glasgow in juli, waarvoor onder andere een Indiase en een Iraakse arts verantwoordelijk worden gehouden. ‘Naar aanleiding van dat soort gebeurtenissen stellen veel mensen zich de vraag of die mensen van tevoren zijn gecontroleerd en als dat is gebeurd, hoe dat is verlopen.’

Of excessen als die uit het voorbeeld van Berends voorkómen kunnen worden door screening, betwijfelt IJfs overigens. ‘Er zijn geen databanken met informatie waaruit blijkt dat mensen potentiële terroristen zijn. En als ze er wel zijn, mogen werkgevers of wij daar niet in vanwege de privacy van werknemers.’

Hoewel het aantal VOG-aanvragen sterk is gestegen, gaan er stemmen op om de verklaring voor meer beroepsgroepen bij wet te verplichten. Nu geldt een dergelijke wettelijke verplichting alleen voor taxichauffeurs, onderwijzers en werknemers van financiële instellingen. Voor andere personeelsleden zijn werkgevers vrij om mensen zonder VOG aan te nemen.

SP-Kamerlid Jan de Wit stelde in juli nog Kamervragen over het feit dat artsen, verpleegkundigen en andere zorgverleners niet of nauwelijks worden gescreend op eventuele veroordelingen voor zedendelicten. Het bleek dat driekwart van de mensen die in 2006 in de zorg een nieuwe baan of werkgever kregen, geen verklaring van goed gedrag hoefde te overleggen.

Uit onderzoek van het onderzoeksbureau Intraval bleek vorige week bovendien dat van alle bestuurders van goededoelenorganisaties in Nederland 5 procent een strafblad heeft. Hoewel in die sector veel geld omgaat, is ook daar een verklaring niet verplicht. Hetzelfde geldt voor vrijwilligers die met kinderen werken.

Minister van Justitie Hirsch Ballin zegde de Kamer eerder dit jaar toe te bekijken of het mogelijk is dat vrijwilligers standaard een gratis verklaring krijgen. Volgens een woordvoerder van het ministerie is daar tot op heden nog niets uit gekomen. Ook de vragen van Jan de Wit zijn nog niet beantwoord.

Het Centraal Orgaan Verklaring Omtrent het Gedrag (Covog) is de dienst van het ministerie van Justitie die verantwoordelijk is voor het verlenen van de Verklaring Omtrent Gedrag. Justitie heeft geen lijst van beroepen waarvoor een wettelijke verplichting geldt.

Navraag bij de verscheidene ministeries leert dat een wettelijke verplichting tot op heden alleen bestaat voor taxichauffeurs, onderwijzers en mensen die werken bij financiële instellingen.

Verder moeten bijna alle ambtenaren een verklaring inleveren bij indiensttreding en ook stagiaires en tijdelijk ingehuurde krachten kunnen daartoe worden verplicht door hun bazen. Ook advocaten en bijzondere opsporingsambtenaren moeten doorgaans een verklaring van goed gedrag afgeven bij indiensttreding. Hetzelfde geldt voor mensen die lid willen worden van een schietvereniging.

Van alle aanvragen die het Covog in 2006 kreeg, kwam 78 procent voort uit een (wettelijke) plicht. De verklaring werd in 0,6 procent geweigerd doordat de aanvrager geen schone lei had.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden